Tylko 4 na 10 singapurskich pracowników czuje się pewnie w rozpoznawaniu dezinformacji generowanej przez AI

Sondaż przeprowadzony wśród 1150 singapurskich profesjonalistów, menedżerów, kadry kierowniczej i techników — określanych skrótem PMET — pokazuje różnicę między korzystaniem z informacji tworzonych przez AI a umiejętnością ich pewnej oceny. Tylko około 4 na 10 respondentów stwierdziło, że potrafi z przekonaniem odróżnić wiarygodne treści od dezinformacji wygenerowanej przez sztuczną inteligencję. Około 4 na 10 badanych deklarowało również, że przed wyrobieniem sobie opinii sprawdza oryginalne źródło statystyki.

Jeszcze słabiej wypadło praktyczne zadanie z czytania: tylko około 3 na 10 osób prawidłowo wskazało mniej wiarygodny z dwóch fragmentów, mimo że jeden z nich zawierał zmyślony przypis i niepoparte dowodami twierdzenie.

Co pokazuje sondaż

Wyniki sugerują, że pewność siebie nie zawsze idzie w parze z nawykiem weryfikowania informacji. Pracownicy mogą stykać się z treściami w artykułach prasowych, podsumowaniach wyszukiwania AI i innych kanałach cyfrowych, ale sprawdzanie źródła pierwotnego nie stało się jeszcze rutynowym krokiem dla większości respondentów.

Ma to znaczenie, ponieważ rozpoznanie tekstu, który brzmi profesjonalnie, lecz jest nierzetelny, wymaga czegoś więcej niż wychwycenia oczywistych błędów. Czytelnik musi sprawdzić, kto sformułował dane twierdzenie, jakie dowody je wspierają oraz czy przywołane materiały rzeczywiście zasługują na zaufanie.

Read to Lead: czytanie jako kompetencja zawodowa

14 lipca 2026 r. National Library Board (NLB), czyli singapurska instytucja odpowiedzialna za biblioteki publiczne i zasoby biblioteczne, oraz firma KPMG uruchomiły roczny program Read to Lead: Building an AI-Ready Mind. Inicjatywa przedstawia regularne, uważne czytanie jako kompetencję przydatną w pracy — pomagającą rozwijać krytyczne myślenie, ocenę wiarygodności, kompetencje w zakresie AI, informacji i narzędzi cyfrowych.

Inauguracyjny Knowledge Week, zorganizowany w dniach 14–16 lipca, obejmował interaktywne aktywności, quizy, panele dyskusyjne i wystąpienia ekspertów. NLB przygotowała również rekomendacje lektur cyfrowych dotyczących AI, biznesu, literatury pięknej i lżejszej lektury, łącząc rozwój zawodowy z szerszymi nawykami czytelniczymi.

Program ma także objąć prelekcje w bibliotekach NLB poświęcone kompetencjom związanym z AI i sprawdzonym praktykom korzystania z informacji. Planowany jest ponadto edukacyjny zestaw materiałów NLB i KPMG na temat AI oraz przeciwdziałania dezinformacji, przeznaczony dla pracowników PMET i firm.

Najważniejsze wskazówki organizatorów

Zatrzymaj się, zanim zaakceptujesz lub udostępnisz informację

Rahayu Mahzam podkreślała, że rozwiązaniem nie jest wstrzymanie wdrażania AI, lecz wypracowanie nawyków, które pozwolą korzystać z niej odpowiedzialniej: zatrzymać się zamiast bezrefleksyjnie przeglądać treści lub reagować, zadawać lepsze pytania, sprawdzać źródła, stosować własny osąd i zachować empatię. Jej zdaniem czytanie sprzyja wolniejszemu myśleniu, szerszej perspektywie i większej koncentracji.

Mahzam argumentowała również, że pracodawcy nie powinni oceniać wdrażania AI wyłącznie przez pryzmat efektywności i produktywności. Wraz z upowszechnianiem sztucznej inteligencji potrzebne są inwestycje w ludzkie zdolności poznawcze, samodzielne zarządzanie sobą i adaptacyjność, tak aby pracownicy mogli wykonywać bardziej znaczącą pracę, zamiast pozostawać w tyle.

Podważaj zarówno twierdzenie, jak i jego źródło

Warren Fernandez zwracał uwagę, że krytyczne czytanie wymaga zatrzymania się i refleksji, a nie tylko szybkiego przyswajania informacji. Czytelnik powinien pytać nie tylko, czy dane twierdzenie jest prawdziwe, lecz także kto jest jego autorem i na jakim źródle się opiera. Takie aktywne sprawdzanie pomaga formułować niezależne sądy zamiast powierzać AI własne przekonania.

Czytaj poza znanymi perspektywami

Gerry Chng zachęcał do lektury tekstów z różnych dziedzin i wykraczających poza zwykłe zainteresowania odbiorcy. Zwrócił uwagę, że systemy AI szkolone w coraz większym stopniu na materiałach wygenerowanych przez AI mogą kumulować błędy, uprzedzenia i uproszczenia, a w rezultacie zawężać zakres perspektyw obecnych w ich odpowiedziach. Celowe sięganie po nieznane informacje może pomóc przeciwdziałać takiej bańce informacyjnej.

Czytanie jako umiejętność ery AI

Główna idea programu nie jest nostalgicznym przeciwstawieniem książek sztucznej inteligencji. Chodzi o praktyczny sposób rozwijania uwagi, umiejętności oceny źródeł, rozumienia kontekstu, adaptacyjności i samodzielnego myślenia — czyli zdolności potrzebnych do odpowiedzialnego korzystania z AI. Sondaż pokazuje, dlaczego te kompetencje są ważne, a Read to Lead przekłada je na cel rozwoju zawodowego poprzez aktywności, prelekcje i materiały edukacyjne.