ทำไมน้ำมันทะลุ 100 ดอลลาร์จึงลากขายสินทรัพย์ทั่วกระดาน

ราคาน้ำมันที่ขยับเหนือ 100 ดอลลาร์ต่อบาร์เรลมีนัยสำคัญ เพราะนักลงทุนไม่ได้มองว่าเป็นเพียงการขึ้นของสินค้าโภคภัณฑ์ตามปกติ แต่เห็นความเสี่ยงที่การเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซถูกรบกวน และท่อส่งน้ำมัน East-West ของซาอุดีอาระเบียเสียหาย อาจทำให้ภาวะอุปทานน้ำมันตึงตัวอยู่ยาวขึ้น

ผลลัพธ์คือ ตลาดเริ่มตีราคาสถานการณ์ที่เงินเฟ้อสูงขึ้น แต่รายได้จริงของครัวเรือนและกำไรบริษัทถูกบีบลง หรือที่เรียกกันว่า การตีราคาใหม่แบบ stagflation—เงินเฟ้อสูงควบคู่เศรษฐกิจชะลอ 171821

ชนวนทันทีคือความเสี่ยงด้านอุปทาน ไม่ใช่แค่ราคาน้ำมันแพง

เบรนต์ทะลุ 100 ดอลลาร์เมื่อความเสี่ยงจากความขัดแย้งต่ออุปทานน้ำมันตะวันออกกลางรุนแรงขึ้น Reuters รายงานว่าเรือลำหนึ่งถูกยิงด้วยวัตถุคล้ายกระสุนขณะผ่านช่องแคบฮอร์มุซ ขณะที่ท่อ East-West ของซาอุดีอาระเบียต้องปิดหลังถูกโดรนโจมตี 1718

ท่อนี้มีความสำคัญเชิงยุทธศาสตร์ เพราะเป็นเส้นทางส่งน้ำมันจากฝั่งอ่าวไปยังทะเลแดง ช่วยลดการพึ่งพาช่องแคบฮอร์มุซได้ ดังนั้นตลาดจึงไม่ได้ตอบสนองต่อการสูญเสียอุปทานเพียงวันเดียว แต่กำลังประเมินโอกาสที่การขนส่งและอุปทานจะหยุดชะงักต่อเนื่อง

เบรนต์ปิดที่ 105.68 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล ส่วน West Texas Intermediate (WTI) ของสหรัฐปิดที่ 101.39 ดอลลาร์ หลังเหตุโจมตีโครงสร้างพื้นฐานในซาอุฯ และเรือในตะวันออกกลางเพิ่มความกังวลด้านอุปทาน 22

ขณะเดียวกัน สำนักงานสารสนเทศด้านพลังงานสหรัฐฯ (EIA) ปรับเพิ่มคาดการณ์ราคาน้ำมัน โดยให้เหตุผลว่าสต็อกโลกกำลังลดลงจากอุปทานตะวันออกกลางที่หายไป 21

น้ำมันช็อกลามเป็นแรงขายทั่วตลาดได้อย่างไร

กลไกส่งผ่านเริ่มจากต้นทุนพลังงาน แล้วไปสู่เงินเฟ้อ ดอกเบี้ย และมูลค่าสินทรัพย์

1. ต้นทุนน้ำมันและเชื้อเพลิงที่สูงขึ้นดันค่าใช้จ่ายทั้งระบบ ทั้งการขนส่ง การผลิต ปิโตรเคมี และค่าพลังงานของครัวเรือน
2. คาดการณ์การเติบโตที่แท้จริงอ่อนแอลง ผู้บริโภคมีกำลังซื้อน้อยลง ขณะที่บริษัทต้องรับต้นทุนวัตถุดิบสูงขึ้นและมาร์จิ้นอาจลดลง
3. ความเสี่ยงเงินเฟ้อเพิ่มขึ้น หากตลาดเชื่อว่าช็อกพลังงานจะยืดเยื้อหรือส่งผ่านไปยังราคาสินค้าอื่น นักลงทุนจะต้องการผลตอบแทนชดเชยที่สูงขึ้นสำหรับการถือพันธบัตรระยะยาว
4. บอนด์ยีลด์สูงขึ้นและมูลค่าหุ้นลดลง ยีลด์ที่สูงขึ้นหมายถึงอัตราคิดลดสูงขึ้น ทำให้มูลค่าปัจจุบันของกำไรในอนาคตลดลง โดยเฉพาะหุ้นเติบโตที่อ่อนไหวต่อดอกเบี้ย

นี่จึงอธิบายว่าทำไมหุ้นและพันธบัตรจึงอาจร่วงพร้อมกันได้ ในภาวะที่ตลาดกังวลเงินเฟ้อและการตอบสนองของนโยบายการเงิน พันธบัตรรัฐบาลอาจไม่ทำหน้าที่เป็นที่พักเงินเหมือนในช่วงที่ความเสี่ยงหลักคือเศรษฐกิจชะลอ

ภาพดังกล่าวปรากฏในตลาดหนี้สหรัฐฯ โดยอัตราผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาลสหรัฐอายุ 10 ปีแตะ 5% ท่ามกลางแรงขายพันธบัตรที่เชื่อมโยงกับราคาน้ำมันสูงและความกลัวเงินเฟ้อ ตามรายงานของ The Guardian 30

เหตุใด Nomura จึงเรียกว่า “energy/petrochem shock 2.0”

Charlie McElligott นักกลยุทธ์สินทรัพย์ข้ามประเภทของ Nomura อธิบายสถานการณ์นี้ว่าเป็น “energy/petrochem shock 2.0” ที่เริ่มมีลักษณะ “terminal” มากขึ้น รายงานที่อ้างถึงบันทึกของเขาระบุว่าภาวะขาดแคลนน้ำมันดิบ ราคาพลังงานสูง และความผันผวนข้ามสินทรัพย์เป็นความเสี่ยงที่เสริมแรงกัน 57

คำว่า “terminal” ไม่ได้หมายความว่าเศรษฐกิจจะพังทลายอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ แต่เป็นคำเตือนเรื่องโครงสร้างตลาด: ช็อกจะรับมือยากขึ้นเมื่อไม่ได้กระทบเฉพาะน้ำมันดิบ แต่ลามไปถึงเส้นทางเดินเรือ เชื้อเพลิงกลั่น วัตถุดิบภาคอุตสาหกรรม และตลาดอัตราดอกเบี้ยที่อ่อนไหวต่อเงินเฟ้อ

การปิดท่อ East-West ทำให้ความเสี่ยงนี้ชัดขึ้น เพราะเป็นทางเลือกสำคัญของซาอุฯ นอกเหนือจากช่องแคบฮอร์มุซ Reuters รายงานว่ายังไม่ทราบขอบเขตความเสียหายทั้งหมดและระยะเวลาซ่อมแซม 18 ความไม่แน่นอนนี้สำคัญในตัวเอง เพราะตลาดประเมินราคาช็อกด้านอุปทานได้ยากเมื่อยังไม่รู้ว่าโลจิสติกส์จะกลับสู่ปกติเมื่อใด

ธนาคารกลางเผชิญโจทย์ที่ไม่มีทางเลือกดี

ธนาคารกลางสามารถใช้นโยบายการเงินตึงตัวเพื่อลดอุปสงค์และยึดเหนี่ยวคาดการณ์เงินเฟ้อ แต่การขึ้นดอกเบี้ยไม่อาจซ่อมโครงสร้างพื้นฐานที่เสียหาย ทำให้เส้นทางเดินเรือปลอดภัย หรือเพิ่มปริมาณน้ำมันทางกายภาพได้ทันที

จึงกลายเป็นทางเลือกระหว่างสิ่งที่ไม่พึงประสงค์ทั้งคู่

• ขึ้นดอกเบี้ย: อาจจำกัดผลกระทบเงินเฟ้อรอบสองได้ แต่เสี่ยงซ้ำเติมเศรษฐกิจที่ชะลอตัว
• ชะลอการคุมเข้ม: ลดแรงกดดันต่อการเติบโต แต่เสี่ยงให้คาดการณ์เงินเฟ้อหลุดจากการควบคุม หากช็อกพลังงานยืดเยื้อ

นี่คือเหตุผลหลักที่น้ำมันช็อกทำให้หลายตลาดปั่นป่วนพร้อมกัน นักลงทุนไม่ได้มองแค่ต้นทุนพลังงานโดยตรง แต่ต้องประเมินด้วยว่าดอกเบี้ยนโยบาย ส่วนชดเชยความเสี่ยงของพันธบัตรระยะยาว และต้นทุนการเงินของภาคธุรกิจจะต้องปรับขึ้นเพียงใด

เมื่อการกระจายพอร์ตแบบเดิมอาจใช้ไม่ได้

ในภาวะกังวลการเติบโตที่เงินเฟ้อชะลอลง นักลงทุนมักคาดหวังให้พันธบัตรรัฐบาลช่วยชดเชยการขาดทุนของหุ้น แต่ช็อกจากอุปทานที่นำโดยเงินเฟ้อสามารถทำลายความสัมพันธ์นี้ได้

เมื่อเงินเฟ้อ ยีลด์ ความผันผวนของสินค้าโภคภัณฑ์ และความกังวลการเติบโตพุ่งขึ้นพร้อมกัน พอร์ตที่ถือหุ้น พันธบัตรระยะยาว และตราสารเครดิตเป็นหลัก อาจเผชิญการตีราคามหภาคในทิศทางเดียวกัน สินทรัพย์ที่อาจได้ประโยชน์สัมพัทธ์ ได้แก่ ผู้ผลิตพลังงาน ดอลลาร์สหรัฐ และการป้องกันความเสี่ยงจากความผันผวนโดยตรง แต่ผลลัพธ์ขึ้นกับระยะเวลาของการหยุดชะงักและการคาดการณ์นโยบายอย่างมาก

อะไรอาจหยุดแรงขายได้

ตลาดอาจฟื้นตัวได้ หากแรงกดดันพื้นฐานคลี่คลายอย่างน้อยหนึ่งด้าน

• อุปทานและการขนส่งกลับสู่ปกติ: หากการผ่านช่องแคบฮอร์มุซดีขึ้นอย่างยั่งยืน หรือท่อส่งกลับมาใช้งานได้ ความเสี่ยงพรีเมียมในราคาน้ำมันจะลดลง
• ราคาน้ำมันปรับลดลง: ช่วยบรรเทาความกังวลเงินเฟ้อระยะใกล้ และลดแรงกดดันต่อบอนด์ยีลด์ระยะยาว
• อุปสงค์ที่อ่อนแอลงหักล้างช็อก: หากภาวะการเงินตึงตัวกดกิจกรรมเศรษฐกิจแรงพอ ตลาดอาจเปลี่ยนจากกังวลเงินเฟ้อกลับไปกังวลการเติบโต ซึ่งอาจช่วยหนุนพันธบัตรรัฐบาลได้

อย่างไรก็ดี ไม่มีกรณีใดรับประกันได้ คำถามสำคัญของตลาดในระยะสั้นคือ เหตุการณ์นี้เป็นเพียงช็อกราคาสัมพัทธ์ชั่วคราว หรือจะขยายวงกว้างจนกระทบเงินเฟ้อพื้นฐานและการคาดการณ์ดอกเบี้ย

แยกข้อเท็จจริงที่รายงานออกจากข้อกล่าวอ้างทางภูมิรัฐศาสตร์

เหตุโจมตีเรือ การปิดท่อ East-West ของซาอุฯ ชั่วคราว และราคาน้ำมันที่สูงขึ้น ได้รับการสนับสนุนจากรายงานข่าวหลัก 17181922

แต่ข้ออ้างว่าการสร้างสต็อกน้ำมันของจีนมีการประสานงานกับอิหร่าน หรือฝ่ายใดจงใจทำให้ความขัดข้องยืดเยื้อ รวมถึงความเป็นไปได้ที่สหรัฐฯ จะจำกัดการส่งออกพลังงาน ล้วนควรถูกมองเป็นข้อกล่าวอ้างหรือสถานการณ์ความเสี่ยงปลายหาง ไม่ใช่ข้อเท็จจริงที่ยืนยันแล้วจากหลักฐานที่มี นักลงทุนควรแยกประเด็นเหล่านี้ออกจากความเสียหายต่ออุปทานและการขนส่งที่ตรวจสอบได้

ข้อสรุปสำหรับนักลงทุน

น้ำมันคือชนวน แต่แรงขายสะท้อน ต้นทุนของความเสี่ยงเงินเฟ้อและอัตราดอกเบี้ย ที่แผ่ไปทั่วระบบการเงิน ตราบใดที่ตลาดยังเห็นความเสี่ยงน่าเชื่อถือว่าอุปทานตะวันออกกลางถูกจำกัด เส้นทางเดินเรือเปราะบาง และการฟื้นกำลังส่งผ่านท่อเลี่ยงฮอร์มุซของซาอุฯ ยังล่าช้า ราคาน้ำมันก็อาจยังเป็นตัวแปรมหภาคที่ขับเคลื่อนยีลด์ และยีลด์ก็จะยังเป็นแรงกำหนดทิศทางสินทรัพย์เสี่ยง 1821