Javier Milei vs. Yuval Noah Harari: Spór o osobowość prawną AI i „nieludzką korporację”

„Nieludzka korporacja” to podmiot prawny zarządzany w całości przez agentów AI lub algorytmy, bez wymogu zatrudniania ludzkich pracowników czy menedżerów. Taka jednostka miałaby własną osobowość prawną z ograniczoną odpowiedzialnością i mogłaby podejmować autonomiczne decyzje w nieprzewidywalnym otoczeniu . Milei wprost określa to jako próbę uczynienia z Argentyny raju dla AI w XXI wieku, na wzór Amsterdamu kupców holenderskich w XVII stuleciu .

Trzy filary argentyńskiej strategii wobec AI

Projekt ustawy opiera się na trzech powiązanych filarach, zaprojektowanych tak, by przyciągnąć gigantów technologicznych :

1. Brak wstępnej regulacji: Stanowe zobowiązanie do całkowitego braku regulacji AI, z wyraźnym odrzuceniem tego, co Milei nazwał „martwą ręką przedwczesnej regulacji”, która mogłaby zdusić rozwój .
2. Kategoria prawna „nieludzkiej korporacji”: Stworzenie nowej formy prawnej, która przyznaje osobowość prawną podmiotom zarządzanym przez AI, pozwalając im zawierać umowy, posiadać aktywa i działać z ograniczoną odpowiedzialnością – nawet bez ludzkich udziałowców czy menedżerów .
3. Elastyczny system podatkowy: Zachęty podatkowe mające przyspieszyć eksperymenty i inwestycje, tworząc atrakcyjne środowisko dla firm z sektora AI i blockchain .

Projekt zawiera także przepisy dotyczące „sociedades automatizadas” (spółek zautomatyzowanych) oraz zdecentralizowanych organizacji autonomicznych (DAO), co wskazuje na szerszą ambicję przekształcenia Argentyny w globalny piaskownicę dla algorytmicznego handlu .

Odpowiedź: Ostrzeżenie Harariego przed „państwem AI”

Zaledwie cztery dni później, 8 czerwca 2026 roku, historyk i pisarz Yuval Noah Harari odpowiedział zdecydowanym kontrargumentem w „Financial Times” pod tytułem „Nie wolno nam przyznawać agentom AI osobowości prawnej” . Harari, który już w styczniu 2026 roku ostrzegał przed osobowością prawną AI na forum w Davos, miał teraz konkretny, rządowy projekt do skrytykowania .

Główna teza Harariego jest taka, że przyznanie osobowości prawnej nie-ludzkim agentom zrywa fundamentalny związek między władzą a odpowiedzialnością. Jego kluczowe argumenty składają się na kompleksowe ostrzeżenie:

• Luka w odpowiedzialności: Ludzkiego CEO, który dopuści się oszustwa, można zamknąć w więzieniu – AI nie. Dając firmom zarządzanym przez AI ochronę prawną (ograniczoną odpowiedzialność) bez ludzkiej odpowiedzialności, prawo stworzyłoby potężną, ale niekaralną klasę podmiotów gospodarczych .
• Niekontrolowane „państwo AI” (Estado de IA): Harari ostrzegł, że inicjatywa może doprowadzić do niekontrolowanego „Estado de IA”, gdzie autonomiczne korporacje działają poza zasięgiem demokratycznych instytucji i wymiaru sprawiedliwości .
• „Klucz generalny” do społeczeństwa: Osobowość prawną określił mianem „llave maestra” (klucza generalnego), który pozwoliłby nie-ludzkim agentom uzyskać dostęp do finansów, ekonomii i polityki, wplatając ich w systemy, którymi mogliby manipulować bez bezpośredniej odpowiedzialności .
• Uzbrojenie prawa spółek: Harari zwrócił uwagę, że istniejąca już osobowość prawna korporacji tworzy nierównowagę sił. Połączenie jej z AI, która może działać z prędkością i na skalę maszyny, ogromnie zwiększyłoby to ryzyko .

Bezpośrednia odpowiedź Mileia i eskalacja sporu

Wymiana myśli nie pozostała jednostronna. W ciągu kilku godzin od publikacji artykułu Harariego prezydent Milei odpowiedział osobiście w mediach społecznościowych. Przywitał starcie idei, nazywając je „fascynującym i transcendentalnym” i bezpośrednio zwrócił się do historyka: „Już przygotowuję moją odpowiedź, żeby zobaczyć, czy uda nam się rozwiać twoje obawy!” . Ta obietnica szczegółowej riposty zmienia spór polityczny w żywą, bacznie obserwowaną debatę intelektualną o globalnych konsekwencjach dla zarządzania AI.

Reakcja w samej Argentynie była równie intensywna – politycy i eksperci technologiczni wyrazili zaniepokojenie, że propozycja może stworzyć próżnię regulacyjną dla potężnych, nieodpowiedzialnych systemów .

Rozdroże dla globalnego zarządzania AI

To coś więcej niż wewnętrzna argentyńska polityka. To skrystalizowana wersja dylematu, przed którym stoi każde państwo. Podejście Mileia to zakład, że przewaga pierwszego gracza w deregulacji przyniesie bezprecedensowe innowacje i wzrost gospodarczy. Kontrargument Harariego to wezwanie do globalnego tabu wobec osobowości prawnej AI – międzynarodowego porozumienia, by utrzymać autonomiczne systemy jako narzędzia prawne, a nie osoby prawne, zanim struktura społeczeństwa zostanie trwale zmieniona .

Świat czeka teraz na zapowiedzianą pełną odpowiedź Mileia, ale fundamentalne pytanie postawione przez Harariego – „Czy AI kiedykolwiek powinna otrzymać osobowość prawną?” – zostało gwałtownie przeniesione z niszowego pytania politycznego w sam środek globalnej debaty.