Pierwszy taki przypadek w historii NATO. Polska udaremnia rosyjski zamach na Amerykanina

13 sierpnia 2026 r. premier Donald Tusk ujawnił, że Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego (ABW) wraz z policją zatrzymała 7 sierpnia obywatela Rosji, który został zwerbowany przez rosyjski wywiad do zamordowania obywatela USA pochodzenia ukraińskiego w Warszawie . Tusk określił cel zamachu jako osobę „niewygodną dla reżimu Putina" . Sprawa powszechnie uznawana jest za pierwszy znany przypadek, gdy Rosja zleciła atak na obywatela USA na terytorium państwa NATO .

Szczegóły udaremnionego zamachu

Rosjanin został zatrzymany 7 sierpnia 2026 r. przez ABW i policję . Działał na bezpośrednie polecenie rosyjskich służb wywiadowczych . Celem miał być posiadacz podwójnego obywatelstwa — USA i Ukrainy — mieszkający w Warszawie. Polskie władze nie ujawniły publicznie tożsamości zamierzonej ofiary .

Tusk powiedział, że podejrzany został zwerbowany do „wykonania egzekucji" na mężczyźnie, który był „niewygodny z punktu widzenia reżimu Putina" . Premier pochwalił operację jako „naprawdę doskonałą akcję" polskich służb . Podejrzany trafi do aresztu na trzy miesiące — poinformowała stołeczna policja .

Bezprecedensowa eskalacja na terytorium NATO

Polscy i zachodni urzędnicy podkreślili, że jest to pierwszy potwierdzony plan Rosji, by zamordować obywatela USA na terytorium państwa członkowskiego NATO . Tusk zaznaczył, że to pierwszy raz, gdy „ktoś na rozkaz Rosji" chciał zaatakować Amerykanina w innym kraju NATO . Oznacza to przekroczenie ważnej granicy w tajnych operacjach Kremla.

Współpraca wywiadowcza

Polskie władze doceniły pracę ABW; powszechnie wiadomo, że współpraca z wywiadem USA stanowi element szerszej struktury kontrwywiadowczej między oboma krajami, choć Tusk w swoich publicznych wystąpieniach nie podawał szczegółów dotyczących zaangażowania Amerykanów . Tomasz Siemoniak, minister koordynator służb specjalnych, potwierdził, że operacja została przeprowadzona we współpracy ze służbami USA . Associated Press odnotowało, że sprawa uwypukla głęboką wymianę informacji wywiadowczych między USA a Polską w kwestii rosyjskich zagrożeń .

Szerszy obraz rosyjskich ataków hybrydowych

Od czasu pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę w 2022 r. udokumentowane ataki hybrydowe w Europie gwałtownie wzrosły. Jedna z baz danych odnotowuje 146 incydentów w ponad 30 krajach — w tym sabotaż, podpalenia, plany zamachów i operacje wpływu . Liczba tajnych akcji gwałtownie rosła od 2022 do 2024 r., by nieco osłabnąć na początku 2025 r. — po czym znów wzrosła . Jedna z analiz wykazała 5,3-krotny wzrost incydentów wojny hybrydowej między 2022 a 2024 r. .

Centrum Studiów Strategicznych i Międzynarodowych (CSIS) zidentyfikowało 34 przypadki podpaleń i sabotażu w samym 2024 r. — to trzykrotnie więcej niż w 2023 r. i ogromny wzrost w porównaniu z zaledwie dwoma incydentami w 2022 r. . Associated Press prześledziło 145 incydentów powiązanych z Rosją od lutego 2022 r.; operanci często rekrutowali lokalnych drobnych przestępców do taniego sabotażu . Inne zestawienia, np. Międzynarodowego Centrum Zwalczania Terroryzmu (ICCT), podają 151 udokumentowanych przypadków „dywersji, sabotażu, podpaleń, prób zamachów bombowych i innych ataków hybrydowych związanych z Rosją" między lutym 2022 a lutym 2026 r. .

Zamach w Warszawie stanowi dalszą eskalację — od sabotażu i podpaleń do państwowego rozkazu zabójstwa obywatela USA na terytorium sojuszniczym.

Taktyki rosyjskie i rekrutacja

Badania pokazują, że niżsi rangą agenci wykorzystywani przez rosyjski wywiad w tych operacjach to przeważnie mężczyźni po trzydziestce, rekrutowani nieproporcjonalnie często spośród ludności ukraińskiej, rosyjskiej, mołdawskiej i bułgarskiej . Dotkliwość incydentów rośnie — rosyjskie służby wywiadowcze coraz częściej uzupełniają cyberataki i operacje informacyjne fizycznym sabotażem i próbami zabójstw . Associated Press donosi, że rekruterzy często kontaktują się z celami za pośrednictwem kanałów Telegram powiązanych z Grupą Wagnera oraz z rosyjskim wywiadem wojskowym (GRU) i Federalną Służbą Bezpieczeństwa (FSB), zlecając podpalenia i sabotaż za kilka tysięcy dolarów za zadanie .

Konsekwencje dla bezpieczeństwa Europy i NATO

Zamach sygnalizuje znaczącą eskalację gotowości Rosji do przeprowadzania śmiertelnych operacji przeciwko obywatelom USA na terytorium NATO. Przekroczona zostaje granica, która może uruchomić silniejszą kolektywną odpowiedź na podstawie artykułu 5. Traktatu Północnoatlantyckiego . Potwierdza to skuteczność coraz bardziej asertywnej postawy kontrwywiadowczej Polski i głębokiej operacyjnej współpracy z agencjami USA. Sprawa z pewnością przyspieszy rozwijane już wysiłki NATO na rzecz przeciwdziałania rosyjskiej wojnie hybrydowej, w tym wzmocnienie ochrony obywateli państw sojuszniczych i bardziej agresywne rozpracowywanie rosyjskich siatek wywiadowczych w Europie.