Mundial 2026: Rewolucja w przepisach, 48 drużyn i fala kontrowersji odliczana do pierwszego gwizdka

Mundial 2026 to nie tylko największy turniej w historii – to zestaw przepisów, który jeszcze rok temu był nie do pomyślenia. Od 11 czerwca do 19 lipca 48 drużyn rozegra 104 mecze w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie i Meksyku, a każdy gwizdek sędziego będzie testował rewolucyjne zasady. Międzynarodowa Rada Piłkarska (IFAB) zatwierdziła najpoważniejsze zmiany od dekad, a FIFA wprowadza je przed czasem – na kilka tygodni przed ich oficjalnym globalnym wdrożeniem 1 lipca .

Celem jest brutalne rozprawienie się z grą na czas, ukrywaniem obelg na boisku i danie sędziom wideo (VAR) znacznie szerszej władzy. Wszystko to dzieje się na tle największej ekspansji turnieju w dziejach, finału na MetLife Stadium (oficjalnie przemianowanego na New York New Jersey Stadium) i burzy kontrowersji pozaboiskowych – od zakazu wnoszenia butelek z wodą, przez ryzyko ekstremalnych upałów, po wizowe zawirowania.

Nowa era: Format turnieju i jego struktura

Mundial 2026 to pierwsza edycja z udziałem 48 drużyn (zwiększenie z 32) i 104 meczami (zwiększenie z 64). Turniej współorganizuje 16 miast: 11 w Stanach Zjednoczonych, 3 w Meksyku i 2 w Kanadzie .

Drużyny podzielono na 12 grup po 4 zespoły. Z każdej grupy awansują po dwie najlepsze ekipy, a do tego osiem najlepszych drużyn z trzecich miejsc. Tworzy to nową fazę pucharową – 1/16 finału, co w praktyce oznacza, że mistrz świata będzie musiał rozegrać osiem meczów zamiast klasycznych siedmiu .

• Mecz otwarcia: 11 czerwca na Estadio Azteca w mieście Meksyk .
• Finał: 19 lipca na New York New Jersey Stadium (MetLife Stadium) w East Rutherford, New Jersey .

Antidoping czasowy: Sekundy, które odmienią mecze

Na 140. Walnym Zgromadzeniu IFAB przyjęła pakiet rozwiązań, które mają sprawić, że piłka dłużej będzie w grze. Wewnętrznym celem FIFA jest osiągnięcie 62–64 minut efektywnego czasu gry na mecz, co stanowi drastyczny skok w porównaniu do typowych 54–58 minut obserwowanych w wielu spotkaniach .

Odliczanie 5 sekund na wrzuty i wybicia od bramki

Jeśli sędzia uzna, że przy wrzucie z autu lub wybiciu od bramki dochodzi do celowego opóźniania, rozpocznie widoczne pięciosekundowe odliczanie. Jeśli piłka nie zostanie wprowadzona do gry przed końcem odliczania, przy wrzucie następuje strata posiadania na rzecz rywala, a przy zwłoce z wybiciem od bramki – rywal dostaje rzut rożny .

10 sekund na zejście z boiska przy zmianie

Zawodnik schodzący musi opuścić murawę w ciągu 10 sekund. Jeśli będzie to trwało dłużej, wchodzący zmiennik musi odczekać dodatkowe 60 sekund, zanim wejdzie na boisko, zmuszając drużynę do gry w osłabieniu. Przepis uderza w notoryczne przeciąganie zmian w końcówkach spotkań .

Obowiązkowe 60 sekund poza boiskiem po opatrunku

Każdy piłkarz, który wymaga interwencji medycznej na murawie, musi opuścić boisko i pozostać poza nim przez pełne 60 sekund, zanim będzie mógł wrócić . To eliminuje symulowanie kontuzji i przerywanie gry na ostatnie minuty. Wyjątkiem są urazy po faulach karanych żółtą lub czerwoną kartką oraz kontuzje bramkarzy.

Trzyminutowe przerwy na nawodnienie

Każdy mecz będzie zawierał obowiązkową trzyminutową przerwę na uzupełnienie płynów w połowie każdej z dwóch połów. Czas ten zostanie doliczony do doliczonego czasu gry . FIFA potwierdziła tę zasadę w grudniu 2025 roku, mając na uwadze rosnące dane o ryzyku upałów w północnoamerykańskich miastach-gospodarzach .

Rewolucja dyscyplinarna

Czerwona kartka za zasłanianie ust

W precedensowej zmianie przepisów, IFAB jednogłośnie zatwierdziła poprawkę penalizującą każdego gracza, który zasłania usta dłonią, rękawem lub koszulką podczas konfrontacji z przeciwnikiem. Według uznania organizatora rozgrywek – a w przypadku tego mundialu zasada obowiązuje w pełni – sankcją jest bezpośrednia czerwona kartka .

Przepis ma zablokować możliwość ukrywania dyskryminującego, obraźliwego lub prowokacyjnego języka. „Zawodnicy, którzy zasłaniają usta, prawdopodobnie mają coś do ukrycia”, skomentował prezydent FIFA Gianni Infantino po decyzji .

Podczas tego samego posiedzenia w Vancouver w Kolumbii Brytyjskiej, IFAB zatwierdziła także czerwoną kartkę dla każdego, kto opuszcza pole gry lub nakłania kolegów z drużyny do zejścia w proteście przeciwko decyzji sędziego . Jeśli zespół porzuci mecz, grozi mu walkower.

Amnestia żółtych kartek przed półfinałami

Żółte kartki zgromadzone we wcześniejszych rundach pucharowych są anulowane tuż przed półfinałami. Piłkarz, który ujrzy żółty kartonik w ćwierćfinale, nie będzie już ryzykował zawieszenia na finał . Rozwiązanie ma zagwarantować, że największe gwiazdy będą dostępne w najważniejszym meczu turnieju.

Więcej władzy dla VAR-u

Sędziowie VAR otrzymali nowe uprawnienia do weryfikacji trzech nowych kategorii zdarzeń :

• Drugich żółtych kartek, które mogły zostać niesłusznie przyznane, w tym w przypadku pomyłki co do tożsamości zawodnika.
• Błędnie przyznanych rzutów rożnych lub wybić od bramki, które nastąpiły bezpośrednio przed zdobyciem bramki.
• Opuszczania linii bramkowej przez bramkarza podczas wykonywania rzutu karnego.

We wszystkich przypadkach VAR może interweniować tylko przy jednoznacznych dowodach, ale rozszerzenie kompetencji oznacza, że oko kamery będzie teraz sięgać znacznie głębiej w kluczowe momenty spotkań.

Zakaz butelek z wodą: nagły zwrot FIFA

W ostatniej chwili FIFA zmieniła swoją politykę bezpieczeństwa, zakazując kibicom wnoszenia butelek wielokrotnego użytku na teren wszystkich 16 stadionów . Zaledwie trzy tygodnie wcześniej oficjalny Kodeks Postępowania na Stadionie wprost zezwalał na „puste, przezroczyste, plastikowe butelki wielorazowe do 1 litra” .

Zakaz wchodzi w życie, gdy upał staje się jedną z głównych narracji turnieju. FIFA w wiadomościach do posiadaczy biletów tłumaczyła zmianę „poprawą ogólnego bezpieczeństwa i ochrony”, a rzecznik dodał, że wielorazowe butelki mogą być rzucane i stanowić zagrożenie . Zasada obowiązuje bez wyjątków, także na stadionach z ograniczonym lub zerowym zacienieniem.

Upały rzucają cień na 97 ze 104 meczów

Analiza Climate Central wykazała, że zmiany klimatyczne znacząco zwiększyły prawdopodobieństwo upośledzającego wydolność upału podczas 97 ze 104 zaplanowanych spotkań . W tym samym badaniu zauważono, że prawie połowa meczów (49) ma co najmniej 50-procentowe prawdopodobieństwo rozegrania w temperaturach wpływających na wytrzymałość i regenerację zawodników. W 26 z tych spotkań ocieplenie klimatu podnosi to prawdopodobieństwo o co najmniej 10 punktów procentowych, a w niektórych miastach-gospodarzach – w tym Kansas City – wzrost sięga nawet 13 punktów procentowych .

Osobne badanie World Weather Attribution ostrzega, że około jedna czwarta ze 104 meczów prawdopodobnie zostanie rozegrana w warunkach wykraczających poza limity bezpieczeństwa zalecane przez FIFPRO, globalny związek zawodników . Około pięciu spotkań może odbyć się w warunkach sklasyfikowanych przez tych samych badaczy jako „ekstremalne”.

Obowiązkowa trzyminutowa przerwa na nawodnienie jest jedyną reakcją na boisku. Poza nim zakaz wnoszenia butelek wywołał alarm wśród grup kibiców i urzędników ds. zdrowia publicznego.

Strefy kibica i przygotowania miast-gospodarzy

Każde z 16 miast organizuje oficjalną Strefę Kibica FIFA – wielkoformatowe strefy publicznego oglądania meczów w centralnych lokalizacjach. Równolegle trwają modernizacje infrastruktury, w tym rozbudowa transportu publicznego, tymczasowe sieci Wi-Fi i skoordynowane plany bezpieczeństwa, które mają obsłużyć szacowane 5–6 milionów gości z zagranicy.

Miasta-gospodarze rozciągają się przez trzy kraje, trzy strefy czasowe i dwa klimaty. Los Angeles, Miami i Monterrey najprawdopodobniej zmierzą się z największym upałem; Vancouver i Toronto będą zauważalnie chłodniejsze.

Mundial 2026 to eksperyment na największej możliwej scenie. Zmiany przepisów mają na celu przeobrażenie sposobu, w jaki gra się, ogląda i sędziuje piłkę nożną. Czy przyniosą szybsze, sprawiedliwsze widowisko, czy kaskadę kontrowersyjnych decyzji i denerwujących przestojów – odpowiedź poznamy na boisku już od 11 czerwca.