หมอผ่าตัดสมองใช้ ChatGPT วิ่ง 16 ชั่วโมง ไขปริศนาคณิตศาสตร์ 22 ปี

ในช่วงปลายเดือนกรกฎาคม 2026 ปัญหาทางคณิตศาสตร์ที่เปิดกว้างมานาน 22 ปีในสาขาพีชคณิตเชิงเส้นเชิงตัวเลข (numerical linear algebra) ก็ถูกไขได้ — ไม่ใช่โดยศาสตราจารย์ประจำจากมหาวิทยาลัยระดับท็อป แต่โดยแพทย์ประจำบ้านศัลยกรรมประสาทในปักกิ่งที่ตั้งค่า prompt ทิ้งคอมพิวเตอร์ไว้ แล้วกลับมาอีก 16 ชั่วโมงต่อมาพบว่า GPT-5.6-Sol ค้นพบบทพิสูจน์ด้วยตัวเอง

ดร. จิน ซานมู่ (Jin Shanmu) นักวิจัยหลังปริญญาเอกและแพทย์ประจำบ้านศัลยกรรมประสาทที่โรงพยาบาลปักกิ่ง ยูเนียน เมดิคอล คอลเลจ (Peking Union Medical College Hospital) ใช้โมเดล GPT-5.6-Sol ของ OpenAI บนแพลตฟอร์ม ChatGPT Work เพื่อสร้างบทพิสูจน์ข้อความคาดการณ์ของ Crouzeix (Crouzeix's conjecture) ขึ้นมาโดยอัตโนมัติ ปัญหานี้ถูกเสนอโดยนักคณิตศาสตร์ชาวฝรั่งเศส Michel Crouzeix ในปี 2004 และท้าทายนักวิเคราะห์เชิงตัวเลขชั้นนำของโลกมานานกว่าสองทศวรรษ

ปัญหาที่ไม่มีใครไขได้

ข้อความคาดการณ์ของ Crouzeix กล่าวว่า สำหรับเมทริกซ์เชิงซ้อนจัตุรัส A และพหุนาม p ใดๆ ค่ามาตรฐานเชิงตัวดำเนินการ ||p(A)|| จะมีค่าไม่เกินสองเท่าของค่าสูงสุดของ |p| บนพิสัยเชิงตัวเลขของ A ขอบเขตที่ดีที่สุดก่อนหน้านี้อยู่ที่ 1+√2 (ประมาณ 2.414) ซึ่งเป็นผลผลิตจากการประชุมเชิงปฏิบัติการในปี 2017 ที่สถาบันคณิตศาสตร์แห่งอเมริกา ซึ่งผู้เชี่ยวชาญชั้นนำไม่สามารถปิดช่องว่างให้เหลือค่าคงที่ 2 ที่แน่นอนได้

ปัญหานี้อยู่ที่จุดเชื่อมต่อระหว่างทฤษฎีเมทริกซ์และการวิเคราะห์เชิงฟังก์ชันในพีชคณิตเชิงเส้นเชิงตัวเลข — เป็นคำถามเฉพาะกลุ่มแต่เป็นรากฐานที่สำคัญ ซึ่งต้านทานความพยายามของผู้เชี่ยวชาญที่อุทิศอาชีพให้กับมันมานานถึงสองทศวรรษ

จากคลื่นอัลตราซาวนด์สมอง สู่ความก้าวหน้าทางคณิตศาสตร์

จินไม่ได้ตั้งใจจะสร้างประวัติศาสตร์ทางคณิตศาสตร์ เขากำลังวิจัยคลื่นอัลตราซาวนด์ผ่านกะโหลกศีรษะ (transcranial ultrasound) — จำลองว่าคลื่นอัลตราซาวนด์ทะลุผ่านกะโหลกศีรษะได้อย่างไร ซึ่งนำเขาไปสู่การวิเคราะห์เมทริกซ์ และในที่สุดก็มาถึงข้อความคาดการณ์ของ Crouzeix คณิตศาสตร์ระดับสูงทั้งหมดของเขาเป็นสิ่งที่เรียนรู้ด้วยตนเองผ่านการวิจัยคลื่นอัลตราซาวนด์ ปริญญาตรีของเขาคือสาขาธรณีวิทยาจากมหาวิทยาลัยปักกิ่ง และปริญญาแพทย์มาจากปักกิ่ง ยูเนียน เมดิคอล คอลเลจ เขาไม่เคยผ่านการฝึกอบรมทางคณิตศาสตร์ขั้นสูงอย่างเป็นทางการ

การวิ่ง 16 ชั่วโมงแบบอัตโนมัติ

จินปรับกลยุทธ์ prompt ที่ OpenAI เคยใช้เมื่อแก้ข้อความคาดการณ์ Cycle Double Cover เขาออกแบบระบบแบบ multi-agent ซึ่งมีการตั้งค่าที่เป็นปฏิปักษ์ (adversarial) พร้อมคำแนะนำสี่ข้อ :

1. ทำงานแบบออฟไลน์: โมเดลทำงานในสภาพแวดล้อมที่ถูกตัดการเชื่อมต่อทางกายภาพ ป้องกันไม่ให้ดึงบทพิสูจน์หรือวิธีแก้ปัญหาที่มีอยู่จากเว็บ
2. สำรวจแบบขนาน: ระบบสร้าง subagent จำนวนมากเพื่อสำรวจกลยุทธ์การพิสูจน์ที่แตกต่างกันอย่างแท้จริง ป้องกันการลู่เข้าเร็วเกินไปในแนวทางเดียว
3. การตรวจสอบแบบเป็นปฏิปักษ์: ข้อพิสูจน์ที่เป็นตัวเลือกจะถูกตรวจสอบแบบเป็นปฏิปักษ์ บังคับให้โมเดลค้นหาและแก้ไขข้อผิดพลาดของตัวเอง
4. ห้ามหยุดก่อนเวลา: ระบบถูกสั่งไม่ให้หยุดจนกว่าบทพิสูจน์สมบูรณ์จะผ่านการตรวจสอบทั้งหมด

จินเริ่มระบบแล้วเดินออกไป หลังจากทำงานต่อเนื่องประมาณ 16 ชั่วโมง — ในระหว่างนั้น GPT-5.6-Sol ดำเนินการหลายพันรอบของการสร้าง การทดสอบสมมติฐาน การปฏิเสธ และการสร้างใหม่ — มันก็สร้างบทพิสูจน์ที่สมบูรณ์

แทนที่จะเป็นค่าประมาณที่หนักหน่วงตามที่ผู้เชี่ยวชาญคาดหวัง ข้อโต้แย้งกลับใช้กลยุทธ์การสุ่มตัวอย่างอย่างระมัดระวังเพื่อลดปัญหาให้เหลือเพียงเงื่อนไขเชิงบวกอย่างง่าย มันเป็นแนวทางที่สง่างามและไม่คาดคิด ตามที่ผู้ที่ตรวจสอบกล่าว

การตรวจสอบโดยผู้เชี่ยวชาญ

Alex Townsend นักวิเคราะห์เชิงตัวเลขจากมหาวิทยาลัยคอร์เนลล์ ใช้เวลาหนึ่งปีก่อนหน้านั้นถาม ChatGPT เป็นประจำเพื่อโจมตีข้อความคาดการณ์ของ Crouzeix และเฝ้าดูมันติดขัดอยู่ที่บทแทรกที่หายไปเดียวกันทุกครั้ง ในวันที่ 30 กรกฎาคม 2026 เขาถามอีกครั้ง — แต่ครั้งนี้ ChatGPT ส่งลิงก์ไปยัง preprint ที่โพสต์เมื่อวันที่ 27 กรกฎาคม ชื่อ "The Numerical Range Is a 2-Spectral Set"

Townsend และ Anne Greenbaum จากมหาวิทยาลัยวอชิงตันตรวจสอบ preprint ด้วยความกังขา หลังจากหลายชั่วโมง พวกเขาสรุปว่าบทพิสูจน์นั้นถูกต้อง Michel Crouzeix เอง — นักคณิตศาสตร์ที่เสนอข้อความคาดการณ์เมื่อ 22 ปีก่อน — ได้ตรวจสอบต้นฉบับและยืนยันความถูกต้อง

โอเพนซอร์สและการตรวจสอบโดยอิสระ

จินเปิดเผยชุดกระบวนการวิจัยทั้งหมดของเขาเป็นโอเพนซอร์ส โดยทำให้บทความ最終 ต้นฉบับ prompt ที่แน่นอน ต้นฉบับทั้งหมดที่ทำซ้ำ การพิสูจน์ในรูปแบบ Lean 4 และรายงานการตรวจสอบสัจพจน์ พร้อมใช้งานบน GitHub

ที่น่าทึ่งคือ แปดวันหลังจาก preprint ของจินปรากฏ บทพิสูจน์อิสระแยกต่างหากโดย Emiel Lorist และ Felix Schwenninger — ซึ่งใช้ ChatGPT 5.6 เพื่อการสำรวจกลยุทธ์เช่นกัน — ถูกโพสต์บน arXiv ยืนยันผลลัพธ์อย่างอิสระ

ความหมายต่อ AI และวิทยาศาสตร์

เรื่องราวของบทพิสูจน์ของจินมีความโดดเด่นด้วยเหตุผลหลายประการ มันแสดงให้เห็นว่าผู้ที่ไม่ใช่ผู้เชี่ยวชาญซึ่งไม่มีการฝึกอบรมอย่างเป็นทางการในสาขานั้น สามารถสร้างผลงานที่แท้จริงต่อปัญหาที่ทำให้ผู้เชี่ยวชาญอาชีพชะงักงันได้ โดยการออกแบบ workflow อัตโนมัติที่เหมาะสมสำหรับโมเดล AI ระดับแนวหน้า นอกจากนี้ยังแสดงให้เห็นถึงพลังของระบบการให้เหตุผลอัตโนมัติที่ออกแบบมาอย่างดี: จินไม่ได้ใช้ AI เป็นเครื่องมือค้นหาหรือแชทบอท — เขาออกแบบระบบที่สามารถสำรวจ ตรวจสอบ และปรับแต่งงานของตัวเองได้เป็นเวลาหลายชั่วโมงโดยไม่ต้องมีมนุษย์แทรกแซง

ปัญหาไม่ใช่ของเล่นหรือปริศนา มันเป็นปัญหาที่เปิดกว้างมานาน 22 ปี ซึ่งบทพิสูจน์ได้รับการตรวจสอบและยอมรับโดยนักคณิตศาสตร์ที่เสนอปัญหา พร้อมด้วยผู้เชี่ยวชาญชั้นนำคนอื่นๆ ในสาขานั้น