หุ่นยนต์กำลังเปลี่ยนโฉมอู่ต่อเรือเกาหลีใต้และญี่ปุ่น

หุ่นยนต์กำลังเข้ามารับหน้าที่เชื่อม พ่นสี และทำงานอื่น ๆ ในอู่ต่อเรือของเกาหลีใต้และญี่ปุ่น ขณะที่บริษัทต่าง ๆ พยายามรับมือกับการขาดแคลนแรงงาน งานค้างสะสมจำนวนมาก และการแข่งขันจากอู่ต่อเรือจีนที่มีต้นทุนต่ำกว่า เป้าหมายคือการสร้าง “อู่ต่อเรืออัจฉริยะ” ที่ทำงานอัตโนมัติได้มากขึ้น แต่การใช้งานในปัจจุบันและแผนของบริษัทไม่ได้หมายความว่าจะสามารถแทนแรงงานฝีมือได้ทั้งหมด 1838

ตัวเลขคำสั่งซื้อกับตัวเลขการผลิตบอกคนละเรื่อง

ข้อมูลของ Clarksons ที่มีรายงานอ้างถึงระบุว่า อู่ต่อเรือจีนครองส่วนแบ่ง 63% ของคำสั่งต่อเรือใหม่ทั่วโลกในปี 2025 ตัวเลขนี้หมายถึงคำสั่งซื้อที่ได้รับ ไม่ใช่จำนวนเรือที่สร้างเสร็จหรือปริมาณการผลิต 18

รายงานหนึ่งระบุว่าเกาหลีใต้และญี่ปุ่นรวมกันคิดเป็น 40% ของการผลิตเรือทั่วโลก แต่บทสรุปไม่ได้ระบุวิธีวัดผลผลิตหรือแยกตัวเลขของแต่ละประเทศ 4 ขณะที่อีกแหล่งระบุว่าเกาหลีใต้มีสัดส่วนประมาณ 27% ของเรือที่สร้างเสร็จทั่วโลกในปี 2024 เมื่อวัดตามระวางขับน้ำรวมชดเชย (compensated gross tonnage: CGT) ซึ่งเป็นหน่วยที่คำนึงถึงความซับซ้อนของงานต่อเรือด้วย แต่แหล่งดังกล่าวไม่ได้ให้ตัวเลขของญี่ปุ่น 41 จึงไม่ควรนำตัวเลขเหล่านี้ไปเปรียบเทียบตรง ๆ กับส่วนแบ่งคำสั่งซื้อของจีน

ความแตกต่างสำคัญอยู่ที่ว่า คำสั่งซื้อสะท้อนงานที่ได้รับไว้เพื่อสร้างในอนาคต ส่วนตัวเลขการผลิตหรือเรือที่สร้างเสร็จสะท้อนงานที่ส่งมอบแล้ว ข้อมูลที่มีช่วยให้เห็นแรงกดดันในการแข่งขัน แต่ยังไม่เพียงพอสำหรับการเปรียบเทียบทั้งสามประเทศด้วยเกณฑ์เดียวกัน

หุ่นยนต์ถูกนำไปใช้ตรงไหนบ้าง

HD Hyundai: เชื่อมด้วยหุ่นยนต์ พร้อมพัฒนาอู่ต่อเรืออัจฉริยะ

HD Hyundai ใช้หุ่นยนต์ในงานเชื่อม และกำลังพัฒนาแนวทางอู่ต่อเรืออัจฉริยะที่ผสาน AI ข้อมูล และเทคโนโลยีดิจิทัลทวิน (digital twin) ที่จำลองกระบวนการหรือระบบจริงในรูปแบบดิจิทัล

มีรายงานว่าหุ่นยนต์ที่ HD Hyundai Samho ทำงานได้สูงสุด 50 เซลล์เชื่อมต่อวัน เทียบกับแรงงานฝีมือที่ทำได้สูงสุด 30 เซลล์ ตัวเลขนี้เท่ากับทำงานได้ราว 67% มากกว่าในงานเฉพาะดังกล่าว ไม่ได้หมายความว่าผลิตภาพของอู่ต่อเรือหรือการสร้างเรือทั้งลำเพิ่มขึ้น 67% 30

ส่วนแผนระบบอัตโนมัติในภาพรวมยังเป็นเป้าหมายที่บริษัทประกาศไว้ ไม่ใช่ผลลัพธ์ที่ทำได้แล้ว โดย HD Hyundai ตั้งเป้าทำสายการผลิตบางส่วนให้เป็นระบบอัตโนมัติ และสร้างโรงงานมืดขนาดเล็กภายในปี 2030 18

Hanwha Ocean: ขยายระบบอัตโนมัติในงานเชื่อม

Hanwha Ocean ระบุว่า AI และระบบอัตโนมัติเข้ามาช่วยในงานเชื่อมภายในอาคารที่อู่ต่อเรือ Geoje ราว 67% เป้าหมายภายในปี 2030 ได้แก่ การทำให้กระบวนการเชื่อมที่ระบุไว้เป็นระบบอัตโนมัติเต็มรูปแบบ และให้หุ่นยนต์จัดการงานเตรียมพื้นผิวและพ่นสี 50% เป้าหมายนี้ไม่ได้หมายความว่าทั้งอู่หรือการเชื่อมทุกประเภทในทุกสภาพแวดล้อมจะเป็นระบบอัตโนมัติทั้งหมด 920

Fanuc: หุ่นยนต์ที่ออกแบบมาสำหรับงานต่อเรือ

Fanuc พัฒนาหุ่นยนต์สองรุ่นสำหรับงานต่อเรือโดยเฉพาะ ได้แก่ งานเชื่อมและงานพ่นสี บริษัทเคยกล่าวถึงความมุ่งหมายที่จะนำหุ่นยนต์มาใช้งานในจำนวนใกล้เคียงกับแรงงานต่อเรือของญี่ปุ่น ซึ่งมีประมาณ 75,000 คน เพื่อให้ทำงานต่อเนื่องในช่วงกลางคืนได้มากขึ้น อย่างไรก็ตาม นี่เป็นความมุ่งหมาย ไม่ใช่จำนวนหุ่นยนต์ที่มีรายงานว่าติดตั้งแล้ว หรือผลเพิ่มผลิตภาพที่ผ่านการยืนยัน 18

เหตุใดการทำระบบอัตโนมัติจึงยาก—and มีข้อกังวลอะไรบ้าง

เรือแต่ละลำไม่ได้มีรูปแบบเหมือนสินค้าที่ผลิตซ้ำบนสายพานมาตรฐาน ทั้งแบบเรือที่หลากหลายและพื้นที่ทำงานที่คับแคบหรือมีรูปทรงไม่สม่ำเสมอ ทำให้การทำงานทุกขั้นตอนให้เป็นระบบอัตโนมัติเป็นเรื่องยาก งานซับซ้อนจำนวนหนึ่งยังต้องอาศัยแรงงานที่มีทักษะ รายงานยังระบุด้วยว่าอู่ต่อเรือจีนเดินหน้าติดตั้งหุ่นยนต์เชื่อมและระบบอัจฉริยะอย่างรวดเร็ว เพิ่มแรงกดดันให้ผู้ประกอบการเกาหลีใต้และญี่ปุ่น 1838

ต้นทุนการลงทุนเป็นอีกข้อจำกัด รายงานอธิบายว่าการทำระบบอัตโนมัติในอู่ต่อเรือมีค่าใช้จ่ายสูง แต่ข้อมูลที่มีไม่ได้ระบุตัวเลขต้นทุนที่เชื่อถือได้สำหรับแผนเหล่านี้ 2829 ส่วนความกังวลเรื่องงานก็มีให้เห็นจริง โดยสหภาพแรงงานโลหะของเกาหลีใต้เรียกร้องความมั่นคงในการจ้างงาน ขณะที่บริษัทต่าง ๆ เพิ่มการใช้ AI และหุ่นยนต์ 1

ในระยะนี้ กรณีใช้งานที่ชัดเจนที่สุดคือการให้หุ่นยนต์ช่วยทำงานเฉพาะด้าน ควบคู่กับแผนขยายระบบอัตโนมัติในอนาคต ตัวเลขเปรียบเทียบจำนวนเซลล์เชื่อมเป็นข้อมูลของงานหนึ่งโดยเฉพาะ ส่วนเป้าหมายปี 2030 ยังเป็นแผนที่ประกาศไว้ การทำให้อู่ต่อเรืออัจฉริยะเพิ่มผลิตภาพได้ในวงกว้าง พร้อมกับรักษาบทบาทของแรงงานฝีมือ จึงยังขึ้นอยู่กับการแก้โจทย์ด้านเทคนิค เงินลงทุน และกำลังคน