สายตรงเนทันยาฮู–ทรัมป์ อาจกำหนดทิศทางเฟสต่อไปของสงครามอิหร่าน

ความคืบหน้าในเฟสต่อไปของความขัดแย้งกับอิหร่านอาจไม่ได้เกิดจากการเจรจาต่อหน้าสาธารณะ แต่ขึ้นอยู่กับการประสานงานโดยตรงระหว่างวอชิงตันกับเยรูซาเล็มมากขึ้น การสนทนาทางโทรศัพท์ที่วางแผนไว้ระหว่างนายกรัฐมนตรีอิสราเอล เบนจามิน เนทันยาฮู กับประธานาธิบดีสหรัฐฯ โดนัลด์ ทรัมป์ เกิดขึ้นในช่วงเวลาที่ความพยายามหยุดยิงกำลังติดขัด และความตึงเครียดในตะวันออกกลางยังสูงอยู่

หลังจากทรัมป์ปฏิเสธข้อเสนอใหม่จากอิหร่าน ขณะที่ผู้นำอิสราเอลกำลังจัดการประชุมด้านความมั่นคง การพูดคุยครั้งนี้อาจส่งผลต่อการตัดสินใจสำคัญว่า สถานการณ์จะกลับไปสู่การทูต หรือเดินหน้าเพิ่มแรงกดดันทางทหาร

การทูตที่กำลังเผชิญทางตัน

ความพยายามทางการทูตล่าสุดยังไม่สามารถสร้างกรอบที่มั่นคงเพื่อยุติความขัดแย้งได้ ประธานาธิบดีทรัมป์ระบุชัดว่าข้อเสนอหยุดยิงล่าสุดจากอิหร่าน “ยอมรับไม่ได้” และยังกล่าวว่าความพยายามหยุดยิงโดยรวมกำลังอยู่ในสภาพ “แทบไม่เหลือชีวิต”

ขณะเดียวกัน อิหร่านเตือนว่าพร้อมตอบโต้หากเกิดการโจมตีใหม่ ซึ่งสะท้อนว่าบรรยากาศรอบการเจรจายังคงเปราะบางอย่างมาก

เมื่อช่องทางหยุดยิงยังไม่แน่นอน การประสานงานระดับผู้นำระหว่างสหรัฐฯ และอิสราเอลจึงยิ่งมีความสำคัญ เพราะการพูดคุยโดยตรงสามารถกำหนดได้ว่าวอชิงตันยังต้องการให้โอกาสกับการทูต หรือมองว่ากระบวนการนี้เดินมาถึงทางตันแล้ว

ทำไมช่องทางสหรัฐฯ–อิสราเอลจึงสำคัญ

สหรัฐอเมริกาเป็นพันธมิตรด้านยุทธศาสตร์ที่สำคัญที่สุดของอิสราเอล และนโยบายต่ออิหร่านมักถูกกำหนดผ่านการประสานงานอย่างใกล้ชิดระหว่างสองรัฐบาล รายงานข่าวระบุว่าทรัมป์เคยหารือกับเนทันยาฮูเกี่ยวกับการตอบสนองของอิหร่านต่อข้อเสนอของสหรัฐฯ มาแล้วในการสนทนาก่อนหน้านี้

การสื่อสารโดยตรงแบบนี้ช่วยให้ทั้งสองฝ่ายจัดแนวทางร่วมกันในประเด็นสำคัญ เช่น

• ควรเดินหน้าการเจรจาต่อไปหรือไม่ หลังจากข้อเสนอถูกปฏิเสธ
• จะกำหนดเงื่อนไขใหม่หรือเพิ่มข้อเรียกร้องต่ออิหร่านอย่างไร
• ควรให้เวลาแก่กระบวนการทูตอีกนานแค่ไหนก่อนพิจารณามาตรการที่เข้มข้นขึ้น

แม้การเจรจาบางครั้งจะเกิดผ่านตัวกลางหรือช่องทางอ้อม แต่ยุทธศาสตร์หลักมักถูกกำหนดจากการหารือระหว่างวอชิงตันกับเยรูซาเล็ม

อิสราเอลผลักดันให้เพิ่มแรงกดดัน

เนทันยาฮูเคยเรียกร้องให้สหรัฐฯ ขยายขอบเขตการเจรจากับอิหร่าน ไม่ใช่เฉพาะเรื่องนิวเคลียร์ แต่รวมถึงโครงการขีปนาวุธและภัยคุกคามด้านความมั่นคงอื่น ๆ ด้วย

แนวคิดนี้สะท้อนความกังวลของอิสราเอลว่า หากข้อตกลงมุ่งเน้นเฉพาะประเด็นนิวเคลียร์ อิหร่านอาจยังคงมีศักยภาพในการฟื้นฟูความสามารถทางทหารในอนาคต

ในช่วงที่การทูตหยุดชะงัก ผู้นำอิสราเอลยังได้จัดการประชุมด้านความมั่นคงภายในประเทศเพื่อประเมินสถานการณ์และทางเลือกต่าง ๆ

ทางเลือกทางทหารยังคงอยู่ในสมการ

แม้จะยังไม่มีการประกาศตัดสินใจเกี่ยวกับปฏิบัติการทางทหารใหม่ แต่ทางเลือกดังกล่าวยังคงอยู่ในแผนยุทธศาสตร์ รายงานก่อนหน้านี้ระบุว่าเจ้าหน้าที่สหรัฐฯ และอิสราเอลเคยหารือถึงความเป็นไปได้ของการโจมตีเพิ่มเติม หากอิหร่านพยายามฟื้นฟูศักยภาพทางทหารหรือนิวเคลียร์ที่เสียหายจากความขัดแย้งก่อนหน้า

ดังนั้น การสนทนาระหว่างเนทันยาฮูกับทรัมป์อาจช่วยกำหนดเงื่อนไขที่อาจนำไปสู่การยกระดับ เช่น หลักฐานการเสริมกำลังใหม่ของอิหร่าน หรือความเคลื่อนไหวด้านนิวเคลียร์

แม้จะไม่มีการโจมตีทันที ผู้นำทั้งสองอาจหารือเรื่อง:

• การแบ่งปันข่าวกรองเกี่ยวกับกิจกรรมของอิหร่าน
• สัญญาณการยับยั้งเพื่อกดดันเตหะราน
• กำหนดกรอบเวลาสำหรับการทูตระยะต่อไป

ปัจจัยจีน และข้อจำกัดของบทบาท

บริบททางการทูตในช่วงนี้ยังรวมถึงการพบกันระหว่างทรัมป์กับประธานาธิบดีสี จิ้นผิงของจีน อย่างไรก็ตาม รายงานที่มีอยู่ยังไม่ได้ชี้ชัดว่าปักกิ่งจะมีบทบาทโดยตรงในการกำหนดทิศทางการเจรจากับอิหร่านในระยะสั้น

ด้วยเหตุนี้ ช่องทางสหรัฐฯ–อิสราเอลจึงยังเป็นกลไกการตัดสินใจที่ชัดเจนที่สุดในตอนนี้

สิ่งที่สายโทรศัพท์ครั้งนี้อาจกำหนด

การพูดคุยระหว่างเนทันยาฮูกับทรัมป์อาจไม่ก่อให้เกิดประกาศสำคัญทันทีต่อสาธารณะ แต่สามารถกำหนดทิศทางเชิงยุทธศาสตร์ในช่วงหลายสัปดาห์ข้างหน้าได้

มีความเป็นไปได้หลักสามแบบ:

1. เปิดหน้าต่างการทูตระยะสั้น
สหรัฐฯ อาจให้เวลาเพิ่มเติมกับการเจรจา แต่เรียกร้องเงื่อนไขที่เข้มงวดกว่าเดิมจากอิหร่าน

2. เพิ่มแรงกดดันร่วมกัน
วอชิงตันและเยรูซาเล็มอาจเพิ่มมาตรการคว่ำบาตร การส่งสัญญาณยับยั้ง และการเตรียมกำลัง ขณะที่ยังคงเปิดช่องทางเจรจาไว้

3. เตรียมพร้อมสำหรับการยกระดับ
หากประเมินว่าการทูตล้มเหลว ทั้งสองประเทศอาจเริ่มเตรียมการสำหรับแรงกดดันทางทหารเพิ่มเติม พร้อมติดตามสัญญาณการเคลื่อนไหวจากอิหร่านอย่างใกล้ชิด

จุดตัดสินสำคัญของวิกฤต

ในสถานการณ์ที่การเจรจาหยุดยิงยังเปราะบางและยังไม่มีกรอบทางเลือกที่ชัดเจน การประสานงานระดับผู้นำอาจเป็นตัวกำหนดทิศทางของวิกฤตในระยะใกล้

สายตรงระหว่างเนทันยาฮูกับทรัมป์จึงไม่ใช่แค่เหตุการณ์ทางการทูตธรรมดา แต่เป็นเหมือน "จุดตรวจยุทธศาสตร์" ที่อาจชี้ว่าความขัดแย้งจะกลับสู่การเจรจา เพิ่มแรงกดดัน หรือเสี่ยงขยับไปสู่การเผชิญหน้ารอบใหม่ โดยคำถามสำคัญยังคงอยู่ที่ว่า ทั้งสองผู้นำตีความข้อเสนอที่ถูกปฏิเสธของอิหร่านและโอกาสของข้อตกลงใหม่อย่างไร