Nie chodzi o całkowitą przebudowę Ethereum ani o zastąpienie kont. Pomysł zakłada dodanie lżejszych i bardziej skalowalnych rodzajów stanu dla prostszych zastosowań, przede wszystkim transferów wartości.

Jak działałby wielopoziomowy model stanu?

Zamiast jednego, jednolitego mechanizmu Ethereum miałoby kilka rodzajów stanu, dopasowanych do różnych potrzeb :

• Stan dynamiczny, czyli konta — pozostałby podstawą dla inteligentnych kontraktów i aplikacji wymagających trwałego, elastycznego przechowywania danych. Skalowano by go w bardziej umiarkowanym tempie.
• Stan w stylu UTXO — służyłby do prostych transferów. UTXO to „niewydane wyjście transakcji” — jednorazowy obiekt, który można wykorzystać przy płatności, zamiast stale utrzymywać rozbudowany wpis konta .
• Modele pośrednie i hybrydowe — powstałby cały zakres rozwiązań pomiędzy pełną elastycznością kont a wysoką skalowalnością bardziej restrykcyjnych struktur .

„Chcemy, aby Ethereum miało to, co najlepsze w stanie w stylu UTXO, stanie dynamicznym i wszystkim pomiędzy” — napisał Buterin .

Takie podejście pozwoliłoby zachować istniejącą architekturę aplikacji Ethereum, a jednocześnie zaoferować nowe narzędzia do obsługi tańszych i łatwiejszych do skalowania transakcji.

Najważniejsze potencjalne korzyści

Mniej danych przechowywanych na stałe

Według przedstawionych szacunków miliard wpisów UTXO dotyczących płatności zajmowałby około 300 MB trwałego stanu, podczas gdy analogiczna liczba wpisów w obecnym modelu kont mogłaby wymagać 100–150 GB. Oznaczałoby to redukcję rzędu około 99,8% .

Szansa na długoterminowe skalowanie 1000 razy

Rozmiar stanu jest uznawany za jedno z głównych ograniczeń dalszego rozwoju Ethereum. W szerszym planie skalowanie warstwy stanu do około 1000 razy ma uzupełniać podobne cele dla wykonywania transakcji — dzięki ZK-EVM — oraz dla danych, m.in. dzięki PeerDAS i blobom .

Mniejsze wymagania wobec węzłów

Inspiracja Utreexo może umożliwić wykorzystanie lekkich akumulatorów i dowodów zawarcia. Dzięki nim węzeł mógłby weryfikować stan bez przechowywania jego pełnej kopii, co ma znaczenie dla decentralizacji i dostępności sieci .

Zachowanie obecnych aplikacji

Ponieważ nowy stan byłby dodatkiem, a nie pełnym zamiennikiem obecnego modelu, istniejące aplikacje Ethereum i kontrakty nie musiałyby zostać natychmiast przebudowane .

Co może utrudnić wdrożenie?

• Kompatybilność wsteczna i migracja aplikacji. DApps stworzone z myślą o modelu kont nie mogłyby automatycznie korzystać ze stanu UTXO. Twórcy potrzebowaliby nowych standardów, bibliotek i narzędzi .
• Większa złożoność protokołu. Zarządzanie dwoma zasadniczo różnymi modelami stanu w jednym środowisku wykonawczym może prowadzić do dodatkowych przypadków brzegowych i pytań o współdziałanie danych między tymi modelami .
• Ograniczona elastyczność UTXO. Ten model dobrze pasuje do prostych płatności, ale jest mniej wyrazisty niż system kont w przypadku złożonych, wieloetapowych aplikacji DeFi czy projektów NFT .
• Wczesny etap prac. Propozycja natywnego UTXO, przypisywana badaczowi Toniemu Wahrstätterowi i opisana w lipcu 2026 roku, a także powiązane koncepcje pozostają na etapie badań i propozycji. Nie zostały jeszcze wdrożone ani przetestowane na dużą skalę .

Element większej wizji „Lean Ethereum”

Model hybrydowy jest tylko jednym z elementów szerszej mapy drogowej „Lean Ethereum”, przedstawionej w lipcu 2026 roku. Jej realizacja miałaby potrwać od trzech do czterech lat . Plan obejmuje m.in.:

• Rekurencyjną weryfikację STARK — odejście od bezpośrednego ponownego wykonywania transakcji na rzecz rekurencyjnych dowodów STARK .
• Odporność na komputery kwantowe — wprowadzenie kryptografii zabezpieczonej przed przyszłymi zagrożeniami kwantowymi .
• Przebudowę warstwy stanu — zachowanie obecnego stanu dynamicznego przy jednoczesnym dodaniu bardziej skalowalnych typów, takich jak UTXO i bufory pierścieniowe. Buterin określa ten kierunek jako najbardziej przełomową planowaną zmianę .
• Ulepszenia prywatności — integrację funkcji chroniących prywatność użytkowników .
• Uproszczenie architektury walidatorów — zmiany w konsensusie i modelu opłat oraz lżejszą maszynę wirtualną, opartą na koncepcjach leanISA i RISC-V .

Sierpniowa wypowiedź Buterina łączy te elementy z konkretną lekcją płynącą z Bitcoina: rozwiązania takie jak Utreexo mogą pomóc ograniczyć narastający ciężar przechowywania stanu. Dla Ethereum oznacza to nie prostą „zamianę na Bitcoin”, lecz bardziej pragmatyczną architekturę, w której różne rodzaje danych byłyby obsługiwane w różny sposób .

Nie chodzi o całkowitą przebudowę Ethereum ani o zastąpienie kont. Pomysł zakłada dodanie lżejszych i bardziej skalowalnych rodzajów stanu dla prostszych zastosowań, przede wszystkim transferów wartości.

Jak działałby wielopoziomowy model stanu?

Zamiast jednego, jednolitego mechanizmu Ethereum miałoby kilka rodzajów stanu, dopasowanych do różnych potrzeb :

• Stan dynamiczny, czyli konta — pozostałby podstawą dla inteligentnych kontraktów i aplikacji wymagających trwałego, elastycznego przechowywania danych. Skalowano by go w bardziej umiarkowanym tempie.
• Stan w stylu UTXO — służyłby do prostych transferów. UTXO to „niewydane wyjście transakcji” — jednorazowy obiekt, który można wykorzystać przy płatności, zamiast stale utrzymywać rozbudowany wpis konta .
• Modele pośrednie i hybrydowe — powstałby cały zakres rozwiązań pomiędzy pełną elastycznością kont a wysoką skalowalnością bardziej restrykcyjnych struktur .

„Chcemy, aby Ethereum miało to, co najlepsze w stanie w stylu UTXO, stanie dynamicznym i wszystkim pomiędzy” — napisał Buterin .

Takie podejście pozwoliłoby zachować istniejącą architekturę aplikacji Ethereum, a jednocześnie zaoferować nowe narzędzia do obsługi tańszych i łatwiejszych do skalowania transakcji.

Najważniejsze potencjalne korzyści

Mniej danych przechowywanych na stałe

Według przedstawionych szacunków miliard wpisów UTXO dotyczących płatności zajmowałby około 300 MB trwałego stanu, podczas gdy analogiczna liczba wpisów w obecnym modelu kont mogłaby wymagać 100–150 GB. Oznaczałoby to redukcję rzędu około 99,8% .

Szansa na długoterminowe skalowanie 1000 razy

Rozmiar stanu jest uznawany za jedno z głównych ograniczeń dalszego rozwoju Ethereum. W szerszym planie skalowanie warstwy stanu do około 1000 razy ma uzupełniać podobne cele dla wykonywania transakcji — dzięki ZK-EVM — oraz dla danych, m.in. dzięki PeerDAS i blobom .

Mniejsze wymagania wobec węzłów

Inspiracja Utreexo może umożliwić wykorzystanie lekkich akumulatorów i dowodów zawarcia. Dzięki nim węzeł mógłby weryfikować stan bez przechowywania jego pełnej kopii, co ma znaczenie dla decentralizacji i dostępności sieci .

Zachowanie obecnych aplikacji

Ponieważ nowy stan byłby dodatkiem, a nie pełnym zamiennikiem obecnego modelu, istniejące aplikacje Ethereum i kontrakty nie musiałyby zostać natychmiast przebudowane .

Co może utrudnić wdrożenie?

• Kompatybilność wsteczna i migracja aplikacji. DApps stworzone z myślą o modelu kont nie mogłyby automatycznie korzystać ze stanu UTXO. Twórcy potrzebowaliby nowych standardów, bibliotek i narzędzi .
• Większa złożoność protokołu. Zarządzanie dwoma zasadniczo różnymi modelami stanu w jednym środowisku wykonawczym może prowadzić do dodatkowych przypadków brzegowych i pytań o współdziałanie danych między tymi modelami .
• Ograniczona elastyczność UTXO. Ten model dobrze pasuje do prostych płatności, ale jest mniej wyrazisty niż system kont w przypadku złożonych, wieloetapowych aplikacji DeFi czy projektów NFT .
• Wczesny etap prac. Propozycja natywnego UTXO, przypisywana badaczowi Toniemu Wahrstätterowi i opisana w lipcu 2026 roku, a także powiązane koncepcje pozostają na etapie badań i propozycji. Nie zostały jeszcze wdrożone ani przetestowane na dużą skalę .

Element większej wizji „Lean Ethereum”

Model hybrydowy jest tylko jednym z elementów szerszej mapy drogowej „Lean Ethereum”, przedstawionej w lipcu 2026 roku. Jej realizacja miałaby potrwać od trzech do czterech lat . Plan obejmuje m.in.:

• Rekurencyjną weryfikację STARK — odejście od bezpośrednego ponownego wykonywania transakcji na rzecz rekurencyjnych dowodów STARK .
• Odporność na komputery kwantowe — wprowadzenie kryptografii zabezpieczonej przed przyszłymi zagrożeniami kwantowymi .
• Przebudowę warstwy stanu — zachowanie obecnego stanu dynamicznego przy jednoczesnym dodaniu bardziej skalowalnych typów, takich jak UTXO i bufory pierścieniowe. Buterin określa ten kierunek jako najbardziej przełomową planowaną zmianę .
• Ulepszenia prywatności — integrację funkcji chroniących prywatność użytkowników .
• Uproszczenie architektury walidatorów — zmiany w konsensusie i modelu opłat oraz lżejszą maszynę wirtualną, opartą na koncepcjach leanISA i RISC-V .

Sierpniowa wypowiedź Buterina łączy te elementy z konkretną lekcją płynącą z Bitcoina: rozwiązania takie jak Utreexo mogą pomóc ograniczyć narastający ciężar przechowywania stanu. Dla Ethereum oznacza to nie prostą „zamianę na Bitcoin”, lecz bardziej pragmatyczną architekturę, w której różne rodzaje danych byłyby obsługiwane w różny sposób .