Libia w ogniu: Zamach na szefa wywiadu, ataki dronów na największą rafinerię i fiasko dyplomacji

Niemal równocześnie, między niedzielą a poniedziałkiem (9–10 sierpnia), doszło do serii co najmniej trzech ataków dronów na rafinerię w Zawiji, położoną około 40 km na zachód od Trypolisu . To największa działająca rafineria w Libii, o mocy przerobowej 120 000 baryłek dziennie . Najbardziej niszczycielski atak trafił w zbiornik z benzyną zawierający około 4,5 miliona litrów paliwa, wywołując gigantyczny pożar, który doprowadził do zawalenia się zbiornika . Wcześniejszy atak z 8 sierpnia uszkodził zbiornik z nieprzetworzoną naftą, powodując wyciek . Państwowy koncern National Oil Corporation (NOC) ogłosił „stan najwyższej gotowości” i ostrzegł, że w przypadku dalszych ataków będzie zmuszony ogłosić siłę wyższą (force majeure) i całkowicie wstrzymać pracę rafinerii . Tożsamość napastników nie została ustalona .

Te dwa wydarzenia mają miejsce w czasie, gdy Stany Zjednoczone nasilają wysiłki dyplomatyczne na rzecz zjednoczenia libijskich frakcji. Doradca prezydenta USA ds. arabskich i afrykańskich, Massad Boulos, stoi na czele tzw. „inicjatywy Boulosa”, która zakłada utworzenie nowej, inkluzywnej władzy wykonawczej, która rządziłaby do czasu przeprowadzenia wyborów . Sekretarz stanu Marco Rubio spotkał się z Chalifą Haftarem w czerwcu 2026 roku, a w lipcu rywalizujące ze sobą armie libijskie przeprowadziły w Syrcie przełomowe rozmowy na temat zjednoczenia . W kwietniu 2026 roku po raz pierwszy od ponad dekady udało się uzgodnić jednolity budżet państwa . Krytycy ostrzegają jednak, że wysiłki te ryzykują przekształceniem się w „pakt elit”, który może umocnić pozycję lokalnych watażków, zamiast doprowadzić do demokratycznej transformacji . Mapa drogowa ONZ z sierpnia 2025 roku pozostaje w martwym punkcie .

Zbieg tych trzech wydarzeń – zabójstwa, ataków na infrastrukturę naftową i dyplomacji – obrazuje głęboko podzielony kraj, w którym przemoc i dyplomacja poruszają się po równoległych, często sprzecznych torach. Zamach na al-Mansuriego pokazuje, że nawet wewnętrzne struktury bezpieczeństwa LNA są podatne na ataki, co podważa wiarygodność sił Haftara . Ataki na rafinerię w Zawiji pokazują, że główne źródło dochodów Libii – sektor naftowy – stało się strategicznym celem, którego paraliż grozi załamaniem gospodarczym dotykającym wszystkie frakcje . Amerykańska dyplomacja próbuje wykorzystać rzadki moment do negocjacji, ale przemoc sugeruje, że są „spoilerzy” – czy to islamscy bojownicy, milicje sprzeciwiające się zjednoczeniu, czy zewnętrzni aktorzy – którzy aktywnie dążą do destabilizacji procesu, zanim jakiekolwiek porozumienie zostanie osiągnięte .

Kluczowe szczegóły: Zamach

Brygadier (w innych źródłach generał dywizji) Fawzi al-Mansouri stał na czele wydziału wywiadu wojskowego wschodniej Libijskiej Armii Narodowej . Według wielu źródeł, ładunek wybuchowy został podłożony w jego samochodzie i eksplodował przed jego domem w dzielnicy Al-Hawari w Bengazi wieczorem 10 sierpnia 2026 roku . Dowództwo LNA nazwało bombardowanie „tchórzliwym i zdradzieckim” atakiem terrorystycznym i zapowiedziało śledztwo . Al-Mansouri pełnił funkcję szefa wywiadu od około maja 2024 roku .

Kluczowe szczegóły: Ataki dronów na rafinerię w Zawiji

Rafineria w Zawiji to największa działająca rafineria w Libii o mocy przerobowej 120 000 baryłek dziennie . Kampania dronów trwała trzy dni: wczesny sobotni atak (8 sierpnia) przebił zbiornik z nieprzetworzoną naftą, powodując wyciek chemikaliów, który został opanowany ; w niedzielę lub poniedziałek uderzono w odsalarnię, uszkadzając jej główny silnik ; w poniedziałek trafiono w zbiornik z benzyną zawierający około 4,5 miliona litrów paliwa, co wywołało ogromny pożar i zawalenie się zbiornika . Trzeci dron w poniedziałek celował w zakład mieszania i napełniania olejów, ale spadł w pobliżu głównych zbiorników, nie powodując szkód ani ofiar . NOC ostrzegł, że dalsze ataki zmuszą do całkowitego wstrzymania działalności i ogłoszenia siły wyższej .

Kontekst dyplomatyczny

Administracja Trumpa zintensyfikowała zaangażowanie w Libii co najmniej od 2025 roku. Doradca prezydenta Massad Boulos wielokrotnie odwiedzał Libię i stolice regionalne, przedstawiając propozycje podziału władzy . W kwietniu 2026 roku rywalizujące władze libijskie po raz pierwszy od ponad dekady uzgodniły jednolity budżet państwa . W czerwcu 2026 roku sekretarz stanu Marco Rubio spotkał się w Waszyngtonie z Chalifą Haftarem i jego synem Saddamem Haftarem . W lipcu rywalizujące armie spotkały się w Syrcie na rozmowach zjednoczeniowych . Krytycy i obserwatorzy zauważają jednak, że wciąż brakuje jasnej mapy drogowej, a inicjatywa ryzykuje przekształceniem się w „pakt elit”, który umocni dominację rywalizujących watażków, zamiast doprowadzić do wyborów . Mapa drogowa ONZ z sierpnia 2025 roku, skupiająca się na ramach wyborczych, zjednoczeniu instytucji i zorganizowanym dialogu, pozostaje niezrealizowana .