รถยนต์พลังงานใหม่จีนครองสัดส่วนเกิน 60% ครั้งแรก ส่งออกพุ่งสร้างแรงกดดันทั่วโลก

ตลาดรถยนต์พลังงานใหม่ของจีน หรือ NEV (New-energy Vehicle) เดินทางมาถึงจุดเปลี่ยนสำคัญในเดือนกรกฎาคม 2026 เมื่อยอดขายเพิ่มขึ้น 23.7% จากปีก่อน แตะ 1.561 ล้านคัน และคิดเป็น 60.4% ของยอดส่งมอบรถยนต์นั่งและรถเพื่อการพาณิชย์ใหม่ทั้งหมด นับเป็นครั้งแรกที่สัดส่วน NEV ในจีนสูงเกิน 60%

ตัวเลขนี้ไม่ได้สะท้อนเพียงการเติบโตของรถยนต์ไฟฟ้าเท่านั้น แต่ชี้ว่า NEV ก้าวพ้นสถานะตลาดเฉพาะกลุ่ม กลายเป็นสินค้าหลักของอุตสาหกรรมรถยนต์จีนแล้ว ขณะเดียวกัน การส่งออกที่เร่งตัวขึ้นก็กำลังช่วยให้ผู้ผลิตจีนสร้างขนาดธุรกิจเพิ่มเติม ท่ามกลางการแข่งขันภายในประเทศที่ดุเดือด

ตัวเลขเดือนกรกฎาคมสะท้อนจุดเปลี่ยนของตลาด

จีนผลิต NEV ได้ 1.576 ล้านคันในเดือนกรกฎาคม และจำหน่ายได้ 1.561 ล้านคัน ส่วนยอดขายสะสมในช่วง 7 เดือนแรกของปีอยู่ที่ประมาณ 9.01 ล้านคัน โดย NEV ครองสัดส่วน 51.2% ของยอดขายรถใหม่ทั้งหมดในช่วงเวลาดังกล่าว

ความเปลี่ยนแปลงนี้ยิ่งน่าสนใจเมื่อเทียบกับตลาดรถยนต์โดยรวม ซึ่งไม่ได้ขยายตัวในอัตราเดียวกัน รายงานอุตสาหกรรมที่อ้างอิงข้อมูลจากสมาคมผู้ผลิตรถยนต์แห่งประเทศจีนระบุว่า ยอดขายรถยนต์รวมในช่วงเดือนมกราคม–กรกฎาคมอยู่ที่ 17.602 ล้านคัน ลดลง 3.7% จากปีก่อน

กล่าวอีกอย่างคือ การเติบโตของ NEV มาจากผู้บริโภคที่หันมาเลือกรถไฟฟ้าหรือรถยนต์ที่ใช้พลังงานไฟฟ้ามากขึ้น แม้ความต้องการรถยนต์โดยรวมจะอยู่ภายใต้แรงกดดัน ไม่ใช่เพียงผลจากตลาดรถยนต์ที่ขยายตัวทั้งระบบ

ทำไมรถพลังงานใหม่จึงกลายเป็นตัวเลือกของคนทั่วไปได้ง่ายขึ้น

ปัจจัยหลายด้านช่วยผลักดัน NEV จากตลาดของผู้บุกเบิกเทคโนโลยีเข้าสู่การตัดสินใจซื้อของครัวเรือนทั่วไป ได้แก่

• มีรุ่นให้เลือกหลากหลายขึ้น ตั้งแต่รถยนต์ขนาดเล็กสำหรับใช้งานในเมือง รถครอบครัว ไปจนถึงรุ่นพรีเมียมที่มีระบบช่วยขับขี่อัจฉริยะและห้องโดยสารเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต
• ต้นทุนพลังงานอาจจูงใจกว่า ค่าใช้พลังงานที่ต่ำลงช่วยให้รถไฟฟ้าหรือรถที่ใช้พลังงานไฟฟ้ามีความน่าสนใจ โดยเฉพาะสำหรับผู้ที่เดินทางเป็นระยะทางมาก ทั้งนี้ความคุ้มค่ายังขึ้นอยู่กับราคาไฟฟ้า น้ำมัน และค่าบริการชาร์จในแต่ละพื้นที่
• เทคโนโลยีพัฒนาขึ้น ระยะทางขับขี่ต่อการชาร์จยาวขึ้น การชาร์จเร็วขึ้น และซอฟต์แวร์มีความสามารถมากขึ้น ช่วยลดข้อจำกัดที่เคยทำให้ผู้ซื้อกังวลเกี่ยวกับรถไฟฟ้า
• โครงสร้างพื้นฐานครอบคลุมกว่าเดิม เครือข่ายสถานีชาร์จและสถานีสลับแบตเตอรี่ขนาดใหญ่ของจีนทำให้การใช้งานสะดวกขึ้น ไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะเมืองใหญ่

อย่างไรก็ตาม ปัจจัยเหล่านี้ไม่ได้หมายความว่าผู้ซื้อทุกคนจะได้รับประสบการณ์เหมือนกัน การมีที่ชาร์จที่บ้าน โครงสร้างพื้นฐานในพื้นที่ ราคาซื้อ ความน่าเชื่อถือ และบริการหลังการขายยังแตกต่างกันไป แต่เมื่อรวมกันแล้ว ปัจจัยเหล่านี้ช่วยอธิบายว่าเหตุใด NEV จึงตอบโจทย์ครัวเรือนได้กว้างกว่ายุคที่รถประเภทนี้ยังเป็นทางเลือกของผู้ใช้กลุ่มแรกเริ่ม

ส่งออกทะลุ 1 ล้านคัน เติมแรงส่งให้ผู้ผลิตจีน

ข้อมูลการส่งออกในเดือนกรกฎาคมเป็นอีกครึ่งหนึ่งของเรื่องนี้ จีนส่งออกรถยนต์รวม 1.043 ล้านคัน เพิ่มขึ้น 81.3% จากปีก่อน และสูงกว่า 1 ล้านคันเป็นเดือนที่สองติดต่อกัน

ในจำนวนดังกล่าวเป็นการส่งออก NEV 553,000 คัน เพิ่มขึ้นถึง 145.5% จากปีก่อน ช่วง 7 เดือนแรกของปี จีนส่งออกรถยนต์รวม 6.14 ล้านคัน ในจำนวนนี้เป็น NEV 2.91 ล้านคัน

ดังนั้น NEV จึงคิดเป็นมากกว่าครึ่งหนึ่งของการส่งออกรถยนต์ในเดือนกรกฎาคม และไม่ได้เป็นเพียงหมวดสินค้าขนาดเล็กอีกต่อไป แต่กลายเป็นแกนกลางของการเติบโตจากตลาดต่างประเทศ

ขนาดการผลิตที่ใหญ่ขึ้นอาจช่วยให้ผู้ผลิตกระจายต้นทุนด้านการวิจัยและพัฒนา การสร้างเครื่องมือการผลิต และการพัฒนาซอฟต์แวร์ไปยังรถจำนวนมากขึ้น การส่งออกยังเปิดช่องทางเพิ่มเติมในการทำตลาด เมื่อการแข่งขันภายในจีนรุนแรงขึ้น

แต่ปริมาณการส่งออกไม่ได้รับประกันกำไรโดยอัตโนมัติ ต้นทุนขนส่ง ภาษีศุลกากร กฎระเบียบในประเทศปลายทาง และค่าใช้จ่ายในการสร้างเครือข่ายบริการ ล้วนมีผลต่อความคุ้มค่าของการขยายธุรกิจไปต่างประเทศ

จากการส่งออกรถสำเร็จรูป สู่การสร้างระบบนิเวศในแต่ละประเทศ

การแข่งขันระยะต่อไปไม่ได้วัดกันที่จำนวนรถที่ส่งออกเพียงอย่างเดียว ผู้ผลิตจีนจำเป็นต้องมีขีดความสามารถในท้องถิ่น เพื่อให้ผู้บริโภคซื้อ ใช้งาน และบำรุงรักษารถได้สะดวกขึ้น

แนวทางดังกล่าวอาจครอบคลุมการสร้างเครือข่ายตัวแทนจำหน่ายและบริการหลังการขาย คลังอะไหล่ ความร่วมมือด้านสินเชื่อ การประกอบหรือผลิตรถในประเทศ ตลอดจนระบบชาร์จและสนับสนุนแบตเตอรี่ที่ปรับให้เข้ากับสภาพแวดล้อมของแต่ละภูมิภาค

การพัฒนาผลิตภัณฑ์ในท้องถิ่นก็มีความสำคัญเช่นกัน ปัจจุบันผู้ผลิตรถยนต์ต่างชาติในจีนกำลังเปลี่ยนจากการนำเข้ารุ่นระดับโลกไปสู่การพัฒนานวัตกรรมและลงทุนในจีนมากขึ้น เพื่อตอบสนองต่อความแข็งแกร่งของแบรนด์รถยนต์จีน

การตั้งฐานธุรกิจในประเทศปลายทางอาจช่วยลดปัญหาด้านการขนส่งและบริการ ทำให้บริษัทรับมือกับข้อกำหนดด้านชิ้นส่วนในประเทศได้ดีขึ้น และปรับรถให้เข้ากับกฎระเบียบ สภาพถนน ระบบไฟฟ้า และความต้องการของผู้บริโภคแต่ละตลาด แต่แนวทางนี้ต้องใช้เงินลงทุนสูงและต้องอาศัยความมุ่งมั่นในระยะยาว

แบรนด์จีนรุกคืบในยุโรปตะวันตก

การผลักดันการส่งออกกำลังเปลี่ยนสมรภูมิการแข่งขันนอกจีน โดยมีรายงานว่าแบรนด์จีนครองสัดส่วน 16.3% ของตลาด NEV ในยุโรปตะวันตกเมื่อเดือนกรกฎาคม เพิ่มขึ้นจาก 9.2% ในช่วงเดียวกันของปีก่อน

รายงานของ Reuters ยังพบว่า รถยนต์ที่ใช้พลังงานไฟฟ้ากำลังช่วยขับเคลื่อนการเติบโตของตลาดรถยนต์ยุโรป ขณะที่ความต้องการรถยนต์เบนซินและดีเซลอ่อนตัวลง สภาพตลาดเช่นนี้เปิดโอกาสให้แบรนด์ที่มีไลน์อัปรถไฟฟ้าที่แข่งขันได้ขยายฐานลูกค้า

แรงกดดันเห็นได้ชัดในกลุ่มผู้ผลิตรถยนต์รายเดิมที่สร้างส่วนแบ่งในตลาดรถไฟฟ้าจีนได้ช้ากว่า Reuters รายงานว่า BMW กำลังพึ่งพาโครงการรถไฟฟ้า Neue Klasse เพื่อฟื้นยอดขายในจีน หลังยอดขายลดลงต่อเนื่องเป็นเวลา 2 ปี โดยในช่วงเวลาที่รายงาน รถยนต์ไฟฟ้าเต็มรูปแบบคิดเป็นประมาณ 5% ของยอดขาย BMW ในจีน เมื่อเทียบกับสัดส่วนรถไฟฟ้าโดยรวมในตลาดที่สูงกว่ามาก

อย่างไรก็ตาม ความสัมพันธ์ระหว่างผู้ผลิตจีนกับผู้ผลิตรถยนต์ระดับโลกไม่ได้มีแต่การแข่งขันโดยตรง ห่วงโซ่อุปทาน ความสามารถด้านซอฟต์แวร์ และวงจรการพัฒนาผลิตภัณฑ์ที่รวดเร็วของจีน ยังสร้างแรงจูงใจให้เกิดความร่วมมือ การจัดซื้อในท้องถิ่น และการวิจัยและพัฒนาในจีน การแข่งขันที่กำลังก่อตัวจึงมีทั้งการชิงส่วนแบ่งตลาดและการจับมือเป็นพันธมิตรควบคู่กัน

ข้อจำกัดสำคัญที่ยังอาจชะลอการเปลี่ยนผ่าน

สงครามราคาและความสามารถในการทำกำไร

ตลาดอาจเติบโตอย่างรวดเร็ว ขณะที่ผู้ผลิตบางรายยังมีปัญหาในการสร้างผลตอบแทนที่ยั่งยืน การลดราคาอย่างหนักกดดันซัพพลายเออร์ ลดเงินทุนสำหรับการวิจัยและพัฒนา และอาจเร่งการควบรวมกิจการในอุตสาหกรรม

การแข่งขันกำลังเปลี่ยนจาก “ผลิตได้มาก” เป็น “ทำได้ดี”

เมื่อรถไฟฟ้าแพร่หลายมากขึ้น ปัจจัยชี้ขาดจะไม่ได้มีเพียงปริมาณการผลิต แต่รวมถึงความปลอดภัยของแบตเตอรี่ ประสิทธิภาพการใช้พลังงาน ความเร็วในการชาร์จ ความเสถียรของซอฟต์แวร์ ระบบช่วยขับขี่ ความทนทาน และคุณภาพบริการหลังการขาย

กฎระเบียบทั่วโลกยังไม่เป็นมาตรฐานเดียวกัน

ผู้ผลิตต้องรับมือกับกฎการปล่อยมลพิษ ภาษี มาตรฐานความปลอดภัย กฎด้านข้อมูล และมาตรฐานหัวชาร์จที่แตกต่างกันในแต่ละตลาด ความแตกต่างเหล่านี้เพิ่มต้นทุนการปฏิบัติตามกฎและอาจทำให้การเปิดตัวรถล่าช้า แม้จะมีความต้องการอยู่แล้วก็ตาม

ผู้บริโภคแต่ละประเทศไม่ได้ต้องการรถแบบเดียวกัน

ความชอบของผู้ซื้อ รายได้ครัวเรือน การเข้าถึงที่ชาร์จที่บ้าน สภาพถนน และมุมมองต่อแบรนด์แตกต่างกันอย่างมาก รถรุ่นที่ประสบความสำเร็จในจีนจึงไม่สามารถนำไปวางตลาดในยุโรป เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ หรือภูมิภาคอื่นโดยไม่ปรับเปลี่ยนได้เสมอไป

นโยบายการค้าอาจกำหนดความเร็วของการเปลี่ยนผ่าน

มาตรการปกป้องอุตสาหกรรมภายในประเทศและข้อพิพาทด้านการแข่งขันอาจชะลอการเคลื่อนย้ายรถยนต์ ชิ้นส่วน และเทคโนโลยีข้ามพรมแดน หากต้องการให้การเติบโตของรถไฟฟ้าช่วยลดการปล่อยคาร์บอนจากภาคขนส่งได้เร็วขึ้น ตลาดจำเป็นต้องมีกติกาที่โปร่งใส ระบบชาร์จที่ใช้งานร่วมกันได้ และการลงทุนในห่วงโซ่อุปทานท้องถิ่น

ความหมายที่แท้จริงของหมุดหมายเดือนกรกฎาคม

ข้อมูลเดือนกรกฎาคมควรถูกมองผ่านการเปลี่ยนผ่านสองด้านพร้อมกัน ด้านแรกคือในจีน NEV เปลี่ยนจากทางเลือกที่เติบโตเร็วมาเป็นสินค้าหลักของตลาดรถยนต์ ด้านที่สองคือการส่งออกกำลังเปลี่ยนขนาดการผลิตของจีนให้กลายเป็นแรงกดดันต่อการแข่งขันในตลาดโลก

บททดสอบต่อไปคือ ผู้ผลิตจะเปลี่ยนข้อได้เปรียบด้านปริมาณให้เป็นกำไรที่ยั่งยืน บริการท้องถิ่นที่เชื่อถือได้ และผลิตภัณฑ์ที่เข้ากับกฎเกณฑ์และพฤติกรรมของผู้บริโภคในแต่ละประเทศได้หรือไม่

เดือนกรกฎาคมยืนยันว่าอุตสาหกรรม NEV ของจีนเข้าสู่ระยะชี้ขาดแล้ว แต่ยังไม่ใช่หลักฐานว่าผู้ชนะในตลาดรถยนต์ไฟฟ้าระดับโลกถูกตัดสินเรียบร้อยแล้ว