ธนาคารฮ่องกงได้ 2.3/10 ด้านความพร้อมรับมือควอนตัม ตั้งเป้าพร้อมเต็มรูปแบบปี 2030

ดัชนีนี้เปิดตัวพร้อมเอกสารไวต์เปเปอร์ด้านความพร้อมรับมือควอนตัมในงาน FiNETech8 และถือเป็นดัชนีลักษณะนี้ครั้งแรกสำหรับภาคธนาคารฮ่องกง

HKMA ประเมินธนาคารใน 4 มิติหลัก

• ความตระหนักรู้ (Awareness): ธนาคารเข้าใจภัยคุกคามจากคอมพิวเตอร์ควอนตัมและผลกระทบต่อระบบเข้ารหัสปัจจุบันมากน้อยเพียงใด
• การวางแผน (Planning): มีแผนยุทธศาสตร์ แผนงานเปลี่ยนผ่าน และการจัดสรรทรัพยากรสำหรับ PQC หรือไม่
• โครงการนำร่อง (Pilots): มีการทดลองหรือโครงการพิสูจน์แนวคิดเพื่อทดสอบโซลูชัน PQC แล้วหรือไม่
• ความพร้อมเชิงปฏิบัติ (Practical Preparedness): มีความพร้อมด้านการดำเนินงาน เช่น การจัดทำบัญชีระบบเข้ารหัสและแผนย้ายไปใช้ระบบใหม่หรือไม่

คะแนนดังกล่าวมาจากแบบสำรวจที่จัดทำขึ้นก่อนหน้านี้ในปี 2026 จึงทำหน้าที่เป็นภาพรวมฐานตั้งต้นของระดับความพร้อมในอุตสาหกรรม

คะแนน 2.3 จาก 10 สะท้อนอะไร

คะแนนรวม 2.3 จาก 10 แสดงให้เห็นว่าภาคธนาคารยังอยู่ในช่วงเริ่มต้นของการเตรียมความพร้อม โดยธนาคารส่วนใหญ่กำลังสร้างความเข้าใจและวางรากฐาน มากกว่าลงมือเปลี่ยนผ่านระบบเข้ารหัสอย่างเป็นรูปธรรม

ประเด็นที่น่ากังวลคือ ประมาณครึ่งหนึ่งของสถาบันที่เข้าร่วมการสำรวจยังไม่มีแผนรับมือการเข้ารหัสหลังยุคควอนตัมอย่างเป็นทางการ ซึ่งหมายความว่าสถาบันการเงินจำนวนมากอาจยังไม่ได้เริ่มจัดทำบัญชีสินทรัพย์และระบบเข้ารหัสที่ใช้งานอยู่ รวมถึงยังไม่มีแผนชัดเจนว่าจะเปลี่ยนไปใช้ระบบใดในอนาคต

เป้าหมายคือ QPI 10 ภายในปี 2030

HKMA ตั้งเป้าให้ภาคธนาคารฮ่องกงยกระดับคะแนน QPI เป็น 10 คะแนน ซึ่งถือเป็นระดับ “ความพร้อมเต็มรูปแบบของทั้งภาคส่วน” ภายในปี 2030

หน่วยงานกำกับดูแลระบุว่าจะสนับสนุนการเปลี่ยนผ่านด้วยคำแนะนำเชิงปฏิบัติ การฝึกอบรม และการมีส่วนร่วมของภาคอุตสาหกรรม รวมถึงการจัดทำชุดเครื่องมือ เวิร์กช็อป และแนวทางที่ประสานร่วมกันในระดับอุตสาหกรรม

อย่างไรก็ตาม เป้าหมายปี 2030 ยังเป็น เป้าหมายระดับภาคส่วน ไม่ใช่กำหนดเส้นตายทางกฎหมายที่ประกาศใช้กับธนาคารแต่ละแห่ง และ HKMA ยังไม่ได้เผยแพร่เป้าหมายระหว่างทางหรือกำหนดเวลาบังคับเฉพาะสำหรับผู้ให้บริการแต่ละราย ความคืบหน้าจะถูกติดตามผ่านการประเมิน QPI อย่างสม่ำเสมอ

เหตุใดต้องเริ่มเตรียมตัวตั้งแต่ตอนนี้

คอมพิวเตอร์ควอนตัมอาจสร้างความเสี่ยงต่อการเข้ารหัสแบบกุญแจสาธารณะ ซึ่งเป็นเทคโนโลยีสำคัญที่ช่วยรักษาความปลอดภัยให้ธุรกรรมธนาคารออนไลน์ ลายมือชื่อดิจิทัล และข้อมูลทางการเงินประเภทต่าง ๆ หากมีคอมพิวเตอร์ควอนตัมที่ทรงพลังเพียงพอ อัลกอริทึมการเข้ารหัสที่ใช้กันอย่างแพร่หลายในปัจจุบันอาจถูกโจมตีได้ในทางทฤษฎี

ผลกระทบจึงไม่ได้จำกัดอยู่ที่การปกป้องข้อมูล แต่ยังเกี่ยวข้องกับความเชื่อมั่นและความน่าเชื่อถือของระบบการเงินโดยรวม การย้ายจากระบบเดิมไปสู่ PQC เองก็อาจใช้เวลา เพราะธนาคารต้องสำรวจระบบที่ใช้งานอยู่ ประเมินความเสี่ยง ทดสอบเทคโนโลยี และวางแผนเปลี่ยนผ่านโดยไม่กระทบการให้บริการ

ความเคลื่อนไหวของฮ่องกงยังเกิดขึ้นในช่วงที่เมืองกำลังผลักดันการเงินแบบโทเคนและตลาดสินทรัพย์ดิจิทัล ซึ่งล้วนพึ่งพากลไกการเข้ารหัสอย่างมาก HKMA จึงเชื่อมโยงการเตรียมความพร้อมด้านควอนตัมเข้ากับการสร้างโครงสร้างพื้นฐานทางการเงินดิจิทัลที่ปลอดภัยในอนาคต

แนวโน้มที่หน่วยงานกำกับทั่วโลกกำลังจับตา

HKMA ไม่ใช่หน่วยงานเดียวที่ให้ความสำคัญกับการเข้ารหัสหลังยุคควอนตัม ธนาคารกลางและหน่วยงานกำกับดูแลด้านการเงินในหลายประเทศเริ่มประเมินภัยคุกคามดังกล่าว และเรียกร้องให้สถาบันการเงินเตรียมตัวล่วงหน้า

จุดสำคัญของ QPI คือการเปลี่ยนเรื่องที่อาจดูเป็นเทคโนโลยีระยะไกลให้กลายเป็นตัวชี้วัดที่ติดตามได้ คะแนนเริ่มต้น 2.3 จาก 10 อาจเป็นสัญญาณว่าภาคธนาคารยังมีช่องว่างขนาดใหญ่ แต่ก็เป็นการกำหนดจุดตั้งต้นที่ชัดเจนสำหรับการเร่งปรับตัวก่อนที่ความเสี่ยงควอนตัมจะกลายเป็นวิกฤตที่ต้องแก้แบบฉุกละหุก