AI จะทำให้พนักงานธนาคารตกงานไหม? สิ่งที่ซีอีโอ Goldman, JPMorgan, HSBC และ Standard Chartered พูดจริง ๆ

ความกังวลว่า ปัญญาประดิษฐ์ (AI) จะทำให้คนในอุตสาหกรรมการเงินตกงานจำนวนมากกำลังเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ หลังธนาคารทั่วโลกเร่งลงทุนในระบบอัตโนมัติและ generative AI

แต่เมื่อดูคำพูดของผู้บริหารระดับสูงของธนาคารใหญ่ ๆ อย่างใกล้ชิด ภาพที่ออกมาจะซับซ้อนกว่าคำว่า “AI แย่งงานคน” อย่างเดียว

ผู้นำธนาคารส่วนใหญ่บอกตรงกันว่า AI จะทำให้เกิด การเปลี่ยนโครงสร้างแรงงานแบบค่อยเป็นค่อยไป มากกว่าการปลดพนักงานครั้งใหญ่ทันที โดยกลยุทธ์หลักคือการชะลอการจ้างงาน ลดบางตำแหน่ง ปรับย้ายพนักงานไปทำงานใหม่ และเพิ่มการฝึกทักษะด้านเทคโนโลยี

ต่อไปนี้คือมุมมองของซีอีโอจากธนาคารระดับโลกที่มีอิทธิพลต่ออุตสาหกรรม

Goldman Sachs: AI เพิ่มประสิทธิภาพ แต่ไม่ใช่ “หายนะของการจ้างงาน”

David Solomon ซีอีโอของ Goldman Sachs โต้แย้งแนวคิดที่ว่า AI จะทำให้เกิดการว่างงานครั้งใหญ่ในภาคการเงิน

เขาชี้ว่าในประวัติศาสตร์ เทคโนโลยีมักจะเปลี่ยนรูปแบบงานมากกว่าทำให้มันหายไปทั้งหมด และเศรษฐกิจมักปรับตัวโดยสร้างธุรกิจและงานใหม่ขึ้นมาเสมอ Solomon จึงไม่เชื่อว่าคลื่น AI รอบนี้จะทำให้โอกาสการจ้างงานหายไปถาวร

อย่างไรก็ตาม Goldman Sachs ก็ยอมรับว่า AI จะเปลี่ยนโครงสร้างองค์กรของธนาคาร ภายในบริษัทมีการสื่อสารว่าการใช้ AI เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพจะทำให้ การจ้างงานช้าลงและลดบางตำแหน่ง เมื่อมีการปรับทีมและกระบวนการทำงานใหม่

ในทางปฏิบัติ หมายถึง

• การจำกัดการเพิ่มจำนวนพนักงาน
• ลดตำแหน่งบางส่วนที่ถูกระบบอัตโนมัติแทน
• เพิ่มความต้องการพนักงานที่มีทักษะเทคโนโลยี

Solomon สรุปแนวคิดของเขาง่าย ๆ ว่า เทคโนโลยีทำให้เกิดความเปลี่ยนแปลงจริง แต่เศรษฐกิจมีความสามารถในการปรับตัวสูง

JPMorgan: บางงานจะหายไป แต่พนักงานสามารถย้ายบทบาทได้

Jamie Dimon ซีอีโอ JPMorgan Chase มีท่าทีตรงไปตรงมามากกว่า เขาบอกว่า AI จะส่งผลต่อ “ทุกงาน” ในธนาคาร และในระยะยาวอาจทำให้บางตำแหน่งลดลง

แต่ Dimon ไม่ได้มองว่าทางออกคือการปลดพนักงานจำนวนมากทันที ธนาคารกำลังใช้แนวทาง redeployment หรือการโยกย้ายพนักงานไปทำงานอื่นภายในองค์กร หากตำแหน่งเดิมได้รับผลกระทบจาก AI

อีกการเปลี่ยนแปลงสำคัญคือโครงสร้างทักษะของพนักงานในอนาคต

• ธนาคารจะจ้างผู้เชี่ยวชาญด้าน AI และวิศวกรมากขึ้น
• การจ้าง “banker แบบดั้งเดิม” ในบางสายงานจะลดลง

JPMorgan ยังมีอัตราการลาออกตามธรรมชาติของพนักงานประมาณ 10% ต่อปี ซึ่งทำให้การปรับโครงสร้างแรงงานสามารถเกิดขึ้นแบบค่อยเป็นค่อยไปโดยไม่ต้องปลดจำนวนมากในคราวเดียว

Dimon ยังเตือนว่า ความเสี่ยงสำคัญไม่ใช่แค่ AI แต่คือ ความเร็วของการเปลี่ยนแปลง หากเทคโนโลยีมาเร็วกว่าที่สังคมจะฝึกทักษะแรงงานใหม่ได้ ก็อาจเกิดผลกระทบทางสังคมตามมา

HSBC: AI จะทำลายบางงาน และสร้างงานใหม่

Georges Elhedery ซีอีโอของ HSBC ให้ภาพรวมที่ชัดเจนที่สุดเกี่ยวกับการเปลี่ยนผ่านครั้งนี้

เขากล่าวในงานสำหรับนักลงทุนว่า generative AI “จะทำลายงานบางประเภท และจะสร้างงานใหม่ด้วย” ในอุตสาหกรรมการเงิน

แนวทางหลักของ HSBC คือการเตรียมพนักงานให้พร้อม ธนาคารกำลังผลักดันโครงการฝึกทักษะภายในองค์กรขนาดใหญ่ เพื่อให้พนักงานสามารถทำงานร่วมกับเครื่องมือ AI และเพิ่มประสิทธิภาพในการทำงาน

HSBC มีพนักงานทั่วโลกประมาณ 200,000 คน และฝ่ายบริหารเน้นการให้ทักษะและเครื่องมือแก่พนักงานเพื่อรับมือกับการเปลี่ยนแปลง มากกว่าการต่อต้านเทคโนโลยี

อย่างไรก็ตาม มีรายงานจากแหล่งข่าวที่เกี่ยวข้องกับการวางแผนภายในว่า HSBC เคยประเมินแผนปรับลดตำแหน่ง อาจสูงถึงประมาณ 20,000 ตำแหน่ง ในช่วงหลายปีข้างหน้า โดยส่วนใหญ่เป็นงานหลังบ้านและงานสนับสนุน แม้ตัวเลขนี้ยังไม่ได้ประกาศเป็นเป้าหมายอย่างเป็นทางการต่อสาธารณะ

Standard Chartered: ธนาคารแรกที่ประกาศตัวเลขลดงานจาก AI

ในบรรดาธนาคารที่กล่าวถึง Standard Chartered เป็นรายที่พูดชัดที่สุดเรื่องการลดตำแหน่ง

ธนาคารประกาศแผน ลดมากกว่า 7,000 ตำแหน่งภายในปี 2030 โดยตำแหน่งที่ได้รับผลกระทบหลักคือสายงานองค์กรและงานสนับสนุน

ตัวเลขนี้คิดเป็น มากกว่า 15% ของพนักงานในสาย corporate functions โดย AI และระบบอัตโนมัติเป็นปัจจัยสำคัญในการปรับโครงสร้างดังกล่าว

Bill Winters ซีอีโอของธนาคารอธิบายว่าการเปลี่ยนแปลงนี้เป็นการปรับวิธีใช้เงินลงทุนขององค์กร โดยแทนที่งานบางประเภทด้วยเทคโนโลยีเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและความสามารถในการทำกำไร

หลังจากคำพูดเกี่ยวกับ “human capital ที่มีมูลค่าต่ำกว่า” ถูกวิจารณ์ Winters ก็ย้ำว่าธนาคารยังต้องพึ่งพาพนักงานที่มีทักษะและการพัฒนาบุคลากรอย่างมาก

แนวโน้มใหญ่ที่เหมือนกันในอุตสาหกรรมธนาคาร

แม้แต่ละธนาคารจะใช้ถ้อยคำต่างกัน แต่กลยุทธ์โดยรวมมีจุดร่วมสำคัญหลายอย่าง

1. AI จะทำให้บางตำแหน่งหายไป
ซีอีโอหลายคนรวมถึง Jamie Dimon และ Georges Elhedery ยอมรับอย่างตรงไปตรงมาว่างานบางประเภทจะถูกแทนที่ด้วยระบบอัตโนมัติ

2. การเปลี่ยนแปลงจะค่อยเป็นค่อยไป
ธนาคารส่วนใหญ่คาดว่าจะใช้วิธีชะลอการจ้างงาน ปรับโครงสร้างทีม และอาศัยการลาออกตามธรรมชาติ แทนการปลดพนักงานครั้งใหญ่

3. การฝึกทักษะใหม่เป็นหัวใจสำคัญ
JPMorgan และ HSBC เน้นการฝึกทักษะและโยกย้ายพนักงานไปสู่บทบาทใหม่ภายในองค์กร

4. ความต้องการทักษะกำลังเปลี่ยนไป
ธนาคารจะต้องการวิศวกร นักวิทยาศาสตร์ข้อมูล และผู้เชี่ยวชาญ AI มากขึ้น ขณะที่บางตำแหน่งแบบดั้งเดิมอาจลดลง

สิ่งที่เรารู้ — และสิ่งที่ยังไม่แน่ชัด

จนถึงตอนนี้ ยังไม่มีตัวเลขเดียวที่ได้รับการยืนยันจากซีอีโอเหล่านี้เกี่ยวกับ จำนวนงานทั้งหมดในอุตสาหกรรมธนาคารที่จะหายไปเพราะ AI การเปลี่ยนแปลงส่วนใหญ่คาดว่าจะเกิดขึ้นทีละขั้นในช่วงหลายปี

ตัวเลขที่ชัดเจนที่สุดในปัจจุบันคือ

• Standard Chartered: มีแผนลดมากกว่า 7,000 ตำแหน่งภายในปี 2030 จากระบบอัตโนมัติและ AI
• HSBC: มีรายงานว่ากำลังประเมินแผนปรับลดตำแหน่งอาจถึงประมาณ 20,000 ตำแหน่ง แม้ยังไม่ประกาศเป็นเป้าหมายอย่างเป็นทางการ

ภาพรวมจากผู้นำธนาคารระดับโลกจึงค่อนข้างสอดคล้องกัน: AI จะเปลี่ยนลักษณะงานในภาคการเงินอย่างมาก แต่การเปลี่ยนผ่านน่าจะเกิด อย่างค่อยเป็นค่อยไป ไม่เท่ากันในแต่ละธนาคาร และมาพร้อมกับการสร้างงานรูปแบบใหม่ มากกว่าจะเป็นการหายไปของงานทั้งหมดในทันที