Pięć państw G7 płaci za obsługę długu więcej, niż wydaje na obronność

To tworzy trudny dylemat: rządy muszą jednocześnie utrzymywać wiarygodność kredytową, spłacać coraz droższy dług i realizować plany zwiększania wydatków wojskowych.

Które państwa G7 wydają więcej na odsetki niż na obronność?

Wyjątkami są Niemcy i Kanada. W pozostałych pięciu państwach relacja kosztów obsługi długu do wydatków obronnych przedstawia się następująco:

• Włochy — koszty obsługi długu są niemal trzykrotnie wyższe od budżetu obronnego; odsetki odpowiadają około 193 proc. wydatków na obronność .
• Stany Zjednoczone — odsetki od długu publicznego są mniej więcej dwukrotnie wyższe od wydatków obronnych . Scope prognozuje ponadto, że amerykański dług sektora publicznego sięgnie 137,8 proc. PKB w 2029 r., przekraczając pandemiczny rekord z 2020 r., wynoszący 132 proc.
• Wielka Brytania i Francja — w obu krajach koszty obsługi długu są około dwukrotnie wyższe od wydatków na obronność .
• Japonia — dokładna relacja różni się nieznacznie w zależności od źródła, ale kraj ten jest zaliczany do grupy państw, w których odsetki od długu przewyższają wydatki wojskowe .

Najlepiej pod tym względem wypadają Niemcy. Według Scope wydatki na odsetki w 2026 r. odpowiadają tam jedynie około 35 proc. budżetu obronnego .

Dług G7 zbliży się do pandemicznego szczytu

Scope Ratings prognozuje, że łączny dług sektora instytucji rządowych i samorządowych państw G7 wzrośnie do 135,2 proc. PKB w 2029 r. Będzie to poziom zbliżony do szczytu z 2020 r., gdy wskaźnik wyniósł 139,6 proc. PKB .

W przypadku USA prognoza jest jeszcze bardziej niepokojąca: relacja długu do PKB ma wzrosnąć do 137,8 proc., czyli powyżej poziomu odnotowanego w czasie pandemii. Na wyższe koszty odsetkowe szczególnie narażone są także Japonia i Francja, gdzie wysokie zadłużenie łączy się ze stosunkowo wysokimi stopami procentowymi .

Osobno Międzynarodowy Fundusz Walutowy ostrzegał w październiku 2025 r., że globalny dług publiczny może przekroczyć 100 proc. światowego PKB do 2029 r. Byłby to najwyższy poziom od 1948 r. Rosnące koszty obsługi zadłużenia konkurują w budżetach z wydatkami na obronność oraz starzenie się społeczeństw .

W samych Stanach Zjednoczonych odsetki netto mają według Scope pochłaniać średnio około 12 proc. dochodów budżetowych w latach 2025–2030 — co najmniej dwa razy więcej niż w porównywalnych państwach .

Więcej na obronność, mniej swobody budżetowej

Problem staje się jeszcze poważniejszy w związku z planami NATO. Państwa Sojuszu uzgodniły zwiększenie wydatków obronnych do 3,5 proc. PKB do 2035 r. Tymczasem rosnące rachunki odsetkowe już teraz ograniczają środki, które można przeznaczyć na nowe zobowiązania.

Scope wskazuje na przykład Francji. Jeśli Paryż podniesie wydatki obronne do 3 proc. PKB, a jednocześnie nie wprowadzi dodatkowych oszczędności ani nie uzyska podziału kosztów na poziomie Unii Europejskiej, deficyt tego kraju może przekroczyć 4 proc. PKB w 2029 r. Dług sektora publicznego wzrósłby wówczas powyżej 120 proc. PKB .

Oznacza to strukturalne napięcie między dwoma priorytetami: finansowaniem bezpieczeństwa w coraz bardziej wymagającym otoczeniu geopolitycznym a stabilizowaniem finansów publicznych.

Na razie bez kryzysu refinansowania

Eiko Sievert, dyrektor wykonawczy Scope Ratings ds. ratingów państw i rządów, zauważa, że większość państw G7 jak dotąd uniknęła ostrego kryzysu związanego z refinansowaniem długu. Ostrzega jednak, że wysokie zadłużenie w połączeniu ze stosunkowo dużymi deficytami pierwotnymi zwiększa wrażliwość finansów publicznych na zmiany warunków rynkowego finansowania .

W praktyce oznacza to, że nawet bez natychmiastowego kryzysu budżety stają się bardziej podatne na wzrost rentowności obligacji lub pogorszenie nastrojów inwestorów. Każdy taki wstrząs mógłby szybko podnieść koszty nowego i refinansowanego długu.

Najważniejszy wniosek

Dla pięciu z siedmiu największych rozwiniętych gospodarek spłata kosztów wcześniejszego zadłużenia pochłania już więcej środków niż finansowanie bieżących zdolności obronnych. Jeśli zadłużenie będzie nadal rosło, a państwa NATO będą realizować wyższe cele wojskowe, konflikt między wiarygodnością finansów publicznych a wydatkami na bezpieczeństwo będzie w drugiej połowie dekady coraz trudniejszy do rozwiązania.