สองโครงการกับเป้าหมายเดียวกัน

ในปี 2016 จีนเปิดตัวโครงการ DRAM ขนาดใหญ่สองโครงการ ได้แก่ Fujian Jinhua Integrated Circuit หรือ Jinhua และ ChangXin Memory Technologies หรือ CXMT ทั้งคู่ได้รับการสนับสนุนจากภาครัฐและมีเป้าหมายสร้างทางเลือกภายในประเทศในตลาดที่เวลานั้นถูกครองโดย Samsung, SK Hynix และ Micron

ทั้งสองโครงการวางแผนสร้างโรงงานผลิตเวเฟอร์ขนาด 12 นิ้ว และมีความทะเยอทะยานที่จะเริ่มผลิตในระดับอุตสาหกรรมใกล้เคียงกัน 4950 แต่การสร้างโรงงานเป็นเพียงส่วนที่มองเห็นได้ของธุรกิจ DRAM ผู้ผลิตที่อยู่รอดได้ยังต้องมีเทคโนโลยีกระบวนการผลิต ความเชี่ยวชาญด้านวิศวกรรม เครื่องจักร อัตราผลิตได้จริงที่สูง ลูกค้าที่รับรองผลิตภัณฑ์ และเงินทุนมากพอจะผ่านวัฏจักรราคาหน่วยความจำ

ความแตกต่างที่สำคัญจึงไม่ได้อยู่ที่ว่าใครมีโรงงานใหญ่กว่า แต่อยู่ที่วิธีสร้างความรู้และความสามารถทางเทคโนโลยีที่จำเป็นต่อการเดินเครื่องอย่างต่อเนื่อง

Jinhua เลือกทางลัดผ่าน UMC

Jinhua ใช้เงินทุนสร้างโรงงานและร่วมมือกับ United Microelectronics Corporation หรือ UMC บริษัทรับจ้างผลิตชิปจากไต้หวัน เพื่อพัฒนาเทคโนโลยี DRAM ตามข้อตกลงที่มีรายงานในขณะนั้น UMC จะส่งทีมเทคนิคหลักเข้ามาช่วยพัฒนากระบวนการผลิต DRAM ระดับ 32 นาโนเมตร ขณะที่ Jinhua รับผิดชอบเงินลงทุนสำหรับสายการผลิตและอุปกรณ์วิจัย 35

แนวทางนี้มีเหตุผลในเชิงธุรกิจ เพราะช่วยลดระยะเวลาเรียนรู้เมื่อเทียบกับการเริ่มสร้างทุกอย่างจากศูนย์ แต่ก็ทำให้โครงการมีความเสี่ยงแบบกระจุกตัว ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีจำนวนมากขึ้นอยู่กับพันธมิตรภายนอก รวมถึงความชอบด้วยกฎหมายและความต่อเนื่องของแหล่งเทคโนโลยีนั้น

ความเปราะบางดังกล่าวรุนแรงขึ้นเมื่อ Micron กล่าวหาอดีตพนักงานและ UMC ว่ายักยอกความลับทางการค้าเกี่ยวกับ DRAM และถ่ายโอนข้อมูลดังกล่าวเพื่อประโยชน์ของ Jinhua ในคดีอาญาของสหรัฐฯ UMC รับสารภาพว่าขโมยความลับทางการค้า ตกลงให้ความร่วมมือกับผู้สอบสวน และถูกตัดสินให้จ่ายค่าปรับ 60 ล้านดอลลาร์สหรัฐ 33

Entity List ตัดเส้นทางของ Jinhua ก่อนผลิตเต็มกำลัง

ในเดือนตุลาคม 2018 กระทรวงพาณิชย์สหรัฐฯ ขึ้นบัญชี Jinhua ใน Entity List ซึ่งจำกัดการเข้าถึงสินค้า ซอฟต์แวร์ เทคโนโลยี ชิ้นส่วน และการสนับสนุนทางเทคนิคจากสหรัฐฯ โดยไม่ได้รับอนุญาต 37

จังหวะเวลาดังกล่าวสร้างความเสียหายอย่างมาก เพราะโรงงานของ Jinhua กำลังเข้าใกล้การผลิตเชิงพาณิชย์ แต่โรงงานเซมิคอนดักเตอร์ไม่สามารถดำเนินธุรกิจได้ด้วยอาคารและเครื่องจักรที่ติดตั้งไว้เท่านั้น การผลิตจำนวนมากต้องพึ่งพาซัพพลายเออร์ การสนับสนุนกระบวนการผลิต การแก้ปัญหาเฉพาะหน้า การอัปเกรดอุปกรณ์ และองค์ความรู้ด้านวิศวกรรมอย่างต่อเนื่อง

เมื่อการสนับสนุนจากภายนอกถูกตัดออก Jinhua จึงขาดช่วงเวลาที่จำเป็นในการเปลี่ยนโครงการที่ใกล้เสร็จให้กลายเป็นสายการผลิตที่มีผลผลิตสม่ำเสมอและมีปริมาณมาก ในทางปฏิบัติ ความพยายามผลิตของบริษัทหยุดชะงักก่อนจะสร้างฐานลูกค้า อัตราผลิตได้จริง และวงจรพัฒนาเทคโนโลยีของตนเองได้

เรื่องทางกฎหมายมีความซับซ้อนมากขึ้นในเวลาต่อมา การที่ UMC รับสารภาพไม่ได้หมายความว่า Jinhua จะมีผลคดีเหมือนกัน ในเดือนกุมภาพันธ์ 2024 ผู้พิพากษาศาลรัฐบาลกลางสหรัฐฯ ตัดสินให้ Jinhua ไม่มีความผิดหลังการพิจารณาคดีโดยผู้พิพากษา โดยเห็นว่าอัยการพิสูจน์ข้อกล่าวหาทางอาญาต่อบริษัทไม่ได้ 34

Micron และ Jinhua ยังบรรลุข้อตกลงระดับโลกเพื่อยุติการดำเนินคดีระหว่างกัน 36 อย่างไรก็ตาม การยุติคดีและคำตัดสินยกฟ้องไม่สามารถนำเวลาหลายปีที่สูญเสียไปกับการพัฒนากระบวนการผลิต ความต่อเนื่องของซัพพลายเออร์ การรับรองจากลูกค้า และแรงส่งทางการตลาดกลับคืนมาได้

บทเรียนของ Jinhua คือ โครงการอุตสาหกรรมสามารถพ่ายแพ้ในเชิงพาณิชย์ได้นานก่อนที่คำถามทางกฎหมายที่เกี่ยวข้องจะได้รับการคลี่คลายทั้งหมด

CXMT สร้างฐานเทคโนโลยีที่ทนทานกว่า

CXMT เองก็ต้องพึ่งพาความรู้จากภายนอกในช่วงเริ่มต้น เพราะไม่มีผู้ผลิต DRAM รายใหม่รายใดสามารถเลียนแบบประสบการณ์สะสมหลายทศวรรษของอุตสาหกรรมได้ในทันที แต่กลยุทธ์ของ CXMT ให้น้ำหนักกับการสร้างฐานวิจัยและพัฒนาภายใน รวมถึงทรัพย์สินทางปัญญาของตนเอง มากกว่าการพึ่งพาช่องทางถ่ายทอดเทคโนโลยีจากต่างประเทศเพียงช่องทางเดียว

ก้าวสำคัญคือข้อตกลงที่มีรายงานว่า CXMT ทำกับ Polaris ซึ่งเป็นบริษัทย่อยของ Wi-LAN ในปี 2019 เพื่อรับสิทธิ์ใช้งานและเข้าซื้อทรัพย์สินทางปัญญาด้าน DRAM ที่มีต้นกำเนิดจาก Qimonda อดีตผู้ผลิตหน่วยความจำของเยอรมนี ธุรกรรมนี้ทำให้ CXMT มีฐานทางกฎหมายขององค์ความรู้และสิทธิบัตร DRAM รุ่นเก่า ก่อนนำไปต่อยอดผ่านทีมวิศวกรรมของบริษัทเอง 31

การได้มาซึ่งทรัพย์สินทางปัญญาไม่ได้ทำให้ CXMT เป็นอิสระทางเทคโนโลยีในชั่วข้ามคืน เพราะ IP ที่ซื้อมาแล้วต้องปรับให้เข้ากับผลิตภัณฑ์ เครื่องจักร วัสดุ กฎการออกแบบ และเป้าหมายด้านอัตราผลิตได้จริงในยุคปัจจุบัน แต่สิ่งนี้ทำให้บริษัทมีแพลตฟอร์มการเรียนรู้ที่ป้องกันความเสี่ยงได้ดีกว่าเดิม

CXMT สามารถสะสมความรู้ด้านกระบวนการผลิตผ่านผลิตภัณฑ์แต่ละรุ่น แทนที่จะต้องพึ่งพาการสนับสนุนจากพันธมิตรต่างชาติรายเดียวเป็นหลัก ขณะเดียวกัน เงินทุนจากรัฐและความต้องการภายในประเทศก็เปิดโอกาสให้บริษัทแบกรับต้นทุนการพัฒนาและการขยายกำลังผลิตได้นานขึ้น รายงานระบุว่า CXMT ขาดทุนในช่วงที่สร้างฐานการผลิตและพัฒนาผลิตภัณฑ์ ก่อนพลิกมามีกำไรเมื่อราคาหน่วยความจำและความต้องการประมวลผลพุ่งขึ้น 1728

จากการเร่งผลิตสู่ IPO ที่สร้างแรงกระเพื่อม

ความสำเร็จของ CXMT ไม่ใช่การก้าวขึ้นมาเทียบเท่า Samsung, SK Hynix หรือ Micron ได้ทันที แต่คือการผลิต DRAM ได้ในระดับที่มีนัยสำคัญ พัฒนาเทคโนโลยีต่อเนื่อง และสร้างแพลตฟอร์มที่ดึงดูดเงินทุนเพิ่มเติมได้

ความก้าวหน้าดังกล่าวมาถึงจุดสำคัญเมื่อ CXMT เข้าจดทะเบียนในตลาดหุ้นเซี่ยงไฮ้ในเดือนกรกฎาคม 2026 บริษัทระดมทุนได้ 57,920 ล้านหยวน หรือประมาณ 8,600 ล้านดอลลาร์สหรัฐ และราคาหุ้นพุ่งขึ้นราว 466% ในวันแรกของการซื้อขาย Reuters รายงานว่า การเปิดตัวดังกล่าวทำให้ CXMT ขึ้นเป็นบริษัทที่มีมูลค่าสูงที่สุดในตลาดหุ้นจีนช่วงหนึ่ง และเป็น IPO ที่ใหญ่ที่สุดในเอเชียในปีนั้น 19

ปฏิกิริยาของตลาดสะท้อนทั้งความคาดหวังเชิงยุทธศาสตร์และภาวะตลาดหน่วยความจำที่แข็งแกร่งเป็นพิเศษ CXMT รายงานรายได้ครึ่งแรกของปี 2026 ที่ 150,300 ล้านหยวน และกำไรสุทธิ 77,600 ล้านหยวน พลิกจากผลขาดทุนในช่วงเดียวกันของปีก่อน ขณะที่ราคาหน่วยความจำและความต้องการกำลังประมวลผลเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว 17

ตัวเลขเหล่านี้ยังไม่ควรถูกตีความว่า CXMT กลายเป็นคู่แข่งที่เท่าเทียมกับผู้นำ DRAM ทั้งสามรายแล้ว รายงานอุตสาหกรรมยังประเมินว่า CXMT ตามหลัง Samsung และ SK Hynix ในเทคโนโลยีกระบวนการผลิตหลัก ขณะที่ตัวเลขส่วนแบ่งตลาดและกำลังผลิตแตกต่างกันไปตามวิธีคำนวณ 5357

สถานะของ CXMT จึงควรเรียกว่า “ผู้ท้าชิงที่เติบโตเร็ว” มากกว่าจะเป็นผู้เล่นที่อยู่ในระดับเดียวกันทุกด้าน โดยเฉพาะ DRAM ระดับแนวหน้าและผลิตภัณฑ์หน่วยความจำสำหรับปัญญาประดิษฐ์

CXMT เลี่ยงชะตา Jinhua ได้ แต่ยังหนีภูมิรัฐศาสตร์ไม่พ้น

โมเดลที่พึ่งพาความสามารถภายในประเทศมากขึ้นช่วยลดความเสี่ยงประเภทหนึ่ง แต่ไม่ได้ลบความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์ออกไป ในปี 2025 กระทรวงกลาโหมสหรัฐฯ ขึ้นชื่อ CXMT เป็น “บริษัทจีนที่เกี่ยวข้องกับกองทัพ” ซึ่ง CXMT ปฏิเสธและกำลังท้าทายผ่านกระบวนการทางศาล บริษัทระบุว่าผลิตภัณฑ์ DRAM ของตนออกแบบและจำหน่ายเพื่อการใช้งานเชิงพาณิชย์และพลเรือน 1

การขึ้นบัญชีของกระทรวงกลาโหมสหรัฐฯ ไม่ใช่เรื่องเดียวกับการขึ้น Entity List ของกระทรวงพาณิชย์ ความแตกต่างนี้สำคัญ เพราะการถูกระบุเป็นบริษัทที่เกี่ยวข้องกับกองทัพอาจส่งผลต่อการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ สัญญา ชื่อเสียง และความสัมพันธ์กับลูกค้า ขณะที่ Entity List เป็นกลไกควบคุมการส่งออก ซึ่งทำให้ธุรกรรมบางประเภทต้องขอใบอนุญาต

Reuters รายงานในเดือนมิถุนายน 2026 ว่าสหรัฐฯ เคยพิจารณาเพิ่ม CXMT ในบัญชีดำทางการค้าที่กว้างขึ้น แต่จนถึงเวลานั้นยังไม่ได้ดำเนินการ 2

ความแตกต่างของบัญชีเหล่านี้สะท้อนว่า CXMT ยังคงมีความเปราะบางทางการเมือง แม้จะสร้างขีดความสามารถภายในประเทศได้มากขึ้นแล้วก็ตาม การผลิตเซมิคอนดักเตอร์ยังต้องพึ่งพาระบบนิเวศระดับโลก ทั้งเครื่องจักรผลิตชิป ซอฟต์แวร์ ชิ้นส่วน วัสดุ บริการทางเทคนิค ลูกค้า และแหล่งเงินทุน หากจุดใดจุดหนึ่งถูกจำกัด การขยายกำลังผลิตก็อาจช้าลงหรือต้นทุนสูงขึ้น

สิ่งที่ Jinhua กับ CXMT บอกเราเกี่ยวกับยุทธศาสตร์หน่วยความจำของจีน

1. มีโรงงานยังไม่เท่ากับมีขีดความสามารถทางอุตสาหกรรม

ทั้งสองโครงการมุ่งสร้างโรงงานผลิตเวเฟอร์ขนาดใหญ่ แต่โรงงานจะสามารถแข่งขันได้ก็ต่อเมื่อมีความรู้ด้านกระบวนการผลิต อัตราผลิตได้จริง บุคลากรวิศวกรรม ซัพพลายเออร์ และลูกค้าที่ผ่านการรับรอง Jinhua มีโครงการโรงงานและพันธมิตรด้านเทคโนโลยี แต่ไม่สามารถรักษาระบบที่กว้างกว่านั้นไว้ได้เมื่อการสนับสนุนถูกตัดขาด

2. การถ่ายทอดเทคโนโลยีช่วยเร่งความเร็ว แต่ก็เพิ่มความเสี่ยง

บทบาทของ UMC เปิดทางให้ Jinhua เข้าสู่ตลาด DRAM ได้เร็วขึ้น แต่ก็นำความเสี่ยงด้านกฎหมายและภูมิรัฐศาสตร์มาผูกไว้กับแหล่งที่มาของเทคโนโลยี ขณะที่การใช้ IP ที่ได้มาและการวิจัยภายในของ CXMT ช้ากว่าและมีต้นทุนสูงกว่า แต่ช่วยสร้างองค์ความรู้ในองค์กรที่ยังเดินหน้าต่อได้แม้ความสัมพันธ์กับพันธมิตรภายนอกเปลี่ยนแปลง 3331

3. เงินทุนที่รอผลระยะยาวมีความสำคัญต่อธุรกิจหน่วยความจำ

DRAM เป็นธุรกิจที่ใช้เงินลงทุนสูงและมีวัฏจักรขึ้นลงรุนแรง CXMT ต้องยอมขาดทุนระหว่างสร้างกำลังผลิต ก่อนจะได้รับประโยชน์จากความต้องการหน่วยความจำที่เพิ่มขึ้นและการระดมทุนในตลาดหุ้น การ IPO ทำให้บริษัทมีเงินก้อนใหม่สำหรับขยายกำลังผลิต อัปเกรดเทคโนโลยี และวิจัยผลิตภัณฑ์รุ่นต่อไป แต่ราคาตลาดที่เอื้ออำนวยไม่ได้ทำให้ต้นทุนการไล่ตามผู้นำหมดไป 171952

4. ความสามารถภายในประเทศยังคงเผชิญแรงกดดันทางการเมือง

ความก้าวหน้าของ CXMT แสดงให้เห็นว่าการวิจัยและพัฒนาภายในประเทศ รวมถึงการสะสมทรัพย์สินทางปัญญา สามารถสร้างผู้ท้าชิง DRAM ที่มีศักยภาพได้ แต่ข้อพิพาทกับกระทรวงกลาโหมสหรัฐฯ ก็แสดงให้เห็นข้อจำกัดของความสำเร็จนี้ บริษัทอาจลดการพึ่งพาเทคโนโลยีต่างชาติได้ แต่ยังต้องพึ่งพาเครื่องจักร ลูกค้า กฎระเบียบ และนโยบายความมั่นคงของต่างประเทศ 12

เส้นทางข้างหน้าที่ยังแคบ

Jinhua และ CXMT ไม่ได้ล้มเหลวหรือประสบความสำเร็จเพียงเพราะโครงการหนึ่งได้รับการสนับสนุนจากรัฐ แต่อีกโครงการไม่ได้รับ ทั้งคู่ต่างเป็นโครงการที่มีรัฐหนุนหลัง ความแตกต่างชี้ขาดคือ ความสามารถในการทำให้การเรียนรู้ทางเทคโนโลยีเดินหน้าต่อได้หลังเผชิญแรงกระแทกทางการเมืองและกฎหมาย

เส้นทางที่พึ่งพาภายนอกของ Jinhua ถูกตัดขาดในช่วงที่บริษัทกำลังเข้าใกล้การผลิต ขณะที่การผสมผสานระหว่างเงินทุนที่อดทนรอผล IP ที่ได้มา การวิจัยและพัฒนาภายใน และการขยายกำลังผลิต ทำให้ CXMT มีโอกาสสะสมความก้าวหน้าได้ดีกว่า

แต่การผงาดขึ้นของ CXMT ไม่ได้หมายความว่าความท้าทายของจีนในอุตสาหกรรม DRAM จบลงแล้ว บริษัทข้างหน้ายังต้องรับมือกับช่องว่างด้านเทคโนโลยี แรงกดดันเรื่องอัตราผลิตได้จริงและต้นทุน ความผันผวนของอุปสงค์ รวมถึงความเป็นไปได้ที่มาตรการควบคุมการส่งออกจะเข้มงวดขึ้น

บทเรียนที่กว้างกว่านั้นคือ จีนสามารถสร้างผู้ท้าชิงในตลาดชิปหน่วยความจำได้จริง แต่ต้องเดินบนเส้นทางที่แคบ ซึ่งประกอบด้วยเงินทุนระยะยาว ความต้องการภายในประเทศ การเข้าถึงเทคโนโลยีอย่างถูกกฎหมาย วิศวกรรมที่ต่อเนื่อง วินัยด้านการผลิต และการลดจุดคอขวดจากภูมิรัฐศาสตร์ CXMT เดินทางมาไกลกว่า Jinhua มาก แต่ยังไม่อาจทำให้เส้นทางนี้ปลอดภัยทางการเมืองได้

สองโครงการกับเป้าหมายเดียวกัน

ในปี 2016 จีนเปิดตัวโครงการ DRAM ขนาดใหญ่สองโครงการ ได้แก่ Fujian Jinhua Integrated Circuit หรือ Jinhua และ ChangXin Memory Technologies หรือ CXMT ทั้งคู่ได้รับการสนับสนุนจากภาครัฐและมีเป้าหมายสร้างทางเลือกภายในประเทศในตลาดที่เวลานั้นถูกครองโดย Samsung, SK Hynix และ Micron

ทั้งสองโครงการวางแผนสร้างโรงงานผลิตเวเฟอร์ขนาด 12 นิ้ว และมีความทะเยอทะยานที่จะเริ่มผลิตในระดับอุตสาหกรรมใกล้เคียงกัน 4950 แต่การสร้างโรงงานเป็นเพียงส่วนที่มองเห็นได้ของธุรกิจ DRAM ผู้ผลิตที่อยู่รอดได้ยังต้องมีเทคโนโลยีกระบวนการผลิต ความเชี่ยวชาญด้านวิศวกรรม เครื่องจักร อัตราผลิตได้จริงที่สูง ลูกค้าที่รับรองผลิตภัณฑ์ และเงินทุนมากพอจะผ่านวัฏจักรราคาหน่วยความจำ

ความแตกต่างที่สำคัญจึงไม่ได้อยู่ที่ว่าใครมีโรงงานใหญ่กว่า แต่อยู่ที่วิธีสร้างความรู้และความสามารถทางเทคโนโลยีที่จำเป็นต่อการเดินเครื่องอย่างต่อเนื่อง

Jinhua เลือกทางลัดผ่าน UMC

Jinhua ใช้เงินทุนสร้างโรงงานและร่วมมือกับ United Microelectronics Corporation หรือ UMC บริษัทรับจ้างผลิตชิปจากไต้หวัน เพื่อพัฒนาเทคโนโลยี DRAM ตามข้อตกลงที่มีรายงานในขณะนั้น UMC จะส่งทีมเทคนิคหลักเข้ามาช่วยพัฒนากระบวนการผลิต DRAM ระดับ 32 นาโนเมตร ขณะที่ Jinhua รับผิดชอบเงินลงทุนสำหรับสายการผลิตและอุปกรณ์วิจัย 35

แนวทางนี้มีเหตุผลในเชิงธุรกิจ เพราะช่วยลดระยะเวลาเรียนรู้เมื่อเทียบกับการเริ่มสร้างทุกอย่างจากศูนย์ แต่ก็ทำให้โครงการมีความเสี่ยงแบบกระจุกตัว ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีจำนวนมากขึ้นอยู่กับพันธมิตรภายนอก รวมถึงความชอบด้วยกฎหมายและความต่อเนื่องของแหล่งเทคโนโลยีนั้น

ความเปราะบางดังกล่าวรุนแรงขึ้นเมื่อ Micron กล่าวหาอดีตพนักงานและ UMC ว่ายักยอกความลับทางการค้าเกี่ยวกับ DRAM และถ่ายโอนข้อมูลดังกล่าวเพื่อประโยชน์ของ Jinhua ในคดีอาญาของสหรัฐฯ UMC รับสารภาพว่าขโมยความลับทางการค้า ตกลงให้ความร่วมมือกับผู้สอบสวน และถูกตัดสินให้จ่ายค่าปรับ 60 ล้านดอลลาร์สหรัฐ 33

Entity List ตัดเส้นทางของ Jinhua ก่อนผลิตเต็มกำลัง

ในเดือนตุลาคม 2018 กระทรวงพาณิชย์สหรัฐฯ ขึ้นบัญชี Jinhua ใน Entity List ซึ่งจำกัดการเข้าถึงสินค้า ซอฟต์แวร์ เทคโนโลยี ชิ้นส่วน และการสนับสนุนทางเทคนิคจากสหรัฐฯ โดยไม่ได้รับอนุญาต 37

จังหวะเวลาดังกล่าวสร้างความเสียหายอย่างมาก เพราะโรงงานของ Jinhua กำลังเข้าใกล้การผลิตเชิงพาณิชย์ แต่โรงงานเซมิคอนดักเตอร์ไม่สามารถดำเนินธุรกิจได้ด้วยอาคารและเครื่องจักรที่ติดตั้งไว้เท่านั้น การผลิตจำนวนมากต้องพึ่งพาซัพพลายเออร์ การสนับสนุนกระบวนการผลิต การแก้ปัญหาเฉพาะหน้า การอัปเกรดอุปกรณ์ และองค์ความรู้ด้านวิศวกรรมอย่างต่อเนื่อง

เมื่อการสนับสนุนจากภายนอกถูกตัดออก Jinhua จึงขาดช่วงเวลาที่จำเป็นในการเปลี่ยนโครงการที่ใกล้เสร็จให้กลายเป็นสายการผลิตที่มีผลผลิตสม่ำเสมอและมีปริมาณมาก ในทางปฏิบัติ ความพยายามผลิตของบริษัทหยุดชะงักก่อนจะสร้างฐานลูกค้า อัตราผลิตได้จริง และวงจรพัฒนาเทคโนโลยีของตนเองได้

เรื่องทางกฎหมายมีความซับซ้อนมากขึ้นในเวลาต่อมา การที่ UMC รับสารภาพไม่ได้หมายความว่า Jinhua จะมีผลคดีเหมือนกัน ในเดือนกุมภาพันธ์ 2024 ผู้พิพากษาศาลรัฐบาลกลางสหรัฐฯ ตัดสินให้ Jinhua ไม่มีความผิดหลังการพิจารณาคดีโดยผู้พิพากษา โดยเห็นว่าอัยการพิสูจน์ข้อกล่าวหาทางอาญาต่อบริษัทไม่ได้ 34

Micron และ Jinhua ยังบรรลุข้อตกลงระดับโลกเพื่อยุติการดำเนินคดีระหว่างกัน 36 อย่างไรก็ตาม การยุติคดีและคำตัดสินยกฟ้องไม่สามารถนำเวลาหลายปีที่สูญเสียไปกับการพัฒนากระบวนการผลิต ความต่อเนื่องของซัพพลายเออร์ การรับรองจากลูกค้า และแรงส่งทางการตลาดกลับคืนมาได้

บทเรียนของ Jinhua คือ โครงการอุตสาหกรรมสามารถพ่ายแพ้ในเชิงพาณิชย์ได้นานก่อนที่คำถามทางกฎหมายที่เกี่ยวข้องจะได้รับการคลี่คลายทั้งหมด

CXMT สร้างฐานเทคโนโลยีที่ทนทานกว่า

CXMT เองก็ต้องพึ่งพาความรู้จากภายนอกในช่วงเริ่มต้น เพราะไม่มีผู้ผลิต DRAM รายใหม่รายใดสามารถเลียนแบบประสบการณ์สะสมหลายทศวรรษของอุตสาหกรรมได้ในทันที แต่กลยุทธ์ของ CXMT ให้น้ำหนักกับการสร้างฐานวิจัยและพัฒนาภายใน รวมถึงทรัพย์สินทางปัญญาของตนเอง มากกว่าการพึ่งพาช่องทางถ่ายทอดเทคโนโลยีจากต่างประเทศเพียงช่องทางเดียว

ก้าวสำคัญคือข้อตกลงที่มีรายงานว่า CXMT ทำกับ Polaris ซึ่งเป็นบริษัทย่อยของ Wi-LAN ในปี 2019 เพื่อรับสิทธิ์ใช้งานและเข้าซื้อทรัพย์สินทางปัญญาด้าน DRAM ที่มีต้นกำเนิดจาก Qimonda อดีตผู้ผลิตหน่วยความจำของเยอรมนี ธุรกรรมนี้ทำให้ CXMT มีฐานทางกฎหมายขององค์ความรู้และสิทธิบัตร DRAM รุ่นเก่า ก่อนนำไปต่อยอดผ่านทีมวิศวกรรมของบริษัทเอง 31

การได้มาซึ่งทรัพย์สินทางปัญญาไม่ได้ทำให้ CXMT เป็นอิสระทางเทคโนโลยีในชั่วข้ามคืน เพราะ IP ที่ซื้อมาแล้วต้องปรับให้เข้ากับผลิตภัณฑ์ เครื่องจักร วัสดุ กฎการออกแบบ และเป้าหมายด้านอัตราผลิตได้จริงในยุคปัจจุบัน แต่สิ่งนี้ทำให้บริษัทมีแพลตฟอร์มการเรียนรู้ที่ป้องกันความเสี่ยงได้ดีกว่าเดิม

CXMT สามารถสะสมความรู้ด้านกระบวนการผลิตผ่านผลิตภัณฑ์แต่ละรุ่น แทนที่จะต้องพึ่งพาการสนับสนุนจากพันธมิตรต่างชาติรายเดียวเป็นหลัก ขณะเดียวกัน เงินทุนจากรัฐและความต้องการภายในประเทศก็เปิดโอกาสให้บริษัทแบกรับต้นทุนการพัฒนาและการขยายกำลังผลิตได้นานขึ้น รายงานระบุว่า CXMT ขาดทุนในช่วงที่สร้างฐานการผลิตและพัฒนาผลิตภัณฑ์ ก่อนพลิกมามีกำไรเมื่อราคาหน่วยความจำและความต้องการประมวลผลพุ่งขึ้น 1728

จากการเร่งผลิตสู่ IPO ที่สร้างแรงกระเพื่อม

ความสำเร็จของ CXMT ไม่ใช่การก้าวขึ้นมาเทียบเท่า Samsung, SK Hynix หรือ Micron ได้ทันที แต่คือการผลิต DRAM ได้ในระดับที่มีนัยสำคัญ พัฒนาเทคโนโลยีต่อเนื่อง และสร้างแพลตฟอร์มที่ดึงดูดเงินทุนเพิ่มเติมได้

ความก้าวหน้าดังกล่าวมาถึงจุดสำคัญเมื่อ CXMT เข้าจดทะเบียนในตลาดหุ้นเซี่ยงไฮ้ในเดือนกรกฎาคม 2026 บริษัทระดมทุนได้ 57,920 ล้านหยวน หรือประมาณ 8,600 ล้านดอลลาร์สหรัฐ และราคาหุ้นพุ่งขึ้นราว 466% ในวันแรกของการซื้อขาย Reuters รายงานว่า การเปิดตัวดังกล่าวทำให้ CXMT ขึ้นเป็นบริษัทที่มีมูลค่าสูงที่สุดในตลาดหุ้นจีนช่วงหนึ่ง และเป็น IPO ที่ใหญ่ที่สุดในเอเชียในปีนั้น 19

ปฏิกิริยาของตลาดสะท้อนทั้งความคาดหวังเชิงยุทธศาสตร์และภาวะตลาดหน่วยความจำที่แข็งแกร่งเป็นพิเศษ CXMT รายงานรายได้ครึ่งแรกของปี 2026 ที่ 150,300 ล้านหยวน และกำไรสุทธิ 77,600 ล้านหยวน พลิกจากผลขาดทุนในช่วงเดียวกันของปีก่อน ขณะที่ราคาหน่วยความจำและความต้องการกำลังประมวลผลเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว 17

ตัวเลขเหล่านี้ยังไม่ควรถูกตีความว่า CXMT กลายเป็นคู่แข่งที่เท่าเทียมกับผู้นำ DRAM ทั้งสามรายแล้ว รายงานอุตสาหกรรมยังประเมินว่า CXMT ตามหลัง Samsung และ SK Hynix ในเทคโนโลยีกระบวนการผลิตหลัก ขณะที่ตัวเลขส่วนแบ่งตลาดและกำลังผลิตแตกต่างกันไปตามวิธีคำนวณ 5357

สถานะของ CXMT จึงควรเรียกว่า “ผู้ท้าชิงที่เติบโตเร็ว” มากกว่าจะเป็นผู้เล่นที่อยู่ในระดับเดียวกันทุกด้าน โดยเฉพาะ DRAM ระดับแนวหน้าและผลิตภัณฑ์หน่วยความจำสำหรับปัญญาประดิษฐ์

CXMT เลี่ยงชะตา Jinhua ได้ แต่ยังหนีภูมิรัฐศาสตร์ไม่พ้น

โมเดลที่พึ่งพาความสามารถภายในประเทศมากขึ้นช่วยลดความเสี่ยงประเภทหนึ่ง แต่ไม่ได้ลบความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์ออกไป ในปี 2025 กระทรวงกลาโหมสหรัฐฯ ขึ้นชื่อ CXMT เป็น “บริษัทจีนที่เกี่ยวข้องกับกองทัพ” ซึ่ง CXMT ปฏิเสธและกำลังท้าทายผ่านกระบวนการทางศาล บริษัทระบุว่าผลิตภัณฑ์ DRAM ของตนออกแบบและจำหน่ายเพื่อการใช้งานเชิงพาณิชย์และพลเรือน 1

การขึ้นบัญชีของกระทรวงกลาโหมสหรัฐฯ ไม่ใช่เรื่องเดียวกับการขึ้น Entity List ของกระทรวงพาณิชย์ ความแตกต่างนี้สำคัญ เพราะการถูกระบุเป็นบริษัทที่เกี่ยวข้องกับกองทัพอาจส่งผลต่อการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ สัญญา ชื่อเสียง และความสัมพันธ์กับลูกค้า ขณะที่ Entity List เป็นกลไกควบคุมการส่งออก ซึ่งทำให้ธุรกรรมบางประเภทต้องขอใบอนุญาต

Reuters รายงานในเดือนมิถุนายน 2026 ว่าสหรัฐฯ เคยพิจารณาเพิ่ม CXMT ในบัญชีดำทางการค้าที่กว้างขึ้น แต่จนถึงเวลานั้นยังไม่ได้ดำเนินการ 2

ความแตกต่างของบัญชีเหล่านี้สะท้อนว่า CXMT ยังคงมีความเปราะบางทางการเมือง แม้จะสร้างขีดความสามารถภายในประเทศได้มากขึ้นแล้วก็ตาม การผลิตเซมิคอนดักเตอร์ยังต้องพึ่งพาระบบนิเวศระดับโลก ทั้งเครื่องจักรผลิตชิป ซอฟต์แวร์ ชิ้นส่วน วัสดุ บริการทางเทคนิค ลูกค้า และแหล่งเงินทุน หากจุดใดจุดหนึ่งถูกจำกัด การขยายกำลังผลิตก็อาจช้าลงหรือต้นทุนสูงขึ้น

สิ่งที่ Jinhua กับ CXMT บอกเราเกี่ยวกับยุทธศาสตร์หน่วยความจำของจีน

1. มีโรงงานยังไม่เท่ากับมีขีดความสามารถทางอุตสาหกรรม

ทั้งสองโครงการมุ่งสร้างโรงงานผลิตเวเฟอร์ขนาดใหญ่ แต่โรงงานจะสามารถแข่งขันได้ก็ต่อเมื่อมีความรู้ด้านกระบวนการผลิต อัตราผลิตได้จริง บุคลากรวิศวกรรม ซัพพลายเออร์ และลูกค้าที่ผ่านการรับรอง Jinhua มีโครงการโรงงานและพันธมิตรด้านเทคโนโลยี แต่ไม่สามารถรักษาระบบที่กว้างกว่านั้นไว้ได้เมื่อการสนับสนุนถูกตัดขาด

2. การถ่ายทอดเทคโนโลยีช่วยเร่งความเร็ว แต่ก็เพิ่มความเสี่ยง

บทบาทของ UMC เปิดทางให้ Jinhua เข้าสู่ตลาด DRAM ได้เร็วขึ้น แต่ก็นำความเสี่ยงด้านกฎหมายและภูมิรัฐศาสตร์มาผูกไว้กับแหล่งที่มาของเทคโนโลยี ขณะที่การใช้ IP ที่ได้มาและการวิจัยภายในของ CXMT ช้ากว่าและมีต้นทุนสูงกว่า แต่ช่วยสร้างองค์ความรู้ในองค์กรที่ยังเดินหน้าต่อได้แม้ความสัมพันธ์กับพันธมิตรภายนอกเปลี่ยนแปลง 3331

3. เงินทุนที่รอผลระยะยาวมีความสำคัญต่อธุรกิจหน่วยความจำ

DRAM เป็นธุรกิจที่ใช้เงินลงทุนสูงและมีวัฏจักรขึ้นลงรุนแรง CXMT ต้องยอมขาดทุนระหว่างสร้างกำลังผลิต ก่อนจะได้รับประโยชน์จากความต้องการหน่วยความจำที่เพิ่มขึ้นและการระดมทุนในตลาดหุ้น การ IPO ทำให้บริษัทมีเงินก้อนใหม่สำหรับขยายกำลังผลิต อัปเกรดเทคโนโลยี และวิจัยผลิตภัณฑ์รุ่นต่อไป แต่ราคาตลาดที่เอื้ออำนวยไม่ได้ทำให้ต้นทุนการไล่ตามผู้นำหมดไป 171952

4. ความสามารถภายในประเทศยังคงเผชิญแรงกดดันทางการเมือง

ความก้าวหน้าของ CXMT แสดงให้เห็นว่าการวิจัยและพัฒนาภายในประเทศ รวมถึงการสะสมทรัพย์สินทางปัญญา สามารถสร้างผู้ท้าชิง DRAM ที่มีศักยภาพได้ แต่ข้อพิพาทกับกระทรวงกลาโหมสหรัฐฯ ก็แสดงให้เห็นข้อจำกัดของความสำเร็จนี้ บริษัทอาจลดการพึ่งพาเทคโนโลยีต่างชาติได้ แต่ยังต้องพึ่งพาเครื่องจักร ลูกค้า กฎระเบียบ และนโยบายความมั่นคงของต่างประเทศ 12

เส้นทางข้างหน้าที่ยังแคบ

Jinhua และ CXMT ไม่ได้ล้มเหลวหรือประสบความสำเร็จเพียงเพราะโครงการหนึ่งได้รับการสนับสนุนจากรัฐ แต่อีกโครงการไม่ได้รับ ทั้งคู่ต่างเป็นโครงการที่มีรัฐหนุนหลัง ความแตกต่างชี้ขาดคือ ความสามารถในการทำให้การเรียนรู้ทางเทคโนโลยีเดินหน้าต่อได้หลังเผชิญแรงกระแทกทางการเมืองและกฎหมาย

เส้นทางที่พึ่งพาภายนอกของ Jinhua ถูกตัดขาดในช่วงที่บริษัทกำลังเข้าใกล้การผลิต ขณะที่การผสมผสานระหว่างเงินทุนที่อดทนรอผล IP ที่ได้มา การวิจัยและพัฒนาภายใน และการขยายกำลังผลิต ทำให้ CXMT มีโอกาสสะสมความก้าวหน้าได้ดีกว่า

แต่การผงาดขึ้นของ CXMT ไม่ได้หมายความว่าความท้าทายของจีนในอุตสาหกรรม DRAM จบลงแล้ว บริษัทข้างหน้ายังต้องรับมือกับช่องว่างด้านเทคโนโลยี แรงกดดันเรื่องอัตราผลิตได้จริงและต้นทุน ความผันผวนของอุปสงค์ รวมถึงความเป็นไปได้ที่มาตรการควบคุมการส่งออกจะเข้มงวดขึ้น

บทเรียนที่กว้างกว่านั้นคือ จีนสามารถสร้างผู้ท้าชิงในตลาดชิปหน่วยความจำได้จริง แต่ต้องเดินบนเส้นทางที่แคบ ซึ่งประกอบด้วยเงินทุนระยะยาว ความต้องการภายในประเทศ การเข้าถึงเทคโนโลยีอย่างถูกกฎหมาย วิศวกรรมที่ต่อเนื่อง วินัยด้านการผลิต และการลดจุดคอขวดจากภูมิรัฐศาสตร์ CXMT เดินทางมาไกลกว่า Jinhua มาก แต่ยังไม่อาจทำให้เส้นทางนี้ปลอดภัยทางการเมืองได้