Dlaczego ropa taniała, choć Cieśnina Ormuz wciąż była zagrożona?

Ceny ropy zakończyły piątkową sesję, 28 sierpnia, na minusie, przedłużając trzecią z rzędu tygodniową serię spadków. Ropa Brent potaniała tego dnia o 39 centów, do 89,31 dol. za baryłkę, i straciła ponad 5 proc. w ujęciu tygodniowym. West Texas Intermediate (WTI) spadła o 13 centów, do 83,40 dol., a jej tygodniowa strata przekroczyła 4 proc. 27

Głównym powodem nie było całkowite rozwiązanie kryzysu żeglugowego, lecz zmiana oczekiwań inwestorów. Rynek zaczął zakładać, że prawdopodobieństwo długotrwałego fizycznego zakłócenia dostaw przez Cieśninę Ormuz jest mniejsze, niż wcześniej obawiano się. Jednocześnie inwestorzy oceniali, czy bardziej restrykcyjna polityka pieniężna w USA nie osłabi przyszłego popytu na ropę. Reuters wskazywał na dodatkowe przepływy surowca, projekt korytarza żeglugowego Iran–Oman oraz deklaracje dotyczące usuwania min. 18

Bezpośredni powód spadku cen

Ceny ropy zawierały wcześniej premię geopolityczną — dodatkową kwotę wynikającą z obaw o konflikt i ryzyko przerwania dostaw. Ograniczenie ruchu przez Ormuz zagrażało transportowi surowca z państw Zatoki Perskiej. W piątek doniesienia o działaniach dyplomatycznych i możliwych zasadach żeglugi sugerowały, że przynajmniej część przepływów może zostać wznowiona.

Iran i Oman rozmawiały o tymczasowym wspólnym korytarzu nawigacyjnym oraz współpracy przy usuwaniu min. Równolegle działania mediacyjne miały skłonić Teheran do przygotowania warunków przywrócenia normalnego ruchu. Nie oznaczało to jeszcze pełnego otwarcia cieśniny, ale zmniejszyło rynkową ocenę ryzyka najgorszego scenariusza — całkowitego i długotrwałego załamania dostaw. 313335

To ważne rozróżnienie. Na rynku ropy ceny mogą spadać nawet wtedy, gdy dostawy nadal są ograniczone, jeśli maleje prawdopodobieństwo poważniejszego zakłócenia w przyszłości.

Cieśnina Ormuz nadal pozostaje kluczowym ryzykiem

Rynek już wcześniej pokazał, jak silnie reaguje na informacje dotyczące żeglugi. Według wcześniejszych doniesień liczba statków przepływających przez cieśninę spadła do sześciu, wobec około 11 w średniej z poprzednich 10 dni. Iran zapowiadał natomiast, że cieśnina pozostanie zamknięta, dopóki Stany Zjednoczone nie zmienią swojego postępowania. 5

Późniejsze rozmowy były więc jedynie możliwym rozwiązaniem, a nie dowodem powrotu normalnego ruchu. Tymczasowy korytarz, działania związane z usuwaniem min i nierówny ruch statków wskazują, że ryzyko operacyjne wciąż jest wysokie. Nie było też jasne, jakie dokładnie warunki Iran postawi przy przywracaniu normalnej żeglugi ani czy ewentualne porozumienie będzie trwałe i możliwe do wyegzekwowania. 33

Polityka Fed wywiera presję od strony popytu

Inwestorzy analizowali również sygnały dotyczące polityki Rezerwy Federalnej, amerykańskiego banku centralnego. Jeśli obawy o inflację skłonią rynek do oczekiwania wyższych stóp procentowych lub bardziej restrykcyjnych warunków finansowych, aktywność gospodarcza, a wraz z nią przyszłe zużycie ropy, może osłabnąć. Jest to czynnik niekorzystny dla cen surowca, zwłaszcza gdy rynek jednocześnie obniża ocenę skali możliwego zakłócenia podaży. 18

W efekcie inwestorzy wykonywali dwa ruchy naraz: zmniejszali wycenę potencjalnego szoku podażowego i ostrożniej patrzyli na perspektywy popytu.

Większe przepływy i zapasy w USA pogłębiły spadek

Odbudowujące się eksporty z Zatoki Perskiej oraz niespodziewany wzrost ruchu w korytarzu Iran–Oman sugerowały, że rzeczywista utrata dostępnej podaży może być mniejsza, niż początkowo zakładano. Reuters podał, że rynek zaskoczyły dodatkowe przepływy, propozycja korytarza irańsko-omańskiego oraz amerykańskie deklaracje o usuwaniu min. 18

Dodatkowym, bardziej namacalnym sygnałem spadkowym były rosnące zapasy ropy w USA. Same zapasy nie przesądzają o globalnej równowadze, ale ich wzrost może wskazywać, że bieżąca podaż przewyższa natychmiastowy popyt albo że warunki pracy rafinerii i eksportu są mniej korzystne, niż oczekiwano. Reuters wcześniej łączył słabsze ceny ropy z uwagą inwestorów skupioną na zmianach zapasów w USA i rozmowach o żegludze Iran–Oman. 8

Co mogłoby sprowadzić ceny jeszcze niżej?

Trwałe i możliwe do zweryfikowania przywrócenie żeglugi przez Ormuz poprawiłoby dostęp do surowca z Zatoki Perskiej i usunęłoby część premii geopolitycznej. Jeśli ruch statków wróciłby do normy, a uzgodnienia dyplomatyczne okazałyby się stabilne, ceny mogłyby znaleźć się pod dalszą presją z powodu większej dostępności ropy i mniejszych obaw przed nagłym niedoborem. Wcześniej ceny spadały, gdy rosła wiara w zawarcie porozumienia pokojowego między USA a Iranem. 20

Presję w dół zwiększyłby także dłuższy okres słabszych oczekiwań dotyczących popytu w USA. Wyższe stopy procentowe miałyby znaczenie nie tyle jako jednorazowy impuls, ile jako element szerszego spowolnienia gospodarczego i ograniczenia konsumpcji ropy.

Co może ponownie podbić ceny?

Spadkowy scenariusz zależy od tego, czy postęp dyplomatyczny przełoży się na rzeczywiste działania, a nie pozostanie wyłącznie sygnałem politycznym. Fiasko rozmów, nowe warunki stawiane przez Iran, ataki na tankowce lub kolejny gwałtowny spadek liczby statków mogłyby szybko odbudować premię geopolityczną. Ceny rosły już wcześniej, gdy malejące nadzieje na porozumienie pokojowe i zagrożenia dla żeglugi zwiększały ryzyko długotrwałych zakłóceń. 25

Niepewność zwiększają także amerykańskie sankcje. Ich zaostrzenie mogłoby ograniczyć irański eksport, utrudnić współpracę w sprawie żeglugi i podnieść ryzyko eskalacji. Z kolei stabilne porozumienie dotyczące ruchu statków zwiększyłoby ilość dostępnej ropy z Zatoki Perskiej, wywierając presję na ceny.

Atak Ukrainy na rosyjską rafinerię jest dodatkowym, lokalnym ryzykiem po stronie podaży produktów naftowych. Może ograniczyć produkcję paliw lub zakłócić regionalne przepływy, potencjalnie silniej wpływając na ceny oleju napędowego i benzyny niż na ceny samej ropy. Jego globalny wpływ na rynek surowca byłby prawdopodobnie mniejszy niż w przypadku długotrwałego zakłócenia w Ormuzie, chyba że podobne ataki znacząco się rozszerzą.

Niejasne pozostają również konsekwencje ewentualnego wyjścia Wenezueli z OPEC. Mogłoby ono oznaczać słabszą koordynację ograniczeń wydobycia i większą podaż, co działałoby na ceny spadkowo. Gdyby jednak wyjściu towarzyszyły problemy polityczne lub produkcyjne, wpływ mógłby być odwrotny. Dostępne informacje nie pozwalają rozstrzygnąć, który scenariusz jest bardziej prawdopodobny.

Wniosek

Piątkowy spadek cen ropy odzwierciedlał umiarkowanie bardziej pesymistyczną ocenę krótkoterminowego ryzyka. Nadzieje na częściowe przywrócenie normalnej żeglugi przez Ormuz, pewien powrót dostaw z Zatoki Perskiej, informacje o usuwaniu min i wyższe zapasy w USA przeważyły nad utrzymującą się premią geopolityczną. Dodatkowym obciążeniem były obawy, że bardziej restrykcyjna polityka pieniężna w USA osłabi popyt. 1827

Nie należy jednak uznawać spadku za dowód, że kryzys się zakończył. Ruch statków nadal jest nierówny, proponowane rozwiązania nie są tym samym co trwałe i egzekwowalne otwarcie cieśniny, a sankcje lub wznowienie konfliktu mogą szybko odwrócić kierunek rynku. Na razie ropa wycenia niższe prawdopodobieństwo natychmiastowego szoku podażowego, ale nadal uwzględnia istotne ryzyko, że Cieśnina Ormuz pozostanie niepewnym szlakiem transportowym.