Jak zakaz FIFY dotyczący butelek na wodę obrócił się przeciwko organizacji – i dlaczego częściowe wycofanie nie wystarczyło

Na kilka dni przed inauguracją męskich Mistrzostw Świata 2026 w USA, Kanadzie i Meksyku, FIFA wywołała polityczną i zdrowotną burzę, wprowadzając nagłą zmianę przepisów dotyczących tego, co kibice mogą wnieść na stadiony. 4 czerwca organizacja po cichu zaktualizowała swój Kodeks Postępowania na Stadionach, zakazując wnoszenia wszelkich butelek wielokrotnego użytku – w tym pustych, przezroczystych butelek, które wcześniej były dozwolone . W ciągu 24 godzin od nagłośnienia sprawy, FIFA ogłosiła częściowe wycofanie się z zakazu po fali krytyki ze strony kibiców, polityków z miast-gospodarzy i własnych służb bezpieczeństwa. Jednak zmieniona polityka nadal uniemożliwia kibicom wniesienie jakiegokolwiek pojemnika, który mogliby ponownie napełnić, stawiając pod znakiem zapytania darmowy dostęp do wody w momencie, gdy turniej rozpoczyna się w trakcie fali upałów .

Czego dotyczył pierwotny zakaz

Jeszcze na tydzień przed turniejem opublikowane przez FIFA przepisy stadionowe pozwalały fanom wnosić pustą, przezroczystą, plastikową butelkę wielokrotnego użytku o pojemności do jednego litra . Ta długoletnia zasada została usunięta w 35-stronicowej aktualizacji Kodeksu Postępowania na Stadionach z 4 czerwca. Nowy dokument wyraźnie stwierdzał, że wielorazowe butelki "nie mogą być wnoszone na żaden stadion Mistrzostw Świata FIFA 2026" . FIFA poinformowała media, że zmiana ta była podyktowana względami bezpieczeństwa i miała na celu „zapobieganie ryzyku i obrażeniom wśród zawodników i uczestników” . Zakaz obowiązywał na wszystkich 16 stadionach w trzech krajach-gospodarzach .

Częściowe ustępstwo: co kibice mogą teraz wnieść

Po nocnej fali oburzenia, FIFA wydała „wyjaśnienie” w piątek, 5 czerwca. Heimo Schirgi, dyrektor operacyjny Mundialu 2026, ogłosił w nagraniu w mediach społecznościowych, że każdy kibic będzie mógł wnieść „jedną miękką, plastikową, fabrycznie zamkniętą butelkę wody o pojemności do 20 uncji (590 mililitrów)” na mecze w USA i Kanadzie .

Co kluczowe, ustępstwo to nie dotyczy pojemników wielokrotnego użytku. Twarde butelki i bidony do napełniania pozostają zakazane, a FIFA powołuje się na względy bezpieczeństwa . Ponieważ kibice nadal nie mogą wnosić pustych pojemników przez kontrolę bezpieczeństwa, jakiekolwiek fontanny z wodą czy dystrybutory wewnątrz stadionu są w praktyce bezużyteczne . Efektem jest polityka, która pozwala na jedną kupioną w sklepie butelkę wody na osobę, jednocześnie odbierając możliwość darmowego jej uzupełnienia.

Polityczna i zdrowotna krytyka

Zmiana przepisów spotkała się z wyjątkowo szybkim potępieniem ze strony polityków i ekspertów zdrowia publicznego.

• Naciski ze strony władz miast-gospodarzy. Przedstawiciele Toronto poinformowali, że bezpośrednio zwrócili się do FIFA z obawami dotyczącymi zakazu . Inni politycy – wraz z grupami broniącymi praw kibiców – nazwali tę wprowadzoną w ostatniej chwili politykę niebezpieczną i antykonsumencką .
• Eksperci ostrzegali przed ryzykiem odwodnienia. Mundial odbywa się w czerwcu i lipcu, a wiele stadionów oferuje ograniczony cień lub jest go całkowicie pozbawionych . W obliczu fali upałów, która towarzyszy rozpoczęciu turnieju, krytycy argumentowali, że uniemożliwienie kibicom wnoszenia wody i uzupełniania butelek zwiększy ryzyko chorób związanych z przegrzaniem .
• Pracownicy FIFA zgłaszali te same obawy. Według doniesień portalu The Athletic, członkowie własnych zespołów ds. bezpieczeństwa FIFA sprzeciwiali się zakazowi podczas wewnętrznych debat, ostrzegając, że narazi to kibiców na stres cieplny. Ten sam raport opisywał "wielomiesięczne napięcia wewnątrz FIFA wokół tej polityki" .

Upał, Coca-Cola i kwestia interesów komercyjnych

Kontrowersja nie wydarzyła się w próżni. Kilka czynników potęguje obawy o bezpieczeństwo i daje krytykom podstawy do formułowania zarzutów.

Letnie upały w Ameryce Północnej. Mecze będą rozgrywane w miastach, gdzie temperatury w czerwcu i lipcu mogą być ekstremalne. Stadiony różnią się stopniem zadaszenia, a niektóre oferują bardzo mało cienia . Eksperci zdrowia publicznego argumentują, że każda polityka zniechęcająca do nawadniania się podczas wielogodzinnych imprez plenerowych w takich warunkach jest lekkomyślna .

Wyłączne prawa Coca-Coli do sprzedaży napojów. Jako główny partner FIFA (Tier-1), Coca-Cola posiada wyłączne prawa do sprzedaży wszystkich napojów bezalkoholowych na stadionach mundialowych – współpraca ta sięga 1974 roku, a formalne sponsorowanie od 1978 . Oznacza to, że każda woda, napój gazowany czy izotoniczny dostępny w punktach gastronomicznych pochodzi od marek Coca-Coli, w tym wody Dasani i napoju Powerade .

Blokując butelki wielorazowe, nowe przepisy zmuszają kibiców, którzy chcą się nawodnić po wypiciu pierwszych 590 ml, do zakupu napojów w punktach obsługiwanych przez Coca-Colę. Krytycy twierdzą, że tworzy to bezpośrednią korzyść komercyjną dla największego sponsora FIFA kosztem dostępu kibiców do darmowej wody . The Athletic zacytował źródło, które stwierdziło, że pierwotna decyzja o zakazie była „silnie umotywowana względami komercyjnymi” . FIFA nie przyznała się publicznie do żadnych komercyjnych motywów, ale wydźwięk przepisów, które faworyzują partnera z prawie 50-letnim stażem, ograniczając nawadnianie w czasie ekstremalnych upałów, stał się centralnym punktem publicznej krytyki .

Piątkowe ogłoszenie FIFA uspokoiło część natychmiastowego gniewu, ale zasadniczy zakaz dotyczący butelek wielokrotnego użytku pozostał w mocy. W rezultacie debata nad tym, czy o zasadach decyduje bezpieczeństwo kibiców, czy zyski sponsora, trwa w najlepsze wraz z rozpoczęciem turnieju.