ทำไมบริษัทเยอรมันลดการลงทุนในสหรัฐฯ แตะระดับต่ำสุดในรอบ 3 ปี

บริษัทเยอรมันลดการลงทุนโดยตรงในสหรัฐฯ ลงอย่างมาก เหลือ 4.3 พันล้านยูโร (ประมาณ 5 พันล้านดอลลาร์) ในช่วงมกราคม–มิถุนายน 2026 ลดลงเกือบสองในสามเมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน และลดลงเกือบ 80% เมื่อเทียบกับครึ่งแรกของปี 2024 นับเป็นยอดลงทุนในครึ่งปีแรกที่ต่ำที่สุดตั้งแต่ปี 2023 ตามการคำนวณของสถาบันเศรษฐกิจเยอรมนี (IW) ซึ่งอ้างอิงข้อมูลจากธนาคารกลางเยอรมนี

ภาพที่ชัดเจนที่สุดไม่ใช่การที่บริษัทเยอรมันถอนตัวจากตลาดสหรัฐฯ แต่คือการ ชะลอการตัดสินใจลงทุนก้อนใหม่และโครงการระยะยาว เพราะความไม่แน่นอนด้านภาษีและนโยบายการค้าทำให้บริษัทประเมินได้ยากว่าจะควรลงทุนเมื่อใด ที่ไหน และในวงเงินเท่าใด

ความไม่แน่นอนด้านภาษีทำให้การทุ่มเงินระยะยาวเสี่ยงขึ้น

โรงงาน การเข้าซื้อกิจการ หรือโครงการขยายกำลังผลิตขนาดใหญ่ อาจต้องใช้เวลาหลายปีกว่าจะคืนทุน ผลตอบแทนของโครงการเหล่านี้ขึ้นอยู่กับต้นทุนวัตถุดิบ ห่วงโซ่อุปทาน การเข้าถึงตลาด และกฎเกณฑ์ที่ใช้กับสินค้าที่เคลื่อนย้ายระหว่างสหรัฐฯ กับยุโรป

เมื่อกติกาเหล่านี้มีโอกาสเปลี่ยนแปลง บริษัทจึงมีเหตุผลมากขึ้นที่จะเลื่อนการตัดสินใจที่ใช้เงินสูงและแก้ไขได้ยาก รายงานที่กล่าวถึงการลดลงของเงินลงทุนระบุว่า ความไม่แน่นอนเกี่ยวกับนโยบายการค้าและเศรษฐกิจของรัฐบาลประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ เป็นปัจจัยกดดันกระแสการลงทุน

สำหรับผู้ผลิตและผู้ส่งออกเยอรมัน ความเสี่ยงไม่ได้อยู่ที่อัตราภาษีว่าจะสูงหรือต่ำเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่การไม่รู้ว่าภาษี ข้อยกเว้น หรือมาตรการทางการค้าอื่น ๆ จะถูกเปลี่ยนอีกหรือไม่ ก่อนที่โครงการใหม่จะเริ่มดำเนินงานเต็มรูปแบบ

แม้การตั้งโรงงานในสหรัฐฯ อาจช่วยลดการพึ่งพาการนำเข้าและเป็นเกราะป้องกันภาษีได้ในอนาคต แต่โรงงานแห่งใหม่ก็ยังต้องใช้เงินลงทุนจำนวนมาก บริษัทจึงต้องมั่นใจว่าสภาพแวดล้อมด้านนโยบายจะมีเสถียรภาพเพียงพอที่จะรองรับต้นทุนนั้น

ธุรกิจเดิมยังเดินหน้าต่อได้ง่ายกว่าโครงการใหม่

ตัวเลขดังกล่าวไม่ควรถูกตีความว่า บริษัทเยอรมันเลิกทำธุรกิจในสหรัฐฯ ทั้งหมด กลุ่มธุรกิจที่มีฐานอยู่แล้วมักมีบริษัทลูก พนักงาน ลูกค้า และสินทรัพย์ในประเทศ พวกเขายังสามารถสนับสนุนการดำเนินงานเดิม ปล่อยกู้ให้บริษัทในเครือ และเก็บกำไรไว้ลงทุนต่อในสหรัฐฯ ได้

ความแตกต่างนี้อธิบายได้ว่าทำไมเงินลงทุนจึงลดลงโดยไม่จำเป็นต้องเกิดการถอนธุรกิจครั้งใหญ่ การสนับสนุนธุรกิจที่มีอยู่ช่วยรักษาความยืดหยุ่นไว้ได้มากกว่า ขณะที่การสร้างโรงงานใหม่หรือเพิ่มเงินทุนในสัดส่วนสูงคือการล็อกเงินไว้ก่อนที่บริษัทจะรู้แน่ชัดถึงโครงสร้างภาษีระยะยาว ต้นทุนห่วงโซ่อุปทาน และความสัมพันธ์ทางการค้าระหว่างสหรัฐฯ กับยุโรป

ข้อมูลที่มีอยู่ยังชี้ให้เห็นความแตกต่างระหว่างการลดเงินทุนใหม่ในรูปแบบทุนเรือนหุ้น กับการสนับสนุนทางการเงินที่ยังดำเนินต่อไปสำหรับบริษัทลูกในสหรัฐฯ กล่าวง่าย ๆ คือ บริษัทกำลังเลือกแนวทาง “ดูแลธุรกิจเดิมไปก่อน แล้วเลื่อนการเดิมพันครั้งใหญ่ครั้งถัดไป” มากกว่าการตัดสินใจออกจากตลาด

สหรัฐฯ ยังน่าดึงดูด แต่ธุรกิจต้องการความแน่นอนมากขึ้น

การชะลอตัวของเงินลงทุนไม่ได้พิสูจน์ว่าสหรัฐฯ หมดความน่าสนใจในสายตาบริษัทเยอรมัน ตลาดผู้บริโภคขนาดใหญ่และศักยภาพด้านอุตสาหกรรมยังทำให้สหรัฐฯ เป็นจุดหมายสำคัญของธุรกิจเยอรมัน

ประเด็นสำคัญคือผลตอบแทนที่คาดหวังมีระดับสูงและคาดการณ์ได้มากพอที่จะชดเชยความเสี่ยงด้านนโยบายหรือไม่ หากนโยบายมีความผันผวน บริษัทก็จะให้น้ำหนักกับความเสี่ยงมากขึ้นในการประเมินโครงการ แม้ยังต้องการเข้าถึงลูกค้าและเครือข่ายการผลิตในสหรัฐฯ แต่ก็อาจรอให้กฎเกณฑ์ชัดเจนก่อนจัดสรรเงินทุนใหม่

เรื่องนี้มีความสำคัญเป็นพิเศษกับโครงการที่ต้องนำเข้าชิ้นส่วนจากต่างประเทศ หรือผลิตสินค้าในสหรัฐฯ แล้วส่งกลับไปจำหน่ายในยุโรป เพราะต้นทุนของโครงการจะขึ้นอยู่กับกฎการค้าข้ามพรมแดนโดยตรง

เป้าหมายลงทุน 600,000 ล้านดอลลาร์ของอียูไม่ได้การันตีโครงการใหม่

การลดลงของเงินลงทุนเยอรมันยังสะท้อนช่องว่างระหว่างตัวเลขเป้าหมายทางการเมืองกับการตัดสินใจจริงของภาคธุรกิจ ทำเนียบขาวระบุว่า ข้อตกลงสหรัฐฯ–อียูในปี 2025 รวมถึงการลงทุนใหม่จากบริษัทในสหภาพยุโรปมูลค่า 600,000 ล้านดอลลาร์ในสหรัฐฯ ภายในปี 2028

อย่างไรก็ตาม คณะกรรมาธิการยุโรปใช้ถ้อยคำที่มีเงื่อนไขมากกว่า โดยระบุว่าบริษัทในอียู “แสดงความสนใจ” ที่จะลงทุนอย่างน้อย 600,000 ล้านดอลลาร์ในภาคส่วนต่าง ๆ ของสหรัฐฯ ภายในปี 2029 นอกเหนือจากมูลค่าการลงทุนร่วมกันที่มีอยู่แล้ว 2.4 ล้านล้านยูโร อีกทั้งยังระบุด้วยว่าข้อตกลงทางการเมืองดังกล่าวไม่มีผลผูกพันทางกฎหมาย

ความแตกต่างนี้มีนัยสำคัญ เพราะตัวเลข 600,000 ล้านดอลลาร์เป็นเป้าหมายรวมระยะหลายปีที่เกี่ยวข้องกับบริษัทเอกชน ไม่ใช่เงินที่สถาบันของอียูสามารถสั่งให้บริษัทเยอรมันแต่ละแห่งนำไปลงทุนได้โดยตรง

ท้ายที่สุด บริษัทจะยังต้องประเมินแต่ละโครงการจากภาษี ต้นทุน อุปสงค์ เงื่อนไขทางการเงิน และผลตอบแทนที่คาดว่าจะได้รับ หากเงื่อนไขทางธุรกิจไม่คุ้มค่า ตัวเลขเป้าหมายระดับภูมิภาคก็ไม่อาจบังคับให้เกิดการลงทุนจริงได้

สัญญาณเตือนต่อความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจข้ามมหาสมุทรแอตแลนติก

ยอดลงทุนที่อ่อนแอในครึ่งแรกของปี 2026 เป็นสัญญาณเตือนต่อความสัมพันธ์ด้านการลงทุนระหว่างเยอรมนีกับสหรัฐฯ ภาษีอาจจูงใจให้บางบริษัทย้ายฐานการผลิตเข้าใกล้ลูกค้ามากขึ้น แต่กฎการค้าที่ผันผวนหรือมีต้นทุนสูงก็อาจทำให้บริษัทเลื่อนการลงทุนที่จำเป็นต่อการสร้างกำลังผลิตในท้องถิ่นออกไปเช่นกัน

ดังนั้น ความขัดแย้งที่ดูเหมือนเกิดขึ้น—ธุรกิจเยอรมันยังสนับสนุนกิจการเดิมในสหรัฐฯ แต่กลับลดการลงทุนใหม่—แท้จริงแล้วสอดคล้องกับเหตุผลทางเศรษฐกิจ บริษัทสามารถรักษาฐานธุรกิจในอเมริกาไว้ พร้อมเปิดทางเลือกสำหรับการขยายในอนาคต โดยรอให้ทิศทางนโยบายชัดเจนกว่านี้

สหรัฐฯ ยังเป็นตลาดสำคัญ แต่ในครึ่งแรกของปี 2026 ความไม่แน่นอนทำให้การทุ่มเงินทุนก้อนใหม่เป็นเรื่องที่อธิบายได้ยากขึ้น