BepiColombo u progu Merkurego: dlaczego nauka zacznie się dopiero w kwietniu 2027 r.

3 września 2026 r. misja BepiColombo weszła w decydującą fazę podróży ku Merkuremu. Europejska Agencja Kosmiczna (ESA) potwierdziła pomyślne odłączenie Merkuryjskiego Modułu Transferowego (MTM), który przez niemal osiem lat zapewniał zestawowi sond energię i napęd. Do celu pozostało jednak znacznie więcej niż samo dotarcie w pobliże planety: dwa orbitery muszą jeszcze zostać przechwycone przez jej grawitację, rozdzielone i skierowane na właściwe orbity. 513

Najważniejsze zastrzeżenie brzmi: wejście na orbitę 21 listopada 2026 r. nie oznacza automatycznego startu regularnych badań. Przed misją jest seria manewrów, testów i uruchamiania instrumentów. Nominalna faza naukowa ma rozpocząć się w kwietniu 2027 r. 511

Dlaczego lot na Merkurego trwał tak długo

Paradoksalnie lot ku planecie położonej bliżej Słońca nie jest po prostu „lotem do środka” Układu Słonecznego. Statek startujący z Ziemi ma dużą prędkość orbitalną względem Słońca. Aby Merkury mógł go przechwycić, sonda musi wytracić odpowiednio dużo energii i zbliżyć się do planety z możliwą do opanowania prędkością względną.

BepiColombo rozwiązała ten problem dzięki napędowi elektrycznemu wykorzystującemu energię słoneczną oraz asystom grawitacyjnym. Od startu 20 października 2018 r. wykonała dziewięć przelotów w pobliżu planet: jeden koło Ziemi, dwa koło Wenus i sześć koło Merkurego. Ostatni odcinek pracy napędu elektrycznego zakończył się w czerwcu 2026 r., zamykając trwającą około ośmiu lat fazę przelotową. 132028

Odłączenie MTM: przekazanie misji orbiterom

MTM dostarczał energię i ciąg potrzebne w długiej podróży z Ziemi. Gdy zakończył swoje zadanie, przestał być potrzebny podczas operacji związanych z przybyciem do Merkurego.

Po jego odłączeniu pozostał zestaw złożony z europejskiego orbitera planetarnego Mercury Planetary Orbiter (MPO), japońskiego orbitera magnetosferycznego Mio oraz osłony MOSIF. ESA potwierdziła separację na podstawie sygnałów odebranych przez anteny łączności dalekiego zasięgu i podała, że systemy pozostałej części statku działały prawidłowo. 511

To początek precyzyjnie zaplanowanego okresu, w którym kolejne zdarzenia muszą nastąpić we właściwej kolejności, w wymagającym środowisku blisko Słońca. ESA zalicza tę kampanię przybycia do najbardziej złożonych operacyjnie prób w historii swoich misji planetarnych. 811

Problem z napędem, który zmienił trasę końcowego podejścia

Końcową część rejsu skomplikował wykryty w 2024 r. problem związany z zasilaniem. Uniemożliwił on systemowi napędu elektrycznego osiąganie pełnego ciągu, ograniczając możliwości zaplanowanych manewrów. 23

ESA i partnerzy przemysłowi opracowali zmienioną trajektorię, wykorzystując dostępną moc napędu i geometrię przelotów planetarnych, by utrzymać misję na kursie. Przypadek ten pokazuje, dlaczego lot do Merkurego wymaga tak starannego planowania: nawet niewielkie ograniczenie ciągu może wyraźnie zmienić tor lotu i warunki przybycia. 1823

Harmonogram: co wydarzy się po przylocie

Najbliższe etapy wyraźnie rozdzielają pierwsze przechwycenie orbitalne od rozpoczęcia właściwych obserwacji naukowych.

• 21 listopada 2026 r. — wejście na orbitę Merkurego: połączony zestaw MPO–Mio ma wejść na orbitę wokół planety. 513
• Od 21 listopada 2026 r. do marca 2027 r. — kształtowanie orbit: po wejściu na orbitę rozpocznie się seria 16 manewrów silnikowych, które mają doprowadzić oba statki na ich docelowe trajektorie. 11
• 9–10 grudnia 2026 r. — rozdzielenie MPO i Mio: Mio ma oddzielić się i rozpocząć przejście na swoją orbitę naukową. 513
• 16 grudnia 2026 r. — odrzucenie MOSIF: osłona pozostająca z MPO ma zostać uwolniona po rozmieszczeniu Mio. 11
• Marzec 2027 r. — MPO na orbicie naukowej: europejski orbiter ma zakończyć korekty swojej orbity. 11
• Kwiecień 2027 r. — start operacji naukowych: po sprawdzeniu statków, uruchomieniu instrumentów i obserwacjach testowych misja ma wejść w nominalną fazę naukową. 5913

Dlaczego ta sekwencja jest tak wymagająca

Kampania łączy kilka operacji o wysokiej stawce: wejście na orbitę, wielokrotne odpalenia silników chemicznych, rozdzielenie statków, które podróżowały razem przez lata, oraz rozmieszczenie ich na różnych orbitach roboczych. 11

Oba orbitery mają odmienne zadania. MPO skoncentruje się na samym Merkurym — jego powierzchni, geologii, składzie i wnętrzu. Mio będzie badać magnetosferę, czyli obszar przestrzeni zdominowany przez pole magnetyczne planety, oraz jej oddziaływanie z wiatrem słonecznym. 3137

To przejście od jednego połączonego statku do dwóch współpracujących obserwatoriów jest kluczowe dla całej misji. Dopiero właściwe umieszczenie każdego z nich na docelowej orbicie pozwoli uzyskać zaplanowane, uzupełniające się pomiary.

Czego BepiColombo będzie szukać na Merkurym

Cele naukowe misji obejmują powierzchnię, wnętrze i środowisko kosmiczne Merkurego. Sonda ma tworzyć mapy planety w wielu zakresach długości fali, badać skład mineralny i pierwiastkowy, analizować procesy geologiczne oraz pomóc określić budowę jej wnętrza. 3034

BepiColombo zbada też pole magnetyczne Merkurego, jego magnetosferę i interakcje z wiatrem słonecznym. Pomiary obu orbiterów zaprojektowano jako wzajemnie uzupełniające się: MPO będzie wykonywać szczegółowe obserwacje planety z niskiej orbity, a Mio skupi się na jej otoczeniu magnetycznym. 3540

Na razie najważniejszym zadaniem nie jest jeszcze nauka, lecz bezpieczne przekształcenie udanego, ośmioletniego przelotu w dwa sprawne statki na właściwych orbitach Merkurego. Jeśli kolejne etapy przebiegną zgodnie z planem, regularne badania rozpoczną się w kwietniu 2027 r. 511