Dlaczego boom na AI w Chinach nie uratuje ich gospodarki

Dla inwestorów i decydentów politycznych zastanawiających się, czy globalny supercykl sztucznej inteligencji może zrestartować gospodarkę trapioną historycznym kryzysem na rynku nieruchomości, wyleczyć deflację i ożywić popyt konsumencki, odpowiedź jest otrzeźwiająca: nie . Chiny, choć agresywnie wdrażają AI i są światowym liderem w jej adopcji, odkrywają, że technologia ta nie jest makroekonomicznym panaceum. Problemem jest fundamentalna rozbieżność skali – sektor AI jest po prostu zbyt mały, zbyt skrępowany i zbyt wąsko wyspecjalizowany, by przeciwdziałać ogromnemu szokowi popytowemu wywołanemu przez zapaść branży deweloperskiej.

Przepaść inwestycyjna: Dawid i Goliat

Najbardziej bezpośrednią przyczyną ograniczonego wpływu AI na gospodarkę Chin jest przepaść w prywatnych inwestycjach względem Stanów Zjednoczonych. W 2024 roku prywatne inwestycje w AI w USA wzrosły do 109,1 miliarda dolarów, co stanowi niemal 12-krotność chińskich 9,3 miliarda dolarów . Różnica ta uwidacznia się jeszcze bardziej w ujęciu skumulowanym: od 2013 do 2024 roku USA przeznaczyły na ten cel ponad 470 miliardów dolarów . Ameryka dominuje również w dostępie do fizycznej infrastruktury obliczeniowej, kontrolując około 74% globalnych mocy w zakresie zaawansowanych obliczeń AI, podczas gdy Chiny zaledwie 14% . Bez dostępu do ogromnych, prywatnych pul kapitału i najnowszej infrastruktury obliczeniowej, chiński sektor AI nie jest w stanie wygenerować szerokiego cyklu inwestycyjnego, który pobudziłby zagregowany popyt w skali całego kraju.

Szklany sufit: sprzętowe ograniczenia

Chińskie ambicje w dziedzinie AI dosłownie natrafiają na mur. Od ponad pięciu lat Stany Zjednoczone nakładają eskalacyjne kontrole eksportu półprzewodników, zaprojektowane by spowolnić chiński przemysł chipów i utrzymać amerykańską przewagę . Sankcje te ograniczyły dostęp do zaawansowanych procesorów graficznych (GPU) i sprzętu do ich produkcji. Efekty są widoczne: pomimo masowego gromadzenia układów Nvidia H800 i H20, w chińskich usługach chmurowych trudno je znaleźć, co sugeruje, że są one wykorzystywane głównie na potrzeby własnych projektów gigantów technologicznych .

W odpowiedzi, pod koniec 2025 roku Pekin nakazał, by centra danych finansowane przez państwo używały wyłącznie układów produkcji krajowej . To jednak generuje kolejne problemy. Chińscy producenci chipów zmagają się z wąskimi gardłami w produkcji. SMIC, wiodąca chińska odlewnia, utknęła w technologii 7 nm z powodu amerykańskich i sojuszniczych kontroli eksportu, co utrudnia masową produkcję konkurencyjnych układów AI . Zmusza to cały sektor do optymalizacji pod kątem wydajności na ograniczonym sprzęcie, zamiast skalowania surowej mocy obliczeniowej i generowania efektów rozlewania się na gospodarkę.

Liczby nie kłamią: AI dodaje ułamek, nieruchomości odejmują duży kawałek

Twarde dane pokazują, że nawet rozkwitający sektor AI nie jest w stanie wypełnić dziury pozostawionej przez branżę nieruchomości. Jak wynika z analizy Caixin, w Chinach AI wnosi zaledwie ~0,3% do PKB, co jest wartością znacznie mniejszą niż hamulec w postaci sektora nieruchomości . Z kolei raport Rhodium Group za lata 2023–2025 wykazał, że wschodzące sektory, takie jak AI, robotyka i pojazdy elektryczne, dodały zaledwie 0,8 punktu procentowego do wyników gospodarczych, podczas gdy tradycyjne gałęzie przemysłu, w szczególności nieruchomości, odnotowały łączny spadek o 6 punktów procentowych .

Kryzys na rynku nieruchomości to zupełnie inny typ problemu ekonomicznego niż ten, który rozwiązuje AI. Załamanie w budownictwie niszczy bogactwo gospodarstw domowych – ponieważ nieruchomości stanowią ogromną część aktywów chińskich rodzin – niszczy zaufanie i zamraża aktywność budowlaną . Każdy kolejny 1% spadku cen mieszkań może obniżyć prywatną konsumpcję o około 0,2% PKB . AI to historia o produktywności i inwestycjach, która działa poprzez rynki kapitałowe i łańcuchy dostaw technologii. Nie jest w stanie szybko ożywić popytu na mieszkania, odbudować bilansów gospodarstw domowych ani przywrócić zaufania konsumentów na skalę niezbędną do napędzenia ożywienia.

Rozwarstwienie gospodarcze: Boom dla nielicznych, nie dla mas

Zamiast działać jako siła jednocząca, obecny boom na AI tworzy w chińskiej gospodarce dywergencję w "kształt K" . Gospodarka coraz bardziej dzieli się na dwie historie: globalnie konkurencyjny, zaawansowany technologicznie segment szybko rozwijający się w AI i eksporcie oraz segment krajowy pogrążony w stagnacji z powodu spadających cen domów, słabej konsumpcji i niepewności zatrudnienia .

Wybitne osobistości publicznie zwracają uwagę na to ryzyko. Lu Ting, główny ekonomista Nomury ds. Chin, ostrzega, że AI może jeszcze pogłębić rozwarstwienie gospodarcze Chin, zamiast działać jak panaceum . Korzyści z AI trafiają najpierw do firm, regionów i pracowników, którzy mają dostęp do kapitału, zaawansowanych mocy obliczeniowych i talentów inżynieryjnych, skoncentrowanych w kilku centrach technologicznych – podczas gdy właściciele małych firm w innych częściach kraju borykają się z problemami, ponieważ ich klienci ograniczają wydatki . Nawet Bank Światowy zauważył, że zmiany technologiczne, w tym AI, wypierają nisko wykwalifikowane miejsca pracy, zwiększając jednocześnie popyt na wysoko wykwalifikowane talenty, co nieproporcjonalnie dotyka pracowników nieformalnych i migrujących .

Mit amerykańskiego cudu: porównanie też jest przesadzone

Warto również zauważyć, że narracja o AI "napędzającej połowę amerykańskiej gospodarki" nie jest w pełni poparta dowodami. Podczas gdy wydatki inwestycyjne związane z AI dały znaczący impuls wzrostowi PKB USA w 2025 roku, ich wkład netto jest mniejszy po uwzględnieniu wysokiego udziału importowanego sprzętu . Badania ekonomistów z Fed w St. Louis i innych wskazują, że po skorygowaniu o import komputerów, półprzewodników i innego sprzętu związanego z AI, średni wkład netto znacznie spada, przekładając się na około 20%-25% realnego wzrostu PKB, a nie na wyższe wartości podawane w nagłówkach . Nawet w USA, gdzie inwestycje są kilkunastokrotnie wyższe niż w Chinach, wpływ makroekonomiczny jest znaczący, ale nie dominujący – i opiera się na ekosystemie krajowego projektowania chipów i rynków kapitałowych, którego Chiny nie mogą obecnie odtworzyć.

Długoterminowe prognozy potwierdzają, że AI to stopniowa gra o produktywność, a nie narzędzie do cyklicznego ratowania gospodarki. Penn Wharton szacuje, że AI podniesie PKB USA zaledwie o 1,5% do 2035 roku, z bardziej znaczącymi zyskami na poziomie prawie 3% do 2055 roku i 3,7% do 2075 roku . Te horyzonty czasowe są nieistotne dla gospodarki, która potrzebuje wsparcia popytu już dziś. Jak zauważył jeden z analityków, krótkoterminowe perspektywy dla Chin pozostają w cieniu kryzysu na rynku nieruchomości, braku dynamiki na rynku pracy i niskiego zaufania gospodarstw domowych, co sprawia, że AI jest potężnym, ale źle dopasowanym narzędziem do natychmiastowej naprawy makroekonomicznej .