ดาต้าเซ็นเตอร์กำลังถูกกำกับเหมือนโครงสร้างพื้นฐานขนาดใหญ่ ไม่ใช่อาคารอุตสาหกรรมทั่วไป

ดาต้าเซ็นเตอร์กำลังถูกมองว่าเป็นโครงสร้างพื้นฐานที่ใช้ทรัพยากรสูง มากกว่าจะเป็นเพียงอาคารอุตสาหกรรมประเภทหนึ่ง การอนุมัติโครงการจึงเริ่มผูกกับคำถามสำคัญว่า พื้นที่นั้นมีไฟฟ้าและน้ำเพียงพอหรือไม่ ตั้งอยู่ในทำเลที่เหมาะสมหรือเปล่า และชุมชนมีโอกาสรับรู้หรือแสดงความเห็นแค่ไหน

ทิศทางนี้ไม่ได้หมายถึงการสั่งห้ามพัฒนาดาต้าเซ็นเตอร์แบบครอบจักรวาล แต่หมายถึงการเปลี่ยนจากการอนุมัติที่อาศัยกติกาทั่วไป ไปสู่การกำหนดทำเลและเงื่อนไขเดินระบบโดยคำนึงถึงทรัพยากรและผลกระทบต่อชุมชนอย่างชัดเจนขึ้น

ไทย: ชะลอโครงการระหว่างเขียนกติกากลาง

ไทยเป็นตัวอย่างเด่นของแนวทาง “พักก่อน แล้วออกแบบกติกาใหม่” โดยมีการระงับการก่อสร้างดาต้าเซ็นเตอร์ราว 49 โครงการ และชะลอการตัดสินใจอนุมัติโครงการที่รอพิจารณาอีกกว่า 117 โครงการ ระหว่างที่หน่วยงานจัดทำหลักเกณฑ์ใหม่ มาตรฐานที่วางแผนไว้ครอบคลุมการใช้ทรัพยากร ทำเล ความปลอดภัย และผลกระทบทางเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม 25

ในกรุงเทพมหานคร มีการระงับโครงการดาต้าเซ็นเตอร์แบบตั้งเดี่ยว 3 โครงการ เพื่อทบทวนใหม่ภายใต้มาตรฐานที่เข้มขึ้นเรื่องความปลอดภัย การเก็บเชื้อเพลิง การใช้ที่ดิน และปริมาณการใช้ไฟฟ้ากับน้ำ เจ้าหน้าที่ยังชี้ถึงช่องว่างเดิมที่ทำให้ดาต้าเซ็นเตอร์ถูกจัดประเภทเป็นคลังสินค้าได้ จึงหลีกเลี่ยงข้อกำหนดที่เข้มกว่า 18

นัยสำคัญจึงไม่ได้อยู่แค่จำนวนโครงการที่ถูกพักไว้ แต่คือความพยายามวางกรอบระดับประเทศก่อนการขยายตัวอย่างรวดเร็วจะสร้างภาระระยะยาวต่อโครงข่ายไฟฟ้า แหล่งน้ำ และชุมชนรอบพื้นที่

ทูซอน: ให้โครงการขนาดใหญ่ผ่านการตรวจสอบต่อสาธารณะ

เมืองทูซอน รัฐแอริโซนา สหรัฐฯ รับรองข้อบังคับเฉพาะสำหรับดาต้าเซ็นเตอร์ขนาดใหญ่เมื่อ 5 สิงหาคม 2569 นับเป็นกฎการใช้ที่ดินฉบับแรกของเมืองที่เจาะจงกับดาต้าเซ็นเตอร์โดยตรง กระบวนการอนุมัติกำหนดให้มีการประสานกับย่านชุมชน การรับฟังความคิดเห็นสาธารณะ การพิจารณาโดยเจ้าหน้าที่ตรวจสอบผังเมือง และการพิจารณาขั้นสุดท้ายโดยนายกเทศมนตรีและสภาเมือง 33

กติกายังทำให้หลักฐานด้านทรัพยากรเป็นส่วนหนึ่งของคำขอโครงการ ผู้ยื่นคำขอต้องแสดงว่ามีแหล่งพลังงานและน้ำเพียงพอ พร้อมเปิดเผยปริมาณการใช้พลังงานและสัดส่วนแหล่งพลังงานที่เสนอ นอกจากนี้ยังครอบคลุมการใช้น้ำประปาเพื่อหล่อเย็น ระยะห่างจากพื้นที่อ่อนไหว และการศึกษาผลกระทบด้านเสียงโดยหน่วยงานอิสระ 35

ผลคือ ดาต้าเซ็นเตอร์ขนาดใหญ่ไม่อาจเดินหน้าได้เพียงเพราะอยู่ในเขตอุตสาหกรรม แต่ต้องเข้าสู่กระบวนการตัดสินใจด้านผังเมืองที่สาธารณชนตรวจสอบได้

ซาอุดีอาระเบีย: วางมาตรฐานเพื่อบริหารการเติบโต

ซาอุดีอาระเบียได้ออกข้อบังคับระดับเทศบาลสำหรับดาต้าเซ็นเตอร์เชิงพาณิชย์แบบตั้งเดี่ยว ใช้กับโครงการทั้งภายในและนอกเขตเมือง โดยกำหนดให้ทำเลต้องเข้าถึงโครงสร้างพื้นฐานสำคัญได้ เช่น ไฟฟ้า โทรคมนาคม และการคมนาคม 38

ต่างจากการพักโครงการของไทย แนวทางนี้เน้นการจัดระเบียบและทำให้ข้อกำหนดด้านทำเลกับการพัฒนาเป็นมาตรฐานเดียวกัน ขณะที่กำลังการให้บริการดาต้าเซ็นเตอร์เชิงพาณิชย์ขยายตัว 38

หลุยส์วิลล์: พักรับคำขอ 180 วันเพื่อรอกติกาถาวร

นครหลุยส์วิลล์ รัฐเคนทักกี อนุมัติการพักรับคำขอพัฒนาใหม่ เปลี่ยนผังเมือง และขอใช้ประโยชน์แบบมีเงื่อนไขสำหรับดาต้าเซ็นเตอร์เป็นเวลา 6 เดือน หรือ 180 วัน มาตรการนี้ยังครอบคลุมข้อเสนอเปลี่ยนอาคารเดิมเป็นดาต้าเซ็นเตอร์ และอาจสิ้นสุดก่อนกำหนดหากมีการอนุมัติการแก้ไขกฎหมายผังเมืองถาวร 23

คณะกรรมการผังเมืองได้เสนอแก้ไขกติกาเพื่อแยกประเภทดาต้าเซ็นเตอร์ออกมาต่างหาก โดยร่างที่รายงานกำหนดเพดานขนาดอาคารไว้ที่ 500,000 ตารางฟุต และอนุญาตเฉพาะในเขตอุตสาหกรรม M-1 อย่างไรก็ดี ข้อเสนอยังต้องผ่านกระบวนการนิติบัญญัติเพิ่มเติม 6

การปรับร่างล่าสุดยังเพิ่มความเข้มงวดเรื่องเสียง ระบบน้ำ และระยะห่างจากพื้นที่อ่อนไหว เช่น ที่อยู่อาศัย 7

เวสต์เฮมป์ฟิลด์: กันดาต้าเซ็นเตอร์ออกจากพื้นที่เกษตรและที่อยู่อาศัย

เวสต์เฮมป์ฟิลด์ทাউনชิป รัฐเพนซิลเวเนีย อนุมัติข้อบัญญัติควบคุมขนาดและทำเลของดาต้าเซ็นเตอร์อย่างเป็นเอกฉันท์ โดยจำกัดขนาดโครงการและกำหนดข้อจำกัดด้านระยะใกล้เคียงกับที่อยู่อาศัยและพื้นที่เกษตร 55

เอกสารผังเมืองเสนอหลักการเสริม คือให้ดาต้าเซ็นเตอร์เชื่อมต่อระบบประปาและท่อระบายน้ำสาธารณะ เพื่อผลักดันโครงการไปอยู่ใน “เขตการเติบโต” ที่กำหนดไว้ แทนการขยายเข้าสู่พื้นที่เกษตรและชนบท 54

นี่คือโมเดลที่ใช้ผังเมืองเพื่อรักษาพื้นที่ โดยยอมให้เกิดโครงการได้เฉพาะจุดที่โครงสร้างพื้นฐานเดิมและแผนพัฒนาของท้องถิ่นรองรับ

โอลด์แฮมเคาน์ตี: ตรวจสอบเข้มขึ้น แต่ผลสุดท้ายยังไม่ชัด

โอลด์แฮมเคาน์ตี รัฐเคนทักกี จัดรับฟังความคิดเห็นสาธารณะและอ่านร่างข้อบังคับวาระที่สองสำหรับกฎดาต้าเซ็นเตอร์ที่คณะกรรมการผังเมืองเสนอในเดือนสิงหาคม 2569 ในขั้นนั้น คณะบริหารท้องถิ่นสามารถอนุมัติร่างเดิม อนุมัติพร้อมแก้ไข หรือเลื่อนการอ่านวาระสุดท้ายออกไปได้ แต่ข้อมูลที่มีอยู่ยังไม่ยืนยันข้อความฉบับสุดท้ายหรือผลทางกฎหมายของข้อบังคับ 4

ความต่างระหว่าง “ร่างที่เสนอ” “การรับฟังความคิดเห็น” และ “กฎหมายที่ประกาศใช้แล้ว” มีความสำคัญอย่างยิ่ง ถึงกระนั้น กรณีนี้สะท้อนว่าการพิจารณาของชุมชนและกระบวนการนิติบัญญัติท้องถิ่นกลายเป็นส่วนกลางของการตัดสินใจโครงการขนาดใหญ่

น้ำกำลังกลายเป็นเงื่อนไขสำคัญในการขออนุญาต

นโยบายน้ำเป็นเครื่องมือกำกับที่จับต้องได้มากขึ้น ร่างข้อบัญญัติของแฟรงคลินเคาน์ตี รัฐเพนซิลเวเนีย กำหนดให้ระบบหล่อเย็นด้วยน้ำของดาต้าเซ็นเตอร์ต้องเป็นระบบวงจรปิด ซึ่งหมุนเวียนน้ำนำกลับมาใช้โดยไม่สัมผัสอากาศโดยตรง 50

บางข้อเสนอเน้นแหล่งที่มาของน้ำและการพิสูจน์ว่ามีน้ำเพียงพอ ตัวอย่างเช่น ร่างกฎหมายของรัฐเวสต์เวอร์จิเนียจะห้ามดาต้าเซ็นเตอร์สูบหรือใช้น้ำบาดาลหรือน้ำจากชั้นหินอุ้มน้ำเพื่อการหล่อเย็น แต่ยังเปิดทางให้ใช้ระบบวงจรปิด ระบบระบายความร้อนด้วยอากาศ หรือระบบระบายความร้อนแบบแห้งที่ไม่ใช้น้ำบาดาล 49

มาตรการเหล่านี้ยังไม่ใช่มาตรฐานสากลเดียวกัน และร่างกฎหมายไม่ควรถูกตีความว่าเป็นกฎหมายที่มีผลบังคับใช้แล้วทั้งหมด แต่ทิศทางชัดเจนขึ้นว่า รูปแบบการหล่อเย็นและแหล่งน้ำกำลังกลายเป็นเงื่อนไขการอนุมัติ ไม่ใช่เพียงการตัดสินใจเชิงวิศวกรรมของผู้พัฒนา

มาตรฐานใหม่: ต้องพิสูจน์ว่าโครงการ “เหมาะกับพื้นที่”

เมื่อมองรวมกัน แนวทางกำกับใหม่มีแกนหลัก 4 ด้าน

• พักการพัฒนาเมื่อกติกายังไม่พร้อม ไทยและหลุยส์วิลล์แสดงให้เห็นว่าการหยุดชั่วคราวเปิดเวลาให้รัฐหรือท้องถิ่นกำหนดมาตรฐานที่ชัดเจนขึ้น 252
• กำหนดการพิจารณาโดยสาธารณะอย่างมีความหมาย กระบวนการของทูซอนทำให้ผลกระทบต่อชุมชนเป็นส่วนหนึ่งของขั้นตอนทางการ ไม่ใช่ประเด็นนอกกระบวนการ 33
• ควบคุมทำเลและขนาด เพดานขนาดที่เสนอในหลุยส์วิลล์ รวมถึงข้อจำกัดด้านทำเลและเขตกันชนของเวสต์เฮมป์ฟิลด์ มีเป้าหมายให้โครงการขนาดใหญ่สอดคล้องกับการใช้ที่ดินโดยรอบ 655
• ให้รับผิดชอบต่อการใช้ทรัพยากร การแสดงความพร้อมของไฟฟ้าและน้ำ การเปิดเผยการใช้พลังงาน เงื่อนไขระบบหล่อเย็น และข้อจำกัดแหล่งน้ำ ล้วนเริ่มมีน้ำหนักในการพิจารณาใบอนุญาต 355049

สำหรับผู้พัฒนา ความพร้อมของไฟฟ้า แผนน้ำและระบบหล่อเย็น เสียง ระยะร่น และการสื่อสารกับชุมชน จึงต้องถูกพิจารณาตั้งแต่ต้น ก่อนการซื้อที่ดินและออกแบบก่อสร้างจะไปไกลเกินแก้ไข ส่วนชุมชน กติกาเหล่านี้สร้างจุดตรวจสอบที่ชัดขึ้นว่า ผลประโยชน์จากโครงการสมดุลกับภาระต่อสาธารณูปโภคและเป้าหมายของพื้นที่หรือไม่