AI agent กับโทเคน: อนาคตการจ่ายเงินข้ามประเทศที่ต้องวางระบบให้รอบคอบ

AI agent อาจทำให้การชำระเงินข้ามประเทศปรับเปลี่ยนตามสถานการณ์ได้มากขึ้น โดยเปรียบเทียบค่าธรรมเนียม อัตราแลกเปลี่ยน และคุณภาพการให้บริการ ก่อนเลือกว่าจะส่งเงินผ่านช่องทางใดและเมื่อใดตามเงื่อนไขของผู้ใช้ ส่วนการแปลงสินทรัพย์เป็นโทเคน หรือ tokenization อาจนำข้อมูล การกระทบยอด และการชำระราคาไปรวมไว้บนแพลตฟอร์มที่ตั้งกติกาให้ทำงานอัตโนมัติได้

ทั้งสองแนวทางมีโอกาสช่วยลดขั้นตอน แต่ไม่ได้ทำให้โครงสร้างพื้นฐาน กฎหมาย สภาพคล่อง และการกำกับดูแลหมดความสำคัญไป 17212

เทคโนโลยีเหล่านี้อาจเปลี่ยนการจ่ายเงินอย่างไร

AI agent คือระบบที่รับเป้าหมายจากผู้ใช้ แล้วจัดการงานหลายขั้นตอนแทนได้ เช่น เปรียบเทียบผู้ให้บริการหรือประสานการจ่ายเงินกับสภาพคล่องและเงื่อนไขในสัญญา กองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) มองว่านี่เป็นการใช้งานที่อาจเกิดขึ้น แต่ก็ชี้ว่าการให้ agent ดำเนินการชำระเงินทำให้ต้องตอบคำถามเรื่องการอนุญาตให้ทำรายการ การตรวจสอบย้อนหลัง และผู้ที่ต้องรับผิดชอบ 172627

ส่วน tokenization คือการแทนสิทธิเรียกร้องในเงินหรือสินทรัพย์อื่นให้อยู่ในรูปดิจิทัลบนบัญชีแยกประเภทที่ตั้งโปรแกรมได้ การมีบันทึกร่วมกันอาจลดความจำเป็นที่แต่ละสถาบันต้องนำข้อมูลของตนมาเทียบกันซ้ำ ๆ ขณะที่กติกาบนแพลตฟอร์มสามารถทำให้บางขั้นตอนเกิดขึ้นโดยอัตโนมัติได้ 12

แนวคิดหนึ่งที่เกี่ยวข้องคือ การชำระราคาแบบอะตอมมิก (atomic settlement) ซึ่งหมายถึงองค์ประกอบที่เชื่อมโยงกันในการแลกเปลี่ยนจะเสร็จสมบูรณ์พร้อมกัน หรือไม่เกิดขึ้นเลย ช่วยลดความเสี่ยงจากกรณีที่ฝ่ายหนึ่งส่งมอบแล้ว แต่อีกฝ่ายยังไม่ชำระ 12

โครงการ Project Agorá ของธนาคารเพื่อการชำระหนี้ระหว่างประเทศ (BIS) ได้พัฒนาต้นแบบที่แสดงให้เห็นการชำระเงินข้ามพรมแดนระหว่างสกุลเงินแบบอะตอมมิก บนแพลตฟอร์มร่วมที่ใช้เงินฝากธนาคารพาณิชย์และเงินสำรองของธนาคารกลางในรูปโทเคน อย่างไรก็ตาม ต้นแบบนี้แสดงให้เห็นถึงความเป็นไปได้ทางเทคนิค ไม่ได้ยืนยันว่าแพลตฟอร์มเดียวพร้อมเข้ามาแทนระบบชำระเงินที่มีอยู่ในทุกตลาดแล้ว 1213

โอนเร็วขึ้นอย่างเดียวไม่พอ

ระบบอัตโนมัติแก้ปัญหาการเชื่อมต่อระหว่างระบบชำระเงินที่ยังทำงานร่วมกันไม่ได้ให้เองไม่ได้ ธุรกรรมข้ามประเทศยังเกี่ยวข้องกับกฎหมายและข้อกำกับดูแลหลายชุด ขณะที่สถาบันการเงินต้องมีสกุลเงินที่เหมาะสมและสภาพคล่องเพียงพอเพื่อจ่ายเงินให้สำเร็จ IMF ระบุว่าการเชื่อมต่อระหว่างระบบ ธรรมาภิบาล การชำระราคา และสภาพคล่องด้านเงินตราต่างประเทศ ล้วนเป็นรากฐานสำคัญของนวัตกรรมการชำระเงินข้ามพรมแดน 23

แพลตฟอร์มโทเคนยังอาจทำให้สภาพคล่องแยกออกเป็นส่วน ๆ หากสินทรัพย์ถูกจำกัดอยู่ในระบบปิดที่เชื่อมต่อกับแพลตฟอร์มอื่นได้ยาก IMF เตือนถึงความเสี่ยงจากการกระจายตัวเช่นนี้ พร้อมเน้นถึงความจำเป็นของกรอบนโยบายที่ชัดเจน ความแน่นอนทางกฎหมาย และสินทรัพย์ที่ปลอดภัยสำหรับใช้ชำระราคา 2024

อีกคำถามสำคัญคือใครต้องรับผิด หาก agent เป็นผู้เริ่มทำรายการ ทำผิดพลาด หรือดำเนินการเกินขอบเขตที่ได้รับอนุญาต IMF ชี้ว่าประเด็นทางกฎหมายและความรับผิดยังมีคำถามที่ต้องคลี่คลาย รวมถึงความเสี่ยงจากการตัดสินใจที่ตรวจสอบได้ยากและไม่มีร่องรอยการอนุญาตที่ชัดเจน 27

AI อาจขยายความเสี่ยงด้านปฏิบัติการและตลาด

AI มีบทบาทได้ทั้งช่วยป้องกันภัยไซเบอร์และช่วยผู้ไม่หวังดีค้นหาหรือใช้ประโยชน์จากช่องโหว่ ความเสี่ยงอาจลามเกินกว่าบริษัทใดบริษัทหนึ่ง หากสถาบันการเงินพึ่งพาโครงสร้างพื้นฐานร่วมกันหรือใช้ผู้ให้บริการรายเดียวกัน 2139

ระบบอัตโนมัติยังอาจเปราะบางเมื่อหลายระบบตอบสนองคล้ายกันต่อสถานการณ์เดียวกัน IMF ระบุว่าพฤติกรรมของ agent ที่สอดคล้องกันเป็นความเสี่ยงที่ควรจับตา และเตือนว่ากลยุทธ์ในตลาดที่เคลื่อนไหวไปพร้อมกันอาจทำให้ราคาสินทรัพย์สัมพันธ์กันมากขึ้นและกดดันสภาพคล่อง 1927

ธนาคารกลางอังกฤษยกอีกประเด็นหนึ่งเกี่ยวกับตลาดทุนว่า การออกตราสารหนี้ที่เกี่ยวข้องกับ AI ซึ่งเพิ่มขึ้น ทำให้ตลาดทุนมีความเสี่ยงต่อพัฒนาการในภาค AI มากขึ้น นี่เป็นความเปราะบางที่ควรติดตาม ไม่ได้หมายความว่า AI ทำให้เกิดวิกฤตตลาดพันธบัตรขึ้นแล้ว 33

แนวทางรับประโยชน์โดยไม่ปล่อยให้ระบบไร้คนรับผิดชอบ

โจทย์ของผู้กำกับดูแลและสถาบันการเงิน คือทำให้ระบบอัตโนมัติมีประโยชน์โดยไม่กลายเป็นระบบที่ตรวจสอบไม่ได้หรือหยุดชะงักง่าย แนวทางที่นำไปพิจารณาได้ ได้แก่

• จำกัดอำนาจของ agent: ระบุให้ชัดว่า agent ทำรายการอะไรได้บ้าง กำหนดวงเงินและเงื่อนไข และเพิ่มขั้นตอนอนุมัติสำหรับรายการผิดปกติหรือมีผลกระทบสูง ควรเก็บบันทึกคำสั่งและการดำเนินการให้ตรวจสอบย้อนหลังได้ เพื่อรับมือกับข้อกังวลเรื่องการอนุญาตและการติดตามธุรกรรม 27
• เตรียมรับมือปัญหาสภาพคล่องและการชำระราคา: ทดสอบการทำงานเมื่อเงินทุนมีจำกัด คู่สัญญาไม่พร้อม หรือระบบที่เชื่อมต่อกันขัดข้อง พร้อมรักษากระบวนการสำรองไว้ เพราะการชำระที่เร็วขึ้นเพียงอย่างเดียวไม่ได้รับประกันว่าระบบจะทนทาน 23
• ลดการพึ่งพาผู้ให้บริการรายเดียว: ตรวจสอบการพึ่งพาผู้ให้บริการเทคโนโลยีและโครงสร้างพื้นฐานร่วมกัน รวมถึงเตรียมแผนรับมือเมื่อบริการหยุดชะงัก ทั้งธนาคารกลางอังกฤษและ IMF ต่างชี้ว่าผู้ให้บริการร่วมและการพึ่งพาบุคคลภายนอกอาจเป็นช่องทางให้ความเสี่ยงด้านปฏิบัติการขยายวง 2142
• ทำให้แพลตฟอร์มเชื่อมต่อกัน และกำหนดกติกาให้ชัด: ส่งเสริมการทำงานร่วมกันระหว่างแพลตฟอร์ม และระบุความรับผิดทางกฎหมายสำหรับสินทรัพย์ในรูปโทเคนและการกระทำของ agent ให้แน่นอน วิธีนี้อาจช่วยลดปัญหาสภาพคล่องติดค้างในระบบปิดและความสับสนว่าใครต้องรับผิดเมื่อเกิดข้อผิดพลาด 202427
• คงดุลยพินิจของมนุษย์ในเรื่องสำคัญ: กำหนดให้มีการตรวจสอบหรือส่งต่อให้คนพิจารณาเมื่อเกิดกรณียกเว้นที่มีนัยสำคัญ และทำให้เหตุผลของระบบชัดพอที่ผู้เกี่ยวข้องจะตั้งคำถามหรือทบทวนได้ ประเด็นนี้สำคัญเมื่อ IMF เตือนเรื่องการตัดสินใจที่ทึบแสง และธนาคารกลางอังกฤษให้ความสำคัญกับความสามารถในการอธิบายและความโปร่งใสของแบบจำลอง AI 2739

เป้าหมายจึงไม่ใช่แค่ทำให้เงินข้ามประเทศถึงเร็วขึ้น แต่คือการประสานการตัดสินใจกับการชำระราคาให้มีประสิทธิภาพ โดยยังรักษาการแข่งขัน ความรับผิดชอบที่ชัดเจน และความสามารถของระบบในการรับมือเมื่อเกิดเหตุขัดข้อง เทคโนโลยีช่วยได้ แต่ความปลอดภัยขึ้นอยู่กับรากฐานที่รองรับมันด้วย