น้ำมันใกล้ 110 ดอลลาร์: ความตึงเครียดตะวันออกกลางและการทูตที่สะดุด กำลังเขย่าตลาดการเงินโลก

ความตึงเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์ที่เพิ่มขึ้นพร้อมกับการเจรจาทางการทูตที่ไม่คืบหน้า กำลังรวมตัวกันเป็นแรงกระแทกทางเศรษฐกิจครั้งใหญ่: ราคาน้ำมันสูงขึ้นและความกลัวเงินเฟ้อกลับมาอีกครั้ง

ขณะนี้น้ำมันดิบเบรนต์ซื้อขายใกล้ 110 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล ทำให้นักลงทุนทั่วโลกต้องประเมินใหม่ทั้งแนวโน้มเศรษฐกิจ การเติบโต เงินเฟ้อ และทิศทางดอกเบี้ย ซึ่งนำไปสู่แรงขายพันธบัตรรัฐบาลในหลายประเทศ

มีสามเหตุการณ์หลักที่ผลักดันการเปลี่ยนแปลงนี้ ได้แก่ ความตึงเครียดบริเวณช่องแคบฮอร์มุซ การโจมตีด้วยโดรนใกล้โรงไฟฟ้านิวเคลียร์บารากาห์ของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ และการเจรจาระดับผู้นำระหว่างสหรัฐฯ กับจีนที่ไม่สามารถสร้างความคืบหน้าได้ เหตุการณ์เหล่านี้ทำให้ตลาดเริ่มกังวลถึงสถานการณ์แบบ “เงินเฟ้อสูงแต่เศรษฐกิจอ่อนแรง” (stagflation)

ราคาน้ำมันใกล้ 110 ดอลลาร์: ความเสี่ยงด้านอุปทานที่ตลาดกลัว

ราคาน้ำมันปรับขึ้นหลังมีรายงานการโจมตีด้วยโดรนที่ทำให้เกิดไฟไหม้ใกล้ โรงไฟฟ้านิวเคลียร์บารากาห์ในสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ ส่งผลให้ความกังวลเกี่ยวกับความขัดแย้งในอ่าวเปอร์เซียเพิ่มขึ้น

สัญญาน้ำมันดิบเบรนต์ถูกรายงานว่าอยู่ที่ประมาณ 110.70 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล ซึ่งเป็นระดับสูงสุดในรอบหลายสัปดาห์

แม้เหตุการณ์ดังกล่าวจะไม่กระทบต่อความปลอดภัยทางนิวเคลียร์และไม่มีผู้บาดเจ็บ แต่ก็ส่งสัญญาณว่าสาธารณูปโภคสำคัญในภูมิภาคอาจตกเป็นเป้าหมายได้ เพียงความเป็นไปได้นี้ก็เพียงพอที่จะทำให้ตลาดเพิ่ม ค่าพรีเมียมความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์ เข้าไปในราคาพลังงาน

ตลาดน้ำมันมีความอ่อนไหวต่อเหตุการณ์ในอ่าวเปอร์เซียเป็นพิเศษ เพราะภูมิภาคนี้มีทั้งแหล่งผลิตและโครงสร้างพื้นฐานการส่งออกพลังงานที่สำคัญของโลก

ทำไมช่องแคบฮอร์มุซจึงสำคัญมาก

ช่องแคบฮอร์มุซเป็นหนึ่งในจุดคอขวดด้านพลังงานที่สำคัญที่สุดของโลก

โดยปกติแล้ว ประมาณหนึ่งในห้าของการขนส่งน้ำมันและก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG) ของโลกต้องผ่านช่องแคบแคบๆ แห่งนี้ ทำให้ทุกความเสี่ยงต่อการปิดเส้นทางส่งผลต่ออุปทานโลกทันที

การเผชิญหน้าระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่านที่ยังไม่คลี่คลาย ทำให้ตลาดกังวลว่าการขนส่งอาจถูกขัดขวาง แม้เพียงความเป็นไปได้เล็กน้อยก็สามารถผลักดันราคาน้ำมันขึ้นได้ เพราะนักลงทุนรีบป้องกันความเสี่ยงจากการขาดแคลนอุปทาน

ในอดีต เหตุการณ์ความขัดแย้งที่เกี่ยวข้องกับช่องแคบนี้มักทำให้ราคาน้ำมันพุ่งอย่างรวดเร็ว เนื่องจากเส้นทางขนส่งทางเลือกมีจำกัด

การโจมตีโดรนใกล้โรงไฟฟ้าบารากาห์และความเสี่ยงโครงสร้างพื้นฐาน

เหตุการณ์โดรนโจมตีใกล้โรงไฟฟ้านิวเคลียร์บารากาห์ทำให้ตลาดกังวลว่าความขัดแย้งอาจขยายจากเส้นทางเดินเรือไปยังโครงสร้างพื้นฐานพลังงานและไฟฟ้าในอ่าวเปอร์เซีย

เจ้าหน้าที่ระบุว่าไฟไหม้เกิดขึ้นใกล้เครื่องกำเนิดไฟฟ้านอกพื้นที่ป้องกันหลักของโรงไฟฟ้า และไม่ได้กระทบต่อความปลอดภัยทางนิวเคลียร์หรือทำให้มีผู้บาดเจ็บ

อย่างไรก็ตาม สำหรับตลาดการเงิน ประเด็นสำคัญไม่ใช่ความเสียหายในทันที แต่คือ แบบอย่างของความเสี่ยง หากโรงไฟฟ้า ท่าเรือ หรือท่าเทียบเรือน้ำมันถูกมองว่าเสี่ยงต่อการโจมตี การหยุดชะงักของอุปทานพลังงานก็อาจเพิ่มขึ้น

ทางตันทางการทูตเพิ่มความกังวล

ความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์ยิ่งทวีขึ้นเมื่อการเจรจาระดับสูงไม่สามารถสร้างความคืบหน้าได้

นักลงทุนเคยหวังว่าการพบกันระหว่างประธานาธิบดีสหรัฐฯ โดนัลด์ ทรัมป์ และประธานาธิบดีจีน สี จิ้นผิง อาจช่วยลดความตึงเครียดในภาพรวม แต่การประชุมจบลงโดยไม่มีความคืบหน้าที่ชัดเจน ทำให้ตลาดมองว่าช่องทางการทูตยังไม่สามารถคลี่คลายวิกฤตได้

ขณะเดียวกัน คำเตือนจากวอชิงตันว่า “เวลาของอิหร่านกำลังหมดลง” ในการบรรลุข้อตกลงสันติภาพ ยิ่งเพิ่มความกังวลว่าวิกฤตอาจทวีความรุนแรงมากกว่าจะคลี่คลาย

สำหรับตลาดพลังงาน นั่นหมายถึงตัวแปรที่อาจลดความเสี่ยงด้านราคายังไม่เกิดขึ้น

ทำไมราคาน้ำมันสูงถึงกระทบตลาดพันธบัตร

ราคาพลังงานมีผลโดยตรงต่อการคาดการณ์เงินเฟ้อ

เมื่อราคาน้ำมันพุ่ง ต้นทุนเชื้อเพลิง การขนส่ง และการผลิตทั่วทั้งเศรษฐกิจมีแนวโน้มสูงขึ้น นักลงทุนจึงเริ่มคาดว่าเงินเฟ้ออาจกลับมาสูงอีกครั้ง

ผลที่เกิดขึ้นคือ ราคาพันธบัตรรัฐบาลทั่วโลกลดลง ขณะที่อัตราผลตอบแทน (yield) ปรับสูงขึ้น เพราะนักลงทุนต้องการผลตอบแทนที่มากขึ้นเพื่อชดเชยความเสี่ยงเงินเฟ้อ

ตัวอย่างความเคลื่อนไหวล่าสุด ได้แก่

• อัตราผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาลสหรัฐฯ เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว
• ตลาดพันธบัตรในยุโรปและเอเชียเผชิญแรงขาย หลังนักลงทุนปรับคาดการณ์ดอกเบี้ยใหม่

เนื่องจากราคาพันธบัตรและผลตอบแทนเคลื่อนไหวสวนทางกัน การปรับตัวนี้จึงทำให้ต้นทุนการกู้ยืมของรัฐบาล บริษัท และผู้บริโภคสูงขึ้น

ผลต่อการคาดการณ์นโยบายดอกเบี้ยของธนาคารกลาง

ราคาน้ำมันที่พุ่งสูงทำให้การกำหนดนโยบายการเงินของหลายประเทศซับซ้อนขึ้น

สหรัฐอเมริกา

พลังงานที่แพงขึ้นอาจทำให้เงินเฟ้อลดลงช้ากว่าที่คาด ซึ่งทำให้ธนาคารกลางสหรัฐ (Fed) ต้องระมัดระวังมากขึ้นในการลดดอกเบี้ย ตลาดเริ่มทบทวนสมมติฐานเดิมที่คาดว่าจะมีการผ่อนคลายนโยบายเร็ว

สหราชอาณาจักร

เศรษฐกิจอังกฤษมีความอ่อนไหวต่อราคาพลังงาน หากราคาน้ำมันสูงต่อเนื่อง เงินเฟ้ออาจถูกกดให้สูงขึ้น ทำให้ธนาคารกลางอังกฤษมีพื้นที่จำกัดในการลดดอกเบี้ย

ญี่ปุ่น

ญี่ปุ่นนำเข้าพลังงานจำนวนมาก ราคาน้ำมันที่สูงขึ้นจึงผลักดันต้นทุนผู้ผลิต และเพิ่มแรงกดดันให้ ธนาคารกลางญี่ปุ่น (BOJ) เดินหน้าปรับนโยบายการเงินเข้มงวดมากขึ้นหลังจากใช้นโยบายผ่อนคลายมานาน

ภาพใหญ่: ความเสี่ยง Stagflation กลับมา

ปฏิกิริยาของตลาดสะท้อนการเปลี่ยนมุมมองของนักลงทุน

ก่อนหน้านี้หลายคนคาดว่าเศรษฐกิจที่ชะลอตัวจะนำไปสู่การลดดอกเบี้ย แต่การพุ่งขึ้นของราคาน้ำมันกำลังท้าทายสมมติฐานนั้น

ตลาดจึงเริ่มเตรียมรับสถานการณ์ที่ เงินเฟ้อยังสูงเพราะช็อกด้านอุปทาน แม้เศรษฐกิจจะชะลอตัว

การผสมกันของราคาพลังงานที่สูงขึ้น ความไม่แน่นอนทางภูมิรัฐศาสตร์ และเงื่อนไขการเงินที่ตึงตัวมากขึ้น คือเหตุผลว่าทำไมการเคลื่อนไหวของน้ำมันใกล้ 110 ดอลลาร์จึงสะเทือนไปไกลกว่าตลาดพลังงาน และกำลังปรับความคาดหวังของนักลงทุนทั่วโลกใหม่ทั้งหมด