ถูก Lock หุ้น IPO ครั้งใหญ่ที่สุดในโลก: นักลงทุนจีนใช้กลยุทธ์ไหน 'เกาะไปกับจรวด' SpaceX

การเสนอขายหุ้นครั้งแรก (IPO) ที่ถูกจับตามองมากที่สุดในประวัติศาสตร์มาพร้อมกับกฎเหล็ก: ห้ามนักลงทุนจากจีนแผ่นดินใหญ่และฮ่องกงเข้าร่วมโดยเด็ดขาด ผู้จัดการการจัดจำหน่ายหุ้น IPO ของ SpaceX วงเงินสูงถึง 75 พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ได้รับคำสั่งห้ามรับคำสั่งซื้อจากนักลงทุนในสองภูมิภาคนี้ โดยอ้างถึงข้อจำกัดภายใต้กฎหมายควบคุมการส่งออกอาวุธระหว่างประเทศ (International Traffic in Arms Regulations - ITAR) ของสหรัฐอเมริกา การปิดกั้นครั้งนี้ลามไปถึงลูกค้าธนาคารระดับสูง (Private Banking) ซึ่งเท่ากับตัดวงจรเงินทุนมหาศาลที่เคยเป็นแรงขับเคลื่อนสำคัญในดีลเทคโนโลยีระดับเมกะโปรเจกต์ครั้งก่อนๆ ด้วยดีลนี้คาดว่าจะประเมินมูลค่า SpaceX ไว้ที่ราว 1.75 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐฯ การถูกกีดกันกลับไม่ได้ทำให้ความสนใจของจีนดับลง หากแต่มันแค่เบี่ยงเบนทิศทางเงินทุนไปสู่การไล่ล่าหา 'ประตูหลัง'

ทำไมจีนและฮ่องกงถึงถูกปิดกั้น

ข้อจำกัดนี้ไม่ใช่แค่เรื่องของการเข้าถึงตลาดทุน แต่มันมีรากฐานมาจากกฎหมายควบคุมการส่งออกด้านกลาโหมของสหรัฐฯ กฎหมาย ITAR นั้นควบคุมการส่งออกสินค้า บริการ และข้อมูลทางเทคนิคที่เกี่ยวข้องกับการป้องกันประเทศ และบรรดาธนาคารแกนนำ (Lead Banks) ในดีล SpaceX ตัดสินใจว่าการอนุญาตให้นักลงทุนจากจีนและฮ่องกงเข้าร่วม แม้จะผ่านช่องทาง Private Banking ก็ตาม ล้วนสร้างความเสี่ยงในการปฏิบัติตามกฎระเบียบที่รับไม่ได้ เว็บไซต์ของ SpaceX เองก็ไม่สามารถเข้าถึงได้จากผู้ใช้ในฮ่องกงและเซี่ยงไฮ้ในช่วงที่ตลาด IPO เปิดตัว ซึ่งเป็นการตอกย้ำขอบเขตการป้องกันนี้ ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา บริษัทเทคและ AI ในสหรัฐฯ มีความระมัดระวังเงินทุนจีนเพิ่มขึ้นอย่างมาก ท่ามกลางการตรวจสอบด้านกฎระเบียบและความมั่นคงของชาติที่เข้มข้นขึ้น

กลยุทธ์ที่ 1: เล่นหุ้น 'Proxy' เก็งกำไรในซัพพลายเชน

เมื่อหมดสิทธิ์ถือหุ้นโดยตรง นักลงทุนจีนก็มองหาหุ้นซัพพลายเออร์ของ SpaceX ที่จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ เพื่อใช้เป็น 'Proxy Play' หรือตัวแทนการลงทุนในการเติบโตของบริษัท หุ้นที่ผูกโยงกับผู้ผลิตชิ้นส่วนดาวเทียม บริการสนับสนุนการปล่อยจรวด และการผลิตให้กับโครงการอินเทอร์เน็ต Starlink ต่างมีแรงซื้อมหาศาล ส่งผลให้กระแสคลั่ง IPO กระจายความร้อนแรงไปยังหุ้นในกลุ่มพาณิชย์อวกาศทั่วเอเชีย ในโลกโซเชียลมีเดียของนักลงทุนรายย่อยจีน เต็มไปด้วยทิปส์การลงทุนในหุ้น A-share และหุ้นฮ่องกงที่มีข่าวลือหรือข่าวจริงว่าเป็นพันธมิตรทางการค้าของบริษัทจรวดของ Elon Musk

กลยุทธ์ที่ 2: แห่ซื้อ ETF ธีมอวกาศ

นักลงทุนเอเชียกำลังระดมเม็ดเงินเข้าใส่กองทุน ETF (Exchange-Traded Funds) ที่ถือหุ้นในบริษัทอวกาศและการป้องกันประเทศ รวมถึงบริษัทในซัพพลายเชนของ SpaceX หรือที่ถือหุ้นส่วนตัวของ SpaceX โดยตรงในพอร์ตกองทุน ETF เหล่านี้มอบพาหนะการลงทุนที่มีสภาพคล่องและหลากหลายกว่าเพื่อรับความเสี่ยงทางอ้อม โดยไม่ต้องเข้าคิวสั่งซื้อใน IPO จริง อุปสงค์ที่พุ่งสูงนี้ได้ดันราคากองทุนทั่วโลกที่ถูกมองว่าเชื่อมโยงกับ SpaceX ไม่ว่าจะเป็นผู้ผลิตชิ้นส่วน Starlink ไปจนถึงตะกร้าหุ้นที่อิงกับเศรษฐกิจอวกาศในวงกว้าง

กลยุทธ์ที่ 3: ใช้บัญชี Offshore และช่องทาง Private Banking

คำสั่งแบนนี้พุ่งเป้าไปที่ลูกค้า Private Banking ในฮ่องกงและจีนโดยตรง และผู้จัดการการจัดจำหน่ายหลักก็ได้บอกให้ธนาคารในซินดิเคตคอยสอดส่องตรวจตราเส้นแบ่งเหล่านี้ ถึงกระนั้น นักลงทุนรายใหญ่ชาวจีนบางส่วนกำลังมองหา หรือพยายามจะโยกย้ายเงินทุนผ่านทรัสต์นอกชายฝั่ง (Offshore Trusts), Family Office, หรือบัญชีในประเทศที่ไม่อยู่ภายใต้ข้อห้าม ทว่า การปราบปรามนั้นดุเดือด และธนาคารก็ถูกจับตาอย่างหนักเพื่อบังคับใช้คำสั่งห้าม นี่จึงเป็นเส้นทางที่เสี่ยงที่สุด แม้แต่นักลงทุนระดับเซียนก็ตาม

กลยุทธ์ที่ 4: การซื้อขายนอกตลาดหรือในตลาดมืด

บนโลกออนไลน์และเครือข่ายการซื้อขายแบบไม่เป็นทางการ นักลงทุนรายย่อยจีนกำลังพูดคุยถึงการเข้าถึงแบบ OTC (Over-the-Counter) หรือซื้อขายตรงระหว่างกัน ที่หุ้นที่ไม่ได้จดทะเบียนของ SpaceX อาจถูกซื้อขายกันในหมู่นักลงทุนที่ได้รับการรับรอง ช่องทางตลาดมืดเหล่านี้นำเสนอเส้นทางในทางทฤษฎี แต่มาพร้อมกับสัญญาณเตือนระดับสูงสุด: สภาพคล่องที่เบาบาง, ราคาที่ทึบแสง, และความเสี่ยงทางกฎหมายและกฎระเบียบที่สูง ล่าสุดทั้งสองฟากของมหาสมุทรแปซิฟิกก็กำลังตรวจสอบธุรกรรมเหล่านี้อย่างใกล้ชิด และการแบนที่มี ITAR เป็นแรงผลักดันก็มีแต่จะเพิ่มเดิมพันให้สูงขึ้น

ความเสี่ยงที่แท้จริงของทางลัด

ทุกกลยุทธ์ทางเลือกเลี่ยงไม่ได้กับความจริงอึดอัดหนึ่งข้อ: ไม่มีทางไหนเลยที่ทำให้นักลงทุนถือครองส่วนได้เสียทางเศรษฐกิจใน SpaceX โดยตรงได้ การเล่นหุ้นในซัพพลายเชนสามารถหลุดโค้งจากผลประกอบการจริงของ SpaceX ได้ทันที หากซัพพลายเออร์รายนั้นเสียสัญญาหรือเจอปัจจัยลบที่ไม่เกี่ยวข้อง ETF ก็มีค่าธรรมเนียมการจัดการและความเสี่ยงทั้งภาคส่วน โครงสร้างนอกชายฝั่งอาจถูกโต้แย้งหรือพลิกกลับภายใต้ระบอบกฎหมายที่เข้มงวดขึ้น และการซื้อขายแบบ OTC ก็อยู่ในพื้นที่สีเทาทางกฎหมายซึ่งอาจจางหายไปในชั่วข้ามคืน IPO มูลค่า 75 พันล้านดอลลาร์นี้อาจเป็นดีลเปิดตัวในตลาดที่ใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์ แต่สำหรับนักลงทุนจีนแล้ว ประตูหลังนั้นแคบ แพง และอยู่ภายใต้การจับตามองตลอดเวลา