หลังซัมมิตปักกิ่ง จีนส่งสัญญาณพร้อมขยายการเจรจาทางทหารกับสหรัฐ แต่ย้ำไต้หวันคือประเด็นอ่อนไหวที่สุด

การประชุมสุดยอดระหว่างประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ของจีน และประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐ ที่กรุงปักกิ่งเมื่อวันที่ 14–15 พฤษภาคม 2026 กลายเป็นจุดสำคัญของความพยายามลดความตึงเครียดระหว่างสองมหาอำนาจโลก หลังการพบกันไม่นาน กระทรวงกลาโหมจีนได้ออกแถลงการณ์ส่งสัญญาณว่า ปักกิ่งเปิดกว้างต่อการขยายการเจรจาระหว่างกองทัพของทั้งสองประเทศ แต่ในขณะเดียวกันก็เตือนชัดเจนว่า “ไต้หวัน” ยังคงเป็นประเด็นอ่อนไหวที่สุดในความสัมพันธ์จีน–สหรัฐ

ภาพรวมของการประชุมและถ้อยแถลงหลังการประชุมสะท้อนยุทธศาสตร์การทูตที่สำคัญของทั้งสองฝ่าย นั่นคือการเพิ่มช่องทางสื่อสารและการบริหารความขัดแย้ง แม้การแข่งขันทางภูมิรัฐศาสตร์จะยังคงเข้มข้นขึ้นเรื่อย ๆ

จีนเสนอสร้างความสัมพันธ์ทางทหารที่ “มั่นคงและเป็นบวก”

กระทรวงกลาโหมจีนระบุหลังการประชุมว่า ปักกิ่งพร้อมเสริมสร้างความไว้วางใจทางทหารกับวอชิงตัน และพัฒนาความสัมพันธ์ระหว่างกองทัพของสองประเทศให้เป็น “ความสัมพันธ์ที่มั่นคงและเป็นบวก” บนพื้นฐานของความเท่าเทียม ความเคารพซึ่งกันและกัน และการอยู่ร่วมกันอย่างสันติ

แนวคิดนี้เน้นว่าช่องทางการสื่อสารระหว่างกองทัพ—ทั้งระดับผู้นำและระดับปฏิบัติการ—มีความสำคัญต่อการลดความเสี่ยงจากความเข้าใจผิดหรือการยกระดับสถานการณ์โดยไม่ได้ตั้งใจ โดยเฉพาะเมื่อกองทัพของทั้งสองประเทศมีบทบาทและปฏิบัติการในภูมิภาคเอเชีย‑แปซิฟิกมากขึ้น

การเจรจาทางทหารเพื่อจัดการการแข่งขันเชิงยุทธศาสตร์

ถ้อยแถลงจากจีนยังสะท้อนการสนับสนุนให้มีการขยายการสื่อสารระหว่างกองทัพ ซึ่งมักถูกใช้เป็นเครื่องมือบริหารวิกฤตระหว่างมหาอำนาจ จุดประสงค์หลัก ได้แก่

• ลดความเสี่ยงจากการคำนวณผิดพลาดในสถานการณ์ตึงเครียด
• รักษาช่องทางสื่อสารเมื่อเกิดเหตุการณ์ฉุกเฉินทางทหาร
• คงเสถียรภาพเชิงยุทธศาสตร์แม้การแข่งขันจะยังดำเนินต่อ

กรอบแนวคิดนี้สอดคล้องกับสิ่งที่จีนเรียกว่า “เสถียรภาพเชิงยุทธศาสตร์แบบสร้างสรรค์” (constructive strategic stability) ในความสัมพันธ์จีน–สหรัฐ ซึ่งหมายถึงการร่วมมือในประเด็นที่ทำได้ ขณะเดียวกันก็จัดการความแตกต่างและการแข่งขันให้อยู่ในระดับที่ควบคุมได้

ไต้หวันยังเป็นจุดเสี่ยงใหญ่ที่สุด

แม้จีนจะใช้ถ้อยคำเชิงบวกเกี่ยวกับการเจรจา แต่ปักกิ่งก็ส่งคำเตือนที่ชัดเจนเกี่ยวกับไต้หวัน

ระหว่างการประชุม สี จิ้นผิงเตือนว่า หากจัดการประเด็นไต้หวันผิดพลาด—โดยเฉพาะเรื่องการขายอาวุธของสหรัฐให้ไต้หวัน—อาจนำไปสู่ “การปะทะและความขัดแย้ง”

รายงานหลายสำนักระบุว่าการขายอาวุธของสหรัฐให้ไต้หวันเป็นหนึ่งในข้อพิพาทสำคัญระหว่างสองประเทศในการประชุมครั้งนี้

อย่างไรก็ตาม จากข้อมูลที่มีอยู่ ยังไม่มีหลักฐานว่าการประชุมครั้งนี้นำไปสู่ข้อตกลงใหม่ที่เปลี่ยนนโยบายของสหรัฐเกี่ยวกับการขายอาวุธให้ไต้หวัน การหารือดูเหมือนจะเป็นการแลกเปลี่ยนจุดยืนและคำเตือนมากกว่าการตัดสินใจเชิงนโยบายที่ผูกพัน

วาระการประชุมที่กว้างกว่าที่เคย

การพบกันที่ปักกิ่งครอบคลุมประเด็นด้านภูมิรัฐศาสตร์และเศรษฐกิจจำนวนมาก ซึ่งสะท้อนความซับซ้อนของความสัมพันธ์ระหว่างสองประเทศที่มีเศรษฐกิจใหญ่ที่สุดในโลก

ประเด็นสำคัญที่มีการหารือ ได้แก่

• ความขัดแย้งทางการค้าและภาษีศุลกากร
• สงครามอิหร่านและเสถียรภาพในตะวันออกกลาง
• ปัญญาประดิษฐ์และเทคโนโลยีขั้นสูง
• ความเสี่ยงด้านอาวุธนิวเคลียร์
• แร่หายากและห่วงโซ่อุปทานสำคัญ
• ไต้หวันและการขายอาวุธของสหรัฐ

ความหลากหลายของประเด็นเหล่านี้สะท้อนว่า การแข่งขันระหว่างสหรัฐและจีนไม่ได้จำกัดอยู่แค่ด้านทหาร แต่ครอบคลุมเศรษฐกิจ เทคโนโลยี และความมั่นคงระดับโลกด้วย

การทูตระดับผู้นำและความพยายามลดความเสี่ยง

การประชุมครั้งนี้ยังรวมถึงการพบกันแบบส่วนตัวของสี จิ้นผิง และโดนัลด์ ทรัมป์ ที่ปักกิ่งเมื่อวันที่ 15 พฤษภาคม ซึ่งแสดงให้เห็นว่าทั้งสองฝ่ายยังให้ความสำคัญกับการทูตระดับผู้นำโดยตรง

รัฐบาลทั้งสองประเทศต่างอธิบายการประชุมว่าเป็นส่วนหนึ่งของความพยายามทำให้ความสัมพันธ์มีเสถียรภาพมากขึ้น แม้จะยังมีความเห็นต่างจำนวนมาก โดยจีนกล่าวว่าการหารือครั้งนี้ช่วยวางวิสัยทัศน์สำหรับความสัมพันธ์แบบ “เสถียรภาพเชิงยุทธศาสตร์” ที่สามารถบริหารการแข่งขันได้

ภาพใหญ่ของความสัมพันธ์จีน–สหรัฐ

สัญญาณจากกระทรวงกลาโหมจีนหลังการประชุมสะท้อนความจริงสำคัญของความสัมพันธ์ระหว่างสองมหาอำนาจในปัจจุบัน: การแข่งขันกำลังทวีความเข้มข้น แต่ทั้งสองฝ่ายยังต้องการหลีกเลี่ยงการเผชิญหน้าทางทหารโดยตรง

การขยายการสื่อสารระหว่างกองทัพจึงถูกมองว่าเป็นกลไกสำคัญในการลดความเสี่ยง ไม่ว่าจะเป็นเหตุการณ์ทางทะเล การแข่งขันด้านเทคโนโลยี หรือวิกฤตระดับภูมิภาค

อย่างไรก็ตาม คำเตือนของจีนเกี่ยวกับไต้หวันก็ชี้ให้เห็นว่าบางประเด็นยังคงเป็น “เส้นแดง” ที่อาจทำให้ความตึงเครียดระหว่างสองประเทศเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว หากถูกจัดการอย่างไม่ระมัดระวัง