Jeff Bezos เสนอให้ชาวอเมริกันครึ่งล่างของรายได้ไม่ต้องเสียภาษีเงินได้เลย

ตัวเลขที่ Bezos ใช้อ้างอิง

ข้อเสนอของเขาอาศัยข้อมูลที่ถูกพูดถึงบ่อยเกี่ยวกับการกระจายภาระภาษีในสหรัฐ

• ผู้เสียภาษี 1% ที่มีรายได้สูงสุดจ่ายประมาณ 40% ของรายได้ภาษีเงินได้รัฐบาลกลาง
• ครึ่งล่างของผู้เสียภาษีจ่ายเพียงประมาณ 3% ของรายได้ภาษีเงินได้ทั้งหมด

ตัวเลขจริงอาจเปลี่ยนไปตามปีภาษีและชุดข้อมูลที่ใช้ แต่การวิเคราะห์จากข้อมูลของ IRS มักแสดงให้เห็นว่า ระบบภาษีเงินได้ของสหรัฐมีลักษณะ ก้าวหน้า (progressive) คือผู้มีรายได้สูงรับภาระภาษีสัดส่วนมากกว่า

จากมุมมองของ Bezos นั่นหมายความว่า รัฐบาลสามารถยกเลิกภาษีสำหรับผู้มีรายได้ครึ่งล่างได้โดยไม่สูญเสียรายได้มากนัก

นักวิจารณ์: ตัวเลขภาษีเงินได้ไม่สะท้อนภาพทั้งหมด

ฝ่ายที่คัดค้านมองว่า การดูเพียงว่า ใครจ่ายภาษีเงินได้มากหรือน้อย อาจทำให้เข้าใจผิดเกี่ยวกับวิธีที่ความมั่งคั่งถูกเก็บภาษีในสหรัฐ

มหาเศรษฐีจำนวนมากไม่ได้มีรายได้หลักจากเงินเดือน แต่จาก มูลค่าสินทรัพย์ที่เพิ่มขึ้น เช่น หุ้นของบริษัท ซึ่งตามกฎหมายสหรัฐกำไรเหล่านี้จะยังไม่ถูกเก็บภาษีจนกว่าจะมีการขายสินทรัพย์จริง

ผลคือเกิดช่องว่างขนาดใหญ่ระหว่าง

• รายได้ที่ต้องเสียภาษี (taxable income)
• กับการเพิ่มขึ้นของความมั่งคั่งจริง

การสืบสวนโดยอาศัยข้อมูลภาษีที่รั่วไหลซึ่งวิเคราะห์โดย ProPublica พบว่ามหาเศรษฐีบางคนมี อัตราภาษีที่แท้จริงต่ำมากเมื่อเทียบกับการเพิ่มขึ้นของทรัพย์สิน เช่น

• Jeff Bezos จ่ายภาษีรัฐบาลกลางส่วนบุคคลประมาณ 1.4 พันล้านดอลลาร์ ระหว่างปี 2006–2018
• ในช่วงเวลาเดียวกัน ความมั่งคั่งของเขาเพิ่มขึ้นประมาณ 127 พันล้านดอลลาร์

เมื่อเทียบภาษีกับการเพิ่มขึ้นของความมั่งคั่ง รายงานดังกล่าวประเมินว่า Bezos มีสิ่งที่เรียกว่า “true tax rate” ประมาณ 1.1% ในช่วงนั้น

กลยุทธ์ที่ถูกเรียกว่า “Buy, Borrow, Die”

คำวิจารณ์สำคัญอีกอย่างเกี่ยวกับระบบภาษีปัจจุบันคือกลยุทธ์ที่บางคนเรียกว่า “buy, borrow, die”

แนวคิดหลักคือ

• มหาเศรษฐีถือสินทรัพย์ เช่น หุ้น ที่มีมูลค่าเพิ่มขึ้น
• แทนที่จะขายหุ้น (ซึ่งจะทำให้ต้องเสียภาษีกำไรจากทุน) พวกเขา กู้เงินโดยใช้สินทรัพย์เป็นหลักประกัน
• เงินกู้ให้สภาพคล่อง แต่ไม่ถือเป็นรายได้ที่ต้องเสียภาษี

เนื่องจากไม่มีการขายสินทรัพย์จริง ภาษีกำไรจากทุนจึงสามารถถูกเลื่อนออกไปได้นานหลายปีหรือหลายทศวรรษ

นักวิจารณ์จึงบอกว่า การเปรียบเทียบระหว่างคนทำงานกับมหาเศรษฐีอาจไม่ตรงกัน เพราะ เงินเดือนของพยาบาลถูกเก็บภาษีทันที แต่ความมั่งคั่งของมหาเศรษฐีสามารถเพิ่มขึ้นมหาศาลโดยไม่ก่อให้เกิดภาษีในช่วงเวลานั้น

การถกเถียงที่ใหญ่กว่า: ปัญหาการใช้จ่ายหรือปัญหาระบบรายได้

คำพูดของ Bezos ยังสะท้อนการถกเถียงพื้นฐานเกี่ยวกับงบประมาณรัฐบาลสหรัฐ

ฝ่ายหนึ่งเชื่อว่า สหรัฐมี “ปัญหาการใช้จ่าย” เพราะรัฐบาลมีโครงการและงบประมาณที่เพิ่มขึ้นต่อเนื่อง ข้อมูลจาก Congressional Budget Office ระบุว่า การขาดดุลงบประมาณของรัฐบาลกลางในปีงบประมาณ 2024 อยู่ที่ประมาณ 1.8 ล้านล้านดอลลาร์ โดยทั้งรายได้และการใช้จ่ายเพิ่มขึ้นจากปีก่อนหน้า

อีกฝ่ายมองว่า ปัญหาส่วนหนึ่งคือ โครงสร้างการจัดเก็บรายได้ของระบบภาษี ซึ่งเก็บภาษีจากค่าแรงและรายได้ทั่วไปอย่างชัดเจน แต่เก็บภาษีจากการเพิ่มขึ้นของความมั่งคั่งได้ยากกว่า

ข้อเสนอจากกลุ่มนี้มักรวมถึง

• การเพิ่มภาษีกำไรจากการลงทุน (capital gains)
• ภาษีขั้นต่ำสำหรับมหาเศรษฐี
• หรือการเก็บภาษีจากกำไรที่ยังไม่ขายสำหรับผู้มั่งคั่งมากเป็นพิเศษ

ผู้สนับสนุนเชื่อว่านโยบายลักษณะนี้อาจเพิ่มรายได้รัฐและช่วยสนับสนุนบริการสาธารณะ เช่น ระบบขนส่ง โรงเรียน และการดูแลสุขภาพ

ทำไมประเด็นนี้ยังสำคัญ

ข้อเสนอของ Bezos จึงไม่ได้เป็นเพียงความเห็นของมหาเศรษฐีคนหนึ่ง แต่สะท้อนคำถามเชิงนโยบายที่ใหญ่กว่าสำหรับสหรัฐ

• ระบบภาษีควรเน้น ลดภาระให้คนทำงานรายได้ต่ำ มากแค่ไหน
• หรือควรปรับโครงสร้างให้ เก็บภาษีจากความมั่งคั่งของมหาเศรษฐีมากขึ้น

คำถามเหล่านี้ยังคงเป็นหัวใจของการถกเถียงเรื่องความเหลื่อมล้ำ ภาษี และงบประมาณรัฐบาลในสหรัฐ ซึ่งมีแนวโน้มจะเป็นประเด็นสำคัญในนโยบายเศรษฐกิจไปอีกหลายปี