Kryzys wizowy mundialu 2026: Odmowa wjazdu dla sędziego, piłkarza i tysięcy kibiców

Mundial 2026, pierwszy w historii rozgrywany na terenie trzech państw, od samego początku pogrążony jest w chaosie, który ma niewiele wspólnego z duchem sportowej rywalizacji. Na niespełna tydzień przed inauguracją , turniej stanął w obliczu fali odmów wizowych i decyzji o niewpuszczeniu na terytorium gospodarzy, które dotknęły sędziów, piłkarzy, działaczy i tysiące kibiców. Największe kontrowersje wzbudzają surowe przepisy imigracyjne Stanów Zjednoczonych, choć i Kanada dołożyła swoją, zaskakującą cegiełkę do tego obrazu wykluczenia .

Historyczny sędzia zawrócony z lotniska

Najbardziej drastycznym i symbolicznym przypadkiem stała się historia Omara Abdulkadira Artana, somalijskiego arbitra, który miał przejść do historii jako pierwszy sędzia ze swojego kraju prowadzący mecz mistrzostw świata. Artan, wybrany wcześniej najlepszym sędzią Afryki w 2025 roku , znalazł się na elitarnej, 52-osobowej liście sędziowskiej FIFA na ten turniej. 6 czerwca 2026 roku przyleciał ze Stambułu do Miami, mając przy sobie ważną wizę amerykańską i paszport dyplomatyczny wyrobiony przez ambasadę Somalii w Kenii .

Na lotnisku w Miami funkcjonariusze amerykańskiej Służby Celnej i Ochrony Granic (CBP) zatrzymali go, powołując się na „wątpliwości w procesie weryfikacji” (ang. vetting concerns), nie podając przy tym żadnych szczegółowych, publicznych wyjaśnień . Kluczową przeszkodą okazało się umieszczenie Somalii na rozszerzonej przez administrację prezydenta Trumpa liście krajów objętych zakazem podróży . Mimo swoich bezsprzecznych kwalifikacji i dokumentów, Artan jeszcze tego samego dnia został wsadzony do samolotu z powrotem do Stambułu. FIFA bezzwłocznie usunęła go z listy sędziów, oświadczając, że „nie angażuje się w procesy imigracyjne krajów-gospodarzy” .

Po powrocie do Mogadiszu Artan został powitany jak bohater. Tysiące ludzi wyszło na ulice, a jego wykluczenie spotkało się z powszechnym potępieniem w ojczyźnie . W wywiadzie udzielonym ze Stambułu jeszcze przed wylotem, rozgoryczony sędzia powiedział, że jest „bardzo, bardzo rozczarowany”, iż jego życiowe marzenie legło w gruzach na lotnisku .

Decyzja Kanady w sprawie Thomasa Parteya

Zupełnie inny, lecz równie kontrowersyjny przypadek rozegrał się na granicy z Kanadą. Pomocnik reprezentacji Ghany, Thomas Partey, nie otrzymał wizy kanadyjskiej, przez co opuścił inauguracyjny mecz swojej drużyny przeciwko Panamie w Toronto, zaplanowany na 17 czerwca . Piłkarz bez problemu wjechał wcześniej ze swoją drużyną do Stanów Zjednoczonych i trenował w bazie w Bostonie . Kanadyjskie władze odmówiły mu jednak wjazdu, powołując się na nierozstrzygnięte postępowanie karne w Wielkiej Brytanii.

Partey odpowiada w Londynie z wolnej stopy za pięć zarzutów gwałtu i jeden napaści seksualnej, do których się nie przyznał . Ponieważ nie zapadł żaden wyrok skazujący, rząd Ghany złożył oficjalny protest. Minister sportu Kofi Adams nazwał uzasadnienie odmowy „naciąganym” i „głęboko niesprawiedliwym”, a Ministerstwo Spraw Zagranicznych Ghany argumentowało, że decyzja stoi w sprzeczności z zasadą domniemania niewinności . FIFA potwierdziła nieobecność Parteya, ale odmówiła interwencji, powielając swoją bezradną postawę z przypadku Artana .

Irańska delegacja: Piłkarze wpuszczeni, działacze na lodzie

Kampania Iranu na mundialu stała się polem dyplomatycznej przepychanki o amerykańskie wizy. O ile cała 26-osobowa kadra piłkarzy ostatecznie otrzymała pozwolenia na wjazd, o tyle kilkunastu członkom sztabu pomocniczego i wysokim rangą działaczom federacji początkowo odmówiono . Wśród nich znaleźli się sekretarz generalny Hedayat Mombeini i wiceprezes Mehdi Mohammad Nabi, czyli dwie najważniejsze figury w irańskiej administracji piłkarskiej .

Spór tlł się od miesięcy. Już w listopadzie 2025 roku Iran zbojkotował losowanie grup mistrzostw świata w Waszyngtonie po tym, jak USA odmówiły wiz prezesowi federacji Mehdiemu Tajowi i innym urzędnikom . Gdy drużyna dotarła do Meksyku na przedturniejowe zgrupowanie, 15 członków sztabu wciąż nie miało pozwolenia na wjazd do USA .

Irańscy działacze zareagowali ostro. Federacja Piłkarska Iranu oskarżyła USA o „mściwe zachowanie” i „najgorszą możliwą formę politycznie motywowanej ingerencji w sport” . Napastnik reprezentacji, Mehdi Taremi, stwierdził, że polityka wizowa tworzy „wiele napięć” i szkodzi wizerunkowi gospodarza . Do 13 czerwca 2026 roku czterem członkom irańskiego sztabu udało się wygrać odwołania, ale 11 innych nadal miało zakaz wjazdu na terytorium USA .

Kibice przed stadionem, ale nie na trybunach

Zamieszanie wizowe dotknęło nie tylko drużyny i działaczy. Z analizy przeprowadzonej przez BBC wynika, że fani z ponad jednej czwartej z 48 uczestniczących krajów napotkali na znaczne wskaźniki odmów wizowych lub całkowite zakazy podróży przy próbie dotarcia na mecze odbywające się w USA .

Szczególnie głośny jest przypadek kibiców z Maroka, którzy masowo zgłaszali odmowy wiz, mimo posiadania zakupionych biletów i opłaconych lotów . Wprowadzone i rozszerzone za prezydentury Trumpa zakazy podróży obejmują obecnie obywateli 39 państw. Dla 19 z nich amerykański Departament Stanu całkowicie wstrzymał wydawanie jakichkolwiek wiz . Na liście dotkniętych krajów są uczestnicy mundialu – Iran, Senegal, Haiti i Wybrzeże Kości Słoniowej – co oznacza, że zwykli fani z tych państw praktycznie nie mieli legalnej drogi, by zobaczyć mecze w Stanach Zjednoczonych .

Jeszcze przed rozpoczęciem turnieju, wewnętrzna dyrektywa Departamentu Stanu tymczasowo wstrzymała rozpatrywanie wniosków wizowych dla obywateli 75 krajów, w tym tak potężnych piłkarsko nacji jak Brazylia, Kolumbia i Egipt, wywołując panikę wśród posiadaczy biletów .

Infantino radzi „wyluzować”

W obliczu narastającej presji ze strony federacji, organizacji praw człowieka i kibiców, prezes FIFA Gianni Infantino udzielił odpowiedzi, którą krytycy uznali za wyjątkowo lekceważącą. Przemawiając w Mexico City 10 czerwca, dzień przed meczem otwarcia, Infantino stwierdził, że FIFA „nie może dyktować rządowi USA, kogo ma wpuścić do swojego kraju” .

Odniósł się bezpośrednio do sprawy Artana, nazywając ją „niefortunną”, ale podkreślając, że organizacja nie ma żadnej siły nacisku, by zmienić decyzje imigracyjne. Jego szerszą radą dla wszystkich zaniepokojonych było, aby „wyluzować” (ang. chill and relax) w kwestii kontrowersji wizowych . Słowa te spotkały się z natychmiastową falą krytyki ze strony irańskich piłkarzy i obrońców praw imigrantów, którzy wytykali FIFA, że nie wywarła publicznej presji na rządy gospodarzy, aby uszanowały ducha globalnego turnieju .

Źródłem całego problemu, jak wskazują liczne analizy, jest kwestia strukturalna. FIFA początkowo dążyła do stworzenia jednolitego systemu podróży, wzorowanego na katarskiej karcie Hayya, który umożliwiałby akredytowanym uczestnikom swobodne przemieszczanie się między trzema krajami-gospodarzami. Rząd USA odrzucił tę propozycję, pozostawiając kibiców i drużyny samym sobie w gąszczu oddzielnych, niekompatybilnych systemów wizowych . W rezultacie otrzymujemy mundial, na którym polityka graniczna często wygrywa z wydarzeniami na boisku.