Baku Energy Week 2026: 8 miliardów dolarów i nowy układ sił na Kaspijskim szachownicy energetycznej

Baku Energy Week 2026, który odbył się w dniach 1–3 czerwca, umocnił swoją rolę głównego forum dla zawierania umów kształtujących energetyczną przyszłość regionu Morza Kaspijskiego. O skali tegorocznego wydarzenia świadczyły nie tylko zakontraktowane miliardy dolarów, ale przede wszystkim strukturalna zmiana w sposobie wydobycia, transportu i zarządzania gazem i ropą wzdłuż Korytarza Południowego. W centrum uwagi znalazły się: pogłębiające się partnerstwo amerykańsko-azerskie, przełomowy, wielonarodowy kontrakt gazowy oraz historyczne przekazanie kontroli operacyjnej z rąk BP do SOCAR.

Amerykańsko-azerski filar wart 8 miliardów dolarów

Największą wartość komercyjną przyniósł pierwszy Azerbejdżańsko-Amerykański Dialog Gospodarczy, który odbywał się równolegle z głównym wydarzeniem. Ministerstwo Gospodarki Azerbejdżanu oraz państwowy koncern naftowy SOCAR podpisały umowy i listy intencyjne z partnerami z USA, Turcji, Serbii, San Marino i Francji o łącznej wartości około 7,5 miliarda dolarów . Zastępca sekretarza stanu USA, Caleb Orr, potwierdził później, że łączna wartość podpisanych dokumentów to „ponad 8 miliardów dolarów”, dodając, że Waszyngton planuje konkretne, nowe inwestycje w azerskim sektorze energetycznym .

Porozumienia wykraczały poza ogólne ramy współpracy. Za jeden z najważniejszych dokumentów uznano Ramową umowę o współpracy w dziedzinie bezpieczeństwa między Azerbejdżanem a Stanami Zjednoczonymi . Po stronie korporacyjnej, zarówno ExxonMobil, jak i Chevron umocniły swoją obecność. ExxonMobil, już wcześniej współudziałowiec złoża Azeri-Chirag-Gunashli (ACG), został wymieniony w gronie partnerów przy nowo ogłoszonym wydobyciu gazu z tego złoża . Chevron natomiast prowadził osobne rozmowy z azerskimi urzędnikami na temat transportu energii, szlaków eksportowych i projektów dekarbonizacyjnych z wykorzystaniem Morza Kaspijskiego .

Wielonarodowa umowa gazowa dla złoża Absheron

Być może najważniejszym pojedynczym kontraktem tygodnia była 15-letnia umowa sprzedaży i zakupu gazu ziemnego ze złoża Absheron, zlokalizowanego na szelfie Morza Kaspijskiego. Porozumienie to łączy cztery podmioty: SOCAR (Azerbejdżan), BOTAŞ (Turcja), TotalEnergies (Francja) oraz ramię inwestycyjne ADNOC – XRG (Zjednoczone Emiraty Arabskie) . Do podpisania umowy doszło w obecności prezydenta Ilhama Alijewa.

Kontrakt obejmuje dostawy łącznie 33 miliardów metrów sześciennych gazu ziemnego do Turcji w ciągu 15 lat, a ich rozpoczęcie planowane jest na 2029 rok . Co kluczowe, ostateczna decyzja inwestycyjna dotycząca drugiej fazy projektu Absheron spodziewana jest jeszcze w tym roku . Umowa znacząco wzmacnia Południowy Korytarz Gazowy – sieć infrastruktury, która stała się krytycznie ważna dla bezpieczeństwa energetycznego Europy .

Historyczne wydobycie gazu przez BP i potencjalna wielomiliardowa inwestycja

BP osiągnęło techniczny kamień milowy na złożu ACG – jednym z największych pól naftowych na świecie – rozpoczynając po raz pierwszy w historii wydobycie gazu ziemnego ze złóż niepowiązanych z ropą (ang. non-associated gas, NAG) . Pierwszy odwiert wydobywczy wykonano z istniejącej platformy West Chirag, celując w złoża piaskowców Qirmaki Upper i Lower Sands .

Potencjał zasobów gazowych tego złoża jest znaczący. Szacuje się, że ACG zawiera około 4 bilionów stóp sześciennych (113 mld m sześc.) wydobywalnych rezerw gazu niepowiązanego, z potencjalnym wzrostem do 6 bilionów stóp sześciennych (170 mld m sześc.) . Ten pierwszy odwiert ma za zadanie dostarczyć danych o złożu i przepływie, które posłużą do zaplanowania dalszego zagospodarowania i oceny zasobów gazu na większą skalę .

Prezes regionalny BP, Giovanni Cristofoli, nie poprzestał na ogłoszeniu rozpoczęcia wydobycia. W rozmowie z dziennikarzami 2 czerwca, na marginesie wydarzenia, powiedział, że firma planuje wkrótce kolejny odwiert, a uzyskane dane mogą doprowadzić do „wielomiliardowej inwestycji” w gaz zalegający pod złożem ACG .

Przekazanie rurociągów: BTC i BTE przechodzą pod kontrolę SOCAR

Cristofoli potwierdził, że BP przekaże kontrolę operacyjną nad rurociągiem naftowym Baku-Tbilisi-Ceyhan (BTC) na rzecz SOCAR z dniem 1 lipca 2026 roku .

Wyraźnie podkreślił, że nie jest to wycofanie się z inwestycji (tzw. divestiture): BP zachowuje swoje 30,1% udziałów w konsorcjum BTC, podczas gdy SOCAR, już teraz największy udziałowiec z 32,97% poprzez swoją spółkę zależną AzBTC, przejmie rolę operatora . Przekazanie kontroli nad gazociągiem Baku-Tbilisi-Erzurum (BTE) na rzecz SOCAR również postępuje zgodnie z harmonogramem, z tym samym umownym terminem – 1 lipca .

Sztuczna inteligencja, redukcja metanu i motyw technologiczny

Baku Energy Week 2026 był w równym stopniu pokazem technologii, co zasobów naturalnych. Zarówno na wystawie Caspian Oil & Gas, jak i na Baku Energy Forum, sztuczna inteligencja i redukcja emisji zdominowały program . Wystawcy prezentowali sprzęt wiertniczy kierowany przez AI, systemy analityki predykcyjnej do wykrywania awarii oraz zautomatyzowane narzędzia nadzoru, mające na celu obniżenie kosztów produkcji i poprawę wydajności na etapie wydobycia (upstream) .

W kwestii metanu, SOCAR podpisał umowę z Boston Consulting Group (BCG) na uruchomienie inicjatywy Caspian Methane Emissions Abatement Accelerator (Kaspijski Akcelerator Ograniczania Emisji Metanu), mającej wzmocnić regionalną współpracę i zminimalizować emisje metanu do 2030 roku . Technologie redukcji metanu były jednym z centralnych tematów w halach wystawowych, co odzwierciedla presję na branżę, by wykazać się odpowiedzialnością środowiskową przy jednoczesnym zwiększaniu produkcji .

Korytarze zielonej energii i kwestia odnawialnych źródeł

Wiele sesji poświęcono transformacji energetycznej, inwestycjom w OZE i korytarzom zielonego wodoru, łączącym Azję Centralną z Europą . Sama wystawa reklamowała się jako obejmująca „zieloną energię, cyfryzację i sztuczną inteligencję”, obok tradycyjnych węglowodorów . Na scenie szeroko dyskutowano o konkretnych kwotach w projektach OZE – takich jak inwestycja ACWA Power o wartości 740 milionów dolarów czy farma wiatrowa Khizi-Absheron – jednak na podstawie dostępnych źródeł nie można potwierdzić, by podczas wydarzenia ogłoszono wiążące kontrakty na te właśnie kwoty.