Blockchainy są już wystarczająco szybkie. Teraz potrzebują uczciwszej realizacji transakcji

Przepustowość blockchainów przestaje być jedyną miarą ich przydatności dla rynków finansowych. Według a16z crypto łączna wydajność głównych sieci wzrosła w pięć lat z mniej niż 25 do ponad 3400 transakcji na sekundę, a niektóre działające systemy deklarują zdolność przetwarzania dziesiątek tysięcy transakcji. To nie znaczy, że skalowanie nie jest już potrzebne. Oznacza raczej, że aplikacje finansowe potrzebują dziś czegoś, czego sam wskaźnik TPS nie opisuje: wiarygodnego włączenia transakcji, przewidywalnego przetwarzania i zasad kolejności, którym uczestnicy rynku mogą ufać. 4854

Wysokie TPS nie oznacza jeszcze dobrej realizacji

Przepustowość mówi, ile transakcji sieć może obsłużyć w określonym czasie. Nie odpowiada jednak na pytanie inwestora, czy jego konkretne zlecenie zostanie szybko włączone do bloku, czy wykona się w oczekiwanym miejscu kolejki i czy ktoś, kto wcześniej zobaczył zlecenie, nie zmieni kolejności przepływu transakcji dla własnej korzyści. 6252

To rozróżnienie ma bezpośrednie znaczenie dla jakości rynku. Jeśli zlecenie po wysłaniu może zostać opóźnione, pominięte albo wyprzedzone, widoczna cena może być już nieosiągalna w chwili realizacji transakcji. Animatorzy rynku, którzy uwzględniają takie ryzyko, mogą oferować mniejszy wolumen lub szersze spready, aby chronić się przed niekorzystną selekcją. Jest to ekonomiczna konsekwencja uznaniowego ustalania kolejności, a nie twierdzenie, że każda forma MEV jest szkodliwa. Pokazuje jednak, dlaczego przewidywalność wykonania ma coraz większe znaczenie dla rynków onchain. 527

MEV: kto ustala kolejność, ten może przejąć wartość

MEV (maximal extractable value, maksymalna wartość możliwa do wydobycia) to wartość, którą można przejąć dzięki decyzjom o włączeniu transakcji do bloku i ich kolejności. Bank Rozrachunków Międzynarodowych (BIS) wskazuje, że walidatorzy mogą decydować, które transakcje zostaną wykonane i kiedy, co może wpływać na ceny rynkowe oraz otwierać drogę do front-runningu i innych manipulacji. 7

Najbardziej czytelnym przykładem jest atak kanapkowy (sandwich attack). Atakujący umieszcza jedną transakcję przed swapem użytkownika, aby przesunąć cenę, a drugą zaraz po nim, aby przejąć zysk wynikający z tej zmiany. Transakcja użytkownika może formalnie się powieść, lecz zostaje wykonana po gorszej cenie. 245

Straty nie są wyłącznie teoretyczne. Jedno z badań przytacza szacunek 174 mln USD strat użytkowników Ethereum z powodu ataków kanapkowych w okresie 33 miesięcy. Osobne badanie prywatnych kanałów przesyłania transakcji zidentyfikowało 3126 transakcji ofiar i około 409 236 USD strat w listopadzie i grudniu 2024 r. To wyliczenia z różnych okresów i o różnych metodologiach, dlatego nie należy ich sumować. Łącznie pokazują jednak, że samo prywatne wysyłanie transakcji nie usuwa ryzyka. 3935

Strong Chain Quality: mniej władzy dla jednego proponującego blok

a16z crypto proponuje koncepcję Strong Chain Quality (SCQ), rozwijającą znaną własność bezpieczeństwa blockchainów z myślą o sieciach o wysokiej przepustowości.

Tradycyjna chain quality oznacza w uproszczeniu, że podmiot mający 3% stawki powinien kontrolować około 3% przestrzeni blokowej w długim okresie. SCQ przenosi podobną proporcjonalność do każdego bloku. W przykładzie z 3% stawki podmiot miałby wpływ na około 3% przestrzeni w każdym bloku, zamiast okresowo — gdy zostanie wybrany jako proposer — uzyskiwać faktyczną kontrolę nad sekwencjonowaniem całego bloku. 51

Zamierzeniem są proporcjonalne do stawki „wirtualne pasy ruchu” wewnątrz bloków o dużej pojemności. Mogłyby ograniczyć możliwość wykorzystania chwilowej uprzywilejowanej pozycji pojedynczego proponującego do dodawania, opóźniania, wykluczania lub przestawiania transakcji. To proponowana własność i kierunek badań, a nie powszechnie wdrożona funkcja blockchainów. 51

Dlaczego zainteresowali się tym regulatorzy

Problem struktury rynku nie polega wyłącznie na istnieniu MEV. Chodzi o to, że niektóre sposoby jego pozyskiwania mogą przypominać zachowania znane z tradycyjnych przepisów o nadużyciach rynkowych: front-running, selektywny dostęp czy manipulację ceną.

BIS wyraźnie powiązał swobodę walidatorów w ustalaniu wykonania i czasu transakcji z możliwością front-runningu oraz manipulacji rynkowej. 7 Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (ESMA) zwrócił z kolei uwagę, że publiczna widoczność transakcji i czas potrzebny na ich potwierdzenie mogą zwiększać ryzyko front-runningu, back-runningu i ataków kanapkowych na zdecentralizowanych giełdach. 5

Nie oznacza to, że każda strategia oparta na kolejności transakcji jest nielegalna ani że na świecie istnieje jedno, ostateczne rozstrzygnięcie regulacyjne dotyczące MEV. Presja rośnie jednak na wyraźne odróżnianie funkcji potencjalnie korzystnych — takich jak część arbitrażu — od praktyk, które przenoszą wartość od użytkowników do podmiotów mających uprzywilejowaną kontrolę nad kolejnością zleceń.

Czego dowodzi Jito w sieci Solana

Infrastruktura Jito pokazuje zarazem postęp i granice obecnych zabezpieczeń realizacji transakcji. Jej usługi niskich opóźnień wspierają szybkie umieszczanie transakcji w blokach, ochronę przed nieudanym wykonaniem oraz obsługę pojedynczych transakcji i ich pakietów (bundles). 18

Mechanizm DontFront, uruchamiany przez użytkownika, jest bardziej precyzyjny. Gdy transakcja zawiera wymagany znacznik jitodontfront i zostaje wysłana przez block engine Jito, każdy pakiet zawierający tę transakcję musi umieścić ją na pozycji zero. Uniemożliwia to wyszukiwarce MEV wstawienie swojej transakcji przed chronioną transakcją w obrębie tego pakietu. 1924

Jest to użyteczna ochrona przed konkretną postacią ataku kanapkowego. Nie należy jej jednak mylić z uczciwym porządkowaniem całego protokołu. Zależy od użycia określonej infrastruktury i działa w kontekście pakietu; sama w sobie nie gwarantuje globalnej kolejności, powszechnego włączenia transakcji ani ochrony przed każdą formą cenzury czy wycieku informacji. 1819

Co to zmienia dla finansów instytucjonalnych

Gdy instytucje finansowe rozważają wykonywanie transakcji onchain oraz emisję stablecoinów i tokenizowanych aktywów, potrzebują warunków bliższych oczekiwaniom wobec innej infrastruktury rynkowej: niezawodnego dostępu, przewidywalnych zasad przetwarzania i kontroli nad tym, kiedy wrażliwe informacje stają się widoczne. a16z crypto argumentuje, że takie gwarancje powinny działać nie tylko w normalnych warunkach, lecz także podczas przeciążenia, awarii i ataków. 48

Na tym polega praktyczne przejście od pytania o przepustowość do pytania o uczciwość wykonania. Sieć może być wystarczająco szybka w skali całego systemu, a mimo to pozostawać trudnym miejscem do handlu, jeżeli uczestnicy nie potrafią wiarygodnie przewidzieć, jak zostanie potraktowane ich zlecenie.

Trudne zadanie: poprawić uczciwość bez osłabiania sieci

Nie istnieje pojedyncze, bezkosztowe rozwiązanie problemu MEV. Prywatne kanały transakcyjne, szyfrowane mempoole, pakiety, prekonfirmacje, aukcje oraz zmiany ról proposerów i builderów mogą ograniczać konkretne rodzaje ryzyka. Projekty szyfrowanych mempooli zwykle dążą na przykład do ukrycia treści transakcji do czasu ich zatwierdzenia, aby ograniczyć możliwość handlowania na podstawie informacji o oczekujących zleceniach. 60

Każde z tych podejść może jednak wiązać się z kosztami dotyczącymi opóźnień, złożoności, odporności na cenzurę, koncentracji, prywatności albo zależności od pośredników. Silne gwarancje włączenia i kolejności muszą współistnieć ze zdecentralizowaną produkcją bloków oraz sprawnym działaniem sieci.

Wniosek nie jest więc taki, że surowe skalowanie blockchainów straciło znaczenie — nadal jest niezbędne. Dla rynków onchain staje się jednak coraz częściej dopiero punktem wyjścia. Kolejnym sprawdzianem będzie zdolność sieci do przekształcenia tej pojemności w wykonanie transakcji, któremu uczestnicy rynku mogą zaufać. 4852