ปาตาโกเนียของอาร์เจนตินา: โอกาสใหม่ของดาต้าเซ็นเตอร์ AI หรือแค่โครงการบนกระดาษ?

ปาตาโกเนียของอาร์เจนตินากำลังถูกวางตำแหน่งให้เป็นทำเลใหม่สำหรับดาต้าเซ็นเตอร์ AI ที่ใช้พลังงานมหาศาล เหตุผลหลักคือมีที่ดินขนาดใหญ่ อากาศค่อนข้างเย็นซึ่งช่วยลดภาระการทำความเย็น ศักยภาพพลังงานลม พลังน้ำในภูมิภาคที่กว้างขึ้น และการเข้าถึงก๊าซเชลจากแหล่ง Vaca Muerta ขณะเดียวกัน ผู้พัฒนาในสหรัฐฯ เผชิญแรงต้านจากชุมชน ข้อจำกัดของโครงข่ายไฟฟ้า และความไม่แน่นอนด้านใบอนุญาตมากขึ้น 119

อย่างไรก็ตาม นี่ไม่ได้หมายความว่าปาตาโกเนียเป็นศูนย์กลางดาต้าเซ็นเตอร์ระดับไฮเปอร์สเกลที่สร้างเสร็จแล้ว แผนขนาดใหญ่ส่วนมากยังเป็นเพียงการประกาศ หนังสือแสดงเจตจำนง หรือแนวคิดที่ต้องหาเงินทุนและลูกค้าเพิ่ม ความต่างระหว่าง “มีทรัพยากรน่าสนใจ” กับ “มีวิทยาเขตดาต้าเซ็นเตอร์ที่เชื่อมต่อระบบและเดินเครื่องจริง” คือประเด็นสำคัญที่สุด

เหตุใดการสร้างดาต้าเซ็นเตอร์ในสหรัฐฯ จึงยากขึ้น

ข้อถกเถียงในท้องถิ่นของสหรัฐฯ มักมุ่งไปที่ความต้องการไฟฟ้าและน้ำ เสียงรบกวน การใช้ที่ดิน สิทธิประโยชน์ทางภาษี และผลกระทบต่อค่าไฟของประชาชน การติดตามโครงการของ Carbon Direct ประเมินว่า ตั้งแต่เดือนมกราคม 2024 ถึงกลางเดือนพฤษภาคม 2026 มีเงินลงทุนดาต้าเซ็นเตอร์ AI ที่ประกาศในสหรัฐฯ มูลค่ากว่า 170,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ถูกระงับ ถอน หรือชะงักงันใน 20 รัฐ จำนวนโครงการที่ยกเลิกเพิ่มจาก 6 โครงการในปี 2024 เป็น 25 โครงการในปี 2025 และมีเพิ่มอีกกว่า 20 โครงการภายในวันที่ 15 พฤษภาคม 2026 19

ตัวเลขดังกล่าวเป็นการประเมินจากการติดตามโครงการ ไม่ใช่สถิติการก่อสร้างระดับประเทศอย่างเป็นทางการ แต่สะท้อนความเสี่ยงที่มีนัยสำคัญต่อผู้พัฒนาได้ชัดเจน ต่อให้มีเงินทุนแล้ว โครงการก็อาจล่าช้าได้หากยังจัดหาไฟฟ้าหรือความยอมรับจากชุมชนไม่ได้ ในไตรมาสแรกของปี 2026 เพียงไตรมาสเดียว Data Center Watch นับโครงการที่ล่าช้าหรือถูกขวางได้ 75 โครงการ คิดเป็นมูลค่าราว 130,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ 2024

จุดขายของปาตาโกเนียจึงเป็นเรื่องเชิงเปรียบเทียบ: พื้นที่ห่างไกลอาจมีที่ดินมากกว่า และเปิดทางให้ตั้งศูนย์ประมวลผลใกล้แหล่งพลังงานได้ง่ายกว่า แต่ไม่ได้ทำให้ขั้นตอนประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม ความจำเป็นต้องสร้างสายส่ง หรือโจทย์การยอมรับของคนในพื้นที่หายไป

เหตุใดอาร์เจนตินาจึงต้องการโครงการเหล่านี้

สำหรับรัฐบาลอาร์เจนตินา ข้อเสนอดาต้าเซ็นเตอร์ขนาดยักษ์หมายถึงโอกาสดึงเงินลงทุนจากต่างประเทศ และสร้างบทบาทให้ประเทศในฐานะฐานโครงสร้างพื้นฐานคลาวด์และ AI ของภูมิภาค ข้อเสนอ OpenAI–Sur Energy ถูกวางให้ใช้สิทธิประโยชน์สำหรับการลงทุนขนาดใหญ่ของอาร์เจนตินา หรือ RIGI และรัฐบาลประธานาธิบดีฮาเวียร์ มิเลย์ สนับสนุนการประกาศโครงการนี้ต่อสาธารณะ 2

ข้อเสนอด้านพลังงานมีอยู่สองแนวทางหลัก

• พลังงานหมุนเวียนและพลังน้ำ: ปาตาโกเนียมีทรัพยากรลม ขณะที่บันทึกความเข้าใจซึ่งมีรายงานในปี 2026 ระบุว่าพลังน้ำอาจจ่ายไฟบางส่วนให้โครงการ Stargate Argentina แต่ยังไม่มีการเปิดเผยว่าเป็นโรงไฟฟ้าใด 10
• ไฟฟ้าจากก๊าซที่จ่ายได้ต่อเนื่อง: ในจังหวัดเนวเกน ความใกล้ชิดกับ Vaca Muerta ทำให้ Pampa Energía เสนอแนวคิดจ่ายไฟให้ดาต้าเซ็นเตอร์โดยตรงข้างโรงไฟฟ้าความร้อน Loma de la Lata ของบริษัท 1

ความยืดหยุ่นนี้มีประโยชน์กับงานประมวลผลที่ต้องเดินตลอด 24 ชั่วโมง แต่ก็มีข้อแลกเปลี่ยน ดาต้าเซ็นเตอร์ที่อาศัยก๊าซไม่เท่ากับดาต้าเซ็นเตอร์ที่ขับเคลื่อนด้วยพลังงานหมุนเวียน และคำกล่าวอ้างด้านพลังงานสะอาดจะขึ้นอยู่กับสัญญาซื้อไฟและโครงสร้างพื้นฐานที่สร้างขึ้นจริง

โครงการที่ถูกเสนอมีอะไรบ้าง

Stargate Argentina: สูงสุด 500 เมกะวัตต์ แต่ยังไม่ใช่สัญญาก่อสร้างขั้นสุดท้าย

OpenAI และ Sur Energy ผู้พัฒนาอาร์เจนตินา-สหรัฐฯ ลงนาม หนังสือแสดงเจตจำนง เมื่อเดือนตุลาคม 2025 สำหรับดาต้าเซ็นเตอร์ในปาตาโกเนียที่อาจขยายได้ถึง 500 เมกะวัตต์ โดยประกาศกรอบการลงทุนสูงสุด 25,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ โครงการนี้ใช้ชื่อ Stargate Argentina และมีเป้าหมายรองรับงานประมวลผล AI ขั้นสูง 244

มีรายงานว่าเฟสแรกอาจมีกำลัง 100 เมกะวัตต์ในปี 2027 แต่ยังไม่มีการเปิดเผยจุดก่อสร้างที่แน่ชัดหรือข้อตกลงก่อสร้างขั้นสุดท้าย รายงานในปี 2026 ยังระบุว่า ณ เวลานั้นโครงการยังไม่ได้ยื่นเสนอรัฐบาลอย่างเป็นทางการ ดังนั้น ตัวเลขกำลังผลิตและต้นทุนจึงยังเป็นเป้าหมาย ไม่ใช่กำลังการผลิตที่สร้างเสร็จหรือได้รับเงินทุนแล้ว 645

แนวคิดของ Pampa Energía ในเนวเกน: สูงสุด 500 เมกะวัตต์ข้างแหล่งก๊าซ Vaca Muerta

Pampa Energía กำลังผลักดันดาต้าเซ็นเตอร์ที่อาจตั้งอยู่ติดโรงไฟฟ้าความร้อน Loma de la Lata ในเนวเกน โดยอาจใช้ไฟฟ้าได้สูงสุด 500 เมกะวัตต์ จากก๊าซใน Vaca Muerta ซึ่งเป็นหนึ่งในแหล่งก๊าซเชลขนาดใหญ่ของโลก บริษัทกำลังเสนอราคาไฟฟ้าแก่ผู้สนใจ และตั้งเป้าบรรลุข้อตกลงเบื้องต้นภายในสิ้นปี 2026 1

มีรายงานว่านักลงทุนพิจารณาเริ่มโครงการนำร่องขนาด 20–40 เมกะวัตต์ ก่อนขยายต่อ โดยการสร้างเต็มขนาด 500 เมกะวัตต์ถูกประเมินไว้ใกล้ 900 ล้านดอลลาร์สหรัฐ แต่ยังเป็นตัวเลขประเมินที่รายงาน ไม่ใช่แผนลงทุนที่ผูกมัดแล้ว 343

บายา บลังกา: เฟสแรก 30 เมกะวัตต์ และอาจขยายได้

Pampa ตกลงจะจ่ายไฟ 30 เมกะวัตต์ ให้เฟสแรกของดาต้าเซ็นเตอร์ในเขตการค้าเสรีของเมืองบายา บลังกา จังหวัดบัวโนสไอเรส มีรายงานว่าผู้เช่ากลุ่มไฮเปอร์สเกลกำลังพิจารณาขยายโครงการ และคาดว่าข้อตกลงลงทุนขั้นสุดท้ายจะมีขึ้นปลายปี 2026 335

บายา บลังกาไม่ได้อยู่ในปาตาโกเนีย แต่สำคัญต่อยุทธศาสตร์ดาต้าเซ็นเตอร์ของอาร์เจนตินาในภาพรวม เพราะผสานโครงสร้างพื้นฐานด้านอุตสาหกรรมและพลังงานเข้ากับทำเลเมืองท่า ข้อมูลสาธารณะที่อ้างถึงยังไม่ยืนยันกำลังรวมของวิทยาเขต ต้นทุนสุดท้าย หรือวันเปิดดำเนินงาน

FlexDomes ในเนวเกน: แผนดาต้าเซ็นเตอร์ 120 เมกะวัตต์

FlexDomes กำลังหาเงินลงทุนสำหรับดาต้าเซ็นเตอร์ในเนวเกน ซึ่งเริ่มต้นถูกระบุว่ามีกำลัง 120 เมกะวัตต์ รายงานหนึ่งประเมินเงินลงทุนราว 1,400 ล้านดอลลาร์สหรัฐ 35

เช่นเดียวกับข้อเสนออื่นในเนวเกน จุดแข็งของทำเลคือความใกล้ชิดกับระบบนิเวศพลังงาน Vaca Muerta แต่ข้อมูลสาธารณะยังไม่มีวันเปิดใช้งานที่ตรวจสอบได้ หรือส่วนผสมพลังงานระยะยาวที่ยืนยันแล้ว

Atlas GigaHub ของ Green Capital: เป้าหมายใหญ่ที่สุดที่ประกาศ

Green Capital จากโปแลนด์ประกาศโครงการ Atlas GigaHub ในเขตการค้าเสรีเมืองเตรเลว จังหวัดชูบุต ด้วยเงินลงทุนที่ประกาศ 3,300 ล้านดอลลาร์สหรัฐ บริษัทระบุว่าโครงการอาจรองรับกำลังประมวลผลไอทีได้สูงสุด 3 กิกะวัตต์ โดยอาศัยการผลิตไฟฟ้าหมุนเวียนราว 10 กิกะวัตต์ ในรูปแบบระบบอิสระนอกโครงข่ายไฟฟ้า 8

ตัวเลขเหล่านี้เป็นเป้าหมายขนาดใหญ่มากของผู้พัฒนา จึงควรมองว่าเป็นเป้าหมายที่ประกาศไว้ ข้อมูลที่มีไม่ได้ยืนยันกำหนดเปิดใช้งาน การปิดดีลเงินทุน หรือกำลังไฟฟ้าที่ส่งมอบได้จริง

Amazon และ Alphabet: มีรายงานว่าเข้ามาสำรวจ แต่ยังไม่มีคำมั่น

มีรายงานว่า Amazon และ Alphabet กำลังพิจารณาโอกาสในภูมิภาคนี้ แต่ข้อมูลที่อ้างถึงยังไม่มีการยืนยันวิทยาเขตในปาตาโกเนีย ชื่อโครงการ กำลังผลิต เงินลงทุน หรือกรอบเวลาของทั้งสองบริษัท ความสนใจเชิงสำรวจจึงไม่ใช่ลูกค้าที่ทำสัญญาแล้วหรือโครงการก่อสร้างที่ผูกมัด 1

สิ่งที่ปาตาโกเนียยังต้องพิสูจน์

1. ไฟฟ้าที่มั่นคงและมีสัญญารองรับ — ศักยภาพลม พลังน้ำ และก๊าซต้องแปลงเป็นไฟฟ้าที่จ่ายได้จริง ณ จุดตั้งโครงการ
2. สายส่งและโครงข่ายสื่อสาร — วิทยาเขต AI ขนาดใหญ่ต้องมีทั้งจุดเชื่อมต่อไฟฟ้า และเครือข่ายข้อมูลความจุสูงที่มีความทนทาน
3. โครงสร้างโครงการที่ระดมทุนได้จริง — ผู้พัฒนาต้องมีลูกค้า อุปกรณ์ เงินทุน และเงื่อนไขการลงทุนกับภาษีที่เชื่อถือได้ในระยะยาว
4. การส่งมอบเป็นระยะที่น่าเชื่อถือ — การเริ่มจากเฟสขนาดเล็กช่วยทดสอบไฟฟ้า การเชื่อมต่อ และอุปสงค์ ก่อนขยับไปสู่ระดับ 500 เมกะวัตต์

บทสรุป

ปาตาโกเนียมีองค์ประกอบจริงสำหรับการเป็นคลัสเตอร์โครงสร้างพื้นฐาน AI ทั้งตัวเลือกพลังงาน ที่ดิน และข้อเสนอการพัฒนาที่ดูน่าสนใจขึ้นเมื่อโครงการในสหรัฐฯ เจอแรงเสียดทานทางสังคมและการเมืองมากขึ้น 119

แต่เรื่องราวในวันนี้ยังเป็น ชุดของความเป็นไปได้ มากกว่าจะเป็นตลาดที่เปิดดำเนินการเต็มรูปแบบ Stargate Argentina ที่เสนอขนาด 500 เมกะวัตต์และลงทุนสูงสุด 25,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เป็นภาพแทนโอกาสนี้ ขณะที่ Pampa, FlexDomes และ Green Capital สะท้อนว่าความสนใจมีหลายทาง ท้ายที่สุด การจะกลายเป็นศูนย์กลาง AI ขนาดใหญ่หรือไม่ ไม่ได้ตัดสินจากตัวเลขเมกะวัตต์ที่ประกาศ แต่ตัดสินจากสัญญาไฟฟ้า การเชื่อมต่อ เงินทุน และการก่อสร้างที่ทำได้จริง