Francja przedłużyła misję samolotu patrolowego Atlantique 2 w Rumunii, bo mimo kolejnych zapowiedzi wzmocnienia ochrony regionu statki handlowe na Morzu Czarnym nadal były atakowane. Zadaniem maszyny jest obserwacja zachodniej części akwenu, wykrywanie zagrożeń dla żeglugi i wsparcie ochrony ważnej infrastruktury energetycznej. To misja rozpoznawcza, a nie gwarancja, że każdy atak uda się powstrzymać.
17
18
Atak na statek Contship Jet 28 października dobrze pokazuje zarówno wartość, jak i ograniczenia takiego patrolu: francuski samolot miał wykryć zbliżające się drony, ale nie zdołał ich przechwycić. Statek zatonął, a całą 18-osobową załogę uratowano.
1
2
Dlaczego przedłużono pobyt samolotu?
Atlantique 2 przyleciał do Rumunii 18 października. Początkowo jego misję zaplanowano do 6 listopada, ale 5 listopada dowódca maszyny poinformował, że pozostanie ona w regionie jeszcze przez kilka tygodni. Celem ma być dalsze wspieranie bezpieczeństwa ruchu handlowego na Morzu Czarnym.
6
17
Decyzja zapadła po serii ataków na jednostki handlowe w pobliżu wybrzeży Rumunii i Bułgarii. Francuski patrol ma pomagać w rozpoznaniu zagrożeń na morzu i ochronie infrastruktury krytycznej.
18 20 października NATO zapowiedziało wysłanie do regionu dodatkowych samolotów patrolowych, radarów i dronów.
30
Ataki na statki: najważniejsze daty
- 6 października: Dwa statki handlowe zostały trafione u wybrzeży Bułgarii, a jeden zatonął. W relacji Reutersa załoga zatopionej jednostki była wówczas uznawana za zaginioną; dostępne informacje nie podają ostatecznego bilansu ofiar.
35
- 18 października: Francuski Atlantique 2 przyleciał do Rumunii, by prowadzić misje obserwacyjne nad zachodnią częścią Morza Czarnego.
6
18
- 20 października: NATO zapowiedziało wzmocnienie nadzoru nad akwenem przy użyciu dodatkowych samolotów patrolowych, radarów i dronów.
30
- 23 października: Atak drona zatopił statek towarowy u wybrzeży Rumunii. Prezydent kraju oskarżył Rosję; Reuters informował o co najmniej jednym zabitym marynarzu i trzech zaginionych.
19
- 28 października: Trzy drony morskie uderzyły w grecki statek Contship Jet pod banderą Liberii, płynący z Hajfy do Konstancy. Jednostka zatonęła, ale uratowano wszystkich 18 członków załogi.
1
2
- 5 listopada: Dowódca Atlantique 2 potwierdził, że samolot zostanie w Rumunii o kilka tygodni dłużej.
17
Według relacji premiera Bułgarii francuski samolot wykrył drony co najmniej 30 minut przed uderzeniem. Nie zostały one jednak przechwycone. Wczesne ostrzeżenie mogło dać załodze i służbom czas na reakcję, ale dostępne doniesienia nie dowodzą, że to sam samolot przesądził o uratowaniu marynarzy.
2
Wykrycie zagrożenia to nie jego neutralizacja
Patrol lotniczy może zauważyć zagrożenie i przekazać ostrzeżenie, ale samo wykrycie drona nie oznacza, że można go zatrzymać. Rumunia osobno zapowiedziała przyspieszenie rozwoju systemów obserwacji oraz pozyskiwania wyposażenia do zwalczania min i dronów.
20
Ataki nie ustały też po zapowiedzi NATO z 20 października: trzy dni później zatonął statek u wybrzeży Rumunii, a 28 października zaatakowano Contship Jet.
19
30 Pokazuje to, że dodatkowy nadzór nie jest równoznaczny z pełną ochroną żeglugi.
Wskazując odpowiedzialnych za poszczególne ataki, trzeba zachować ostrożność. Prezydent Rumunii obwinił Rosję za zatopienie statku 23 października, a NATO opisało ataki jako prawdopodobnie związane z rosyjską wojną przeciwko Ukrainie. Te doniesienia same w sobie nie potwierdzają jednak odpowiedzialności za każdy incydent.
19
30
Stawką jest także handel i bezpieczeństwo żywnościowe
Morze Czarne ma duże znaczenie dla transportu zboża, ropy i produktów naftowych. Zagrożenie dla statków handlowych dotyczy więc nie tylko bezpieczeństwa w regionie, lecz także przewozu towarów.
17 31 października sekretarz stanu USA Marco Rubio mówił o rosnącym zainteresowaniu ograniczonym zawieszeniem broni na Morzu Czarnym, które miałoby umożliwić bezpieczne przewozy rosyjskiej i ukraińskiej energii oraz zboża.
34
Przedłużenie misji Atlantique 2 jest zatem odpowiedzią na utrzymujące się zagrożenie, a nie dowodem, że samolot potrafi zapobiec każdemu atakowi. Przypadek Contship Jet pokazał, jak cenne może być wczesne wykrycie, ale także to, że ostrzeżenie nie zawsze wystarcza, by powstrzymać uderzenie.
2
17
18