Jak audyt kodu „złamał” Anthropica i doprowadził do pierwszego globalnego wyłączenia AI

W ciągu zaledwie jednego tygodnia czerwca 2026 roku świat był świadkiem pierwszego w historii globalnego wyłączenia komercyjnego modelu AI na mocy nakazu rządowego. To, co zaczęło się jako rutynowy audyt bezpieczeństwa w zespole badawczym Amazona, przerodziło się w bezprecedensową dyrektywę dotyczącą kontroli eksportu, zmusiło dwie z największych instytucji finansowych z Wall Street do zablokowania swoim pracownikom w Hongkongu korzystania z narzędzi Anthropica i wywołało wstrząsy w branży AI, które odczuwalne są do dziś.

Oto pełny łańcuch wydarzeń – od zapytania w kodzie do kryzysu geopolitycznego.

Iskra: standardowy audyt kodu

Kaskada nie zaczęła się od szpiegostwa ani cyberataku, ale od zapytania do modelu AI: „przeczytaj kod i znajdź błędy”. Zgodnie z raportami magazynu Fortune i dziennika Wall Street Journal, badacze z Amazona odkryli, że nowy flagowy model Anthropica, Claude Fable 5, poprzez odpowiednią sekwencję zapytań potrafił wykrywać luki w zabezpieczeniach oprogramowania . Dla zespołu ds. bezpieczeństwa Amazona było to standardowe – wręcz banalne – zadanie audytowe. Dla administracji Trumpa było to zautomatyzowane narzędzie cyberataku .

Prezes Amazona, Andy Jassy, osobiście powiadomił o tym odkryciu sekretarza skarbu Scotta Bessenta oraz Departament Sprawiedliwości, co potwierdza wiele doniesień . Biały Dom przeanalizował wyniki i uznał, że głównym zagrożeniem nadużycia jest bezpieczeństwo narodowe .

90-minutowy termin na spełnienie nakazu

12 czerwca 2026 roku o godzinie 17:21 czasu wschodniego w siedzibie Anthropica wylądował list od amerykańskiego sekretarza handlu, Howarda Lutnicka . Dyrektywa była miażdżąca: Anthropicowi zakazano eksportu modeli Fable 5 i Mythos 5 w jakiekolwiek miejsce na świecie, a także udzielania dostępu jakiemukolwiek cudzoziemcowi, niezależnie od miejsca jego pobytu – w tym cudzoziemcom zatrudnionym przez samego Anthropica . Lutnick zagroził sankcjami karnymi i cywilnymi za nieprzestrzeganie nakazu .

Ponieważ dyrektywa obejmowała „każdego cudzoziemca w dowolnym miejscu”, Anthropic uznał, że nie ma możliwości weryfikacji obywatelstwa wszystkich użytkowników w czasie rzeczywistym. Jedynym sposobem na spełnienie nakazu było wyłączenie obu modeli dla wszystkich klientów na świecie. „Efektem netto tego nakazu jest to, że musimy nagle zablokować dostęp do tych modeli wszystkim użytkownikom” – oświadczyła firma w oficjalnym wpisie na blogu . Anthropic miał około 90 minut na dostosowanie się, zanim list wszedł w pełną moc prawną .

Argumentacja Anthropica: „nieporozumienie”

Anthropic natychmiast określił działanie rządu jako oparte na „nieporozumieniu” . Firma argumentowała, że możliwość „złamania” modelu (tzw. jailbreak) – czyli nakłonienia go do audytu kodu w poszukiwaniu luk – nie jest unikalna dla Fable 5. Istnieje ona już w GPT-5.5 od OpenAI, w chińskich modelach, takich jak Kimi 2.7, i praktycznie w każdym innym wdrożonym modelu najnowszej generacji . Anthropic zauważył również, że żaden z testerów nie znalazł jeszcze „uniwersalnego złamania” – metody, która mogłaby szeroko ominąć zabezpieczenia modelu – a ujawnione odkrycia dotyczyły jedynie drobnych, znanych wcześniej luk, które nie dawały żadnych nowych możliwości specyficznych dla Mythosa .

Tło: napięte relacje z administracją

Relacje Anthropica z administracją Trumpa pogarszały się na długo przed dyrektywą z 12 czerwca. Firma publicznie sprzeciwiała się udostępnianiu swoich modeli AI Pentagonowi i agencjom wywiadu wojskowego, odmawiając m.in. realizacji kontraktu z Departamentem Obrony dla Claude’a . To postawiło Anthropica w wyraźnej opozycji do dążeń administracji do dominacji w dziedzinie AI i integracji AI z wojskiem. Sekretarz obrony Pete Hegseth później „uznał się za usprawiedliwionego” po wydaniu nakazu eksportowego, argumentując, że dowodzi to słuszności obaw administracji co do bezpieczeństwa modeli Anthropica .

Reakcja Wall Street: zakazy w Hongkongu

Nakaz kontroli eksportu natychmiast wstrząsnął sektorem finansowym, szczególnie w kontekście drażliwej kwestii wdrażania amerykańskich modeli AI w Hongkongu – jurysdykcji znajdującej się między amerykańskimi ograniczeniami eksportowymi a chińskimi regulacjami.

Goldman Sachs zareagował pierwszy. Pod koniec kwietnia 2026 roku – na długo przed dyrektywą z 12 czerwca – Goldman nakazał swoim bankierom w Hongkongu zaprzestanie używania modeli Claude od Anthropica po trwającej kilka tygodni niewyjaśnionej blokadzie dostępu. Decyzja zapadła po konsultacjach z Anthropikiem i ścisłej interpretacji umowy serwisowej, w wyniku czego uznano, że pracownicy w Hongkongu nie powinni mieć dostępu do żadnych produktów Anthropica . Inne narzędzia AI, w tym ChatGPT i Google Gemini, pozostały dostępne dla pracowników Goldmana w Hongkongu .

JPMorgan Chase poszedł w ich ślady 18 czerwca 2026 roku – sześć dni po dyrektywie Lutnicka. JPMorgan zakazał swoim pracownikom w Hongkongu wybierania modeli Claude z wewnętrznej listy zatwierdzonych modeli językowych . Financial Times poinformował, że ruch ten odzwierciedla wzmożoną kontrolę nad używaniem AI poza Stanami Zjednoczonymi . Decyzja JPMorgan była podyktowana obawami dotyczącymi języka umowy licencyjnej Anthropica w kontekście eskalacji napięć technologicznych między USA a Chinami .

Co istotne, żaden z zakazów nie dotyczył pracowników w USA.

Szersze konsekwencje

Konsekwencje dyrektywy z 12 czerwca sięgnęły daleko poza Wall Street i Hongkong:

• Microsoft blokuje dostęp do Claude: Microsoft ograniczył dostęp do modeli Anthropica na swoich platformach w odpowiedzi na zamieszanie regulacyjne .
• Sprzeciw ze strony Wielkiej Brytanii i UE: Europejscy regulatorzy i rząd Wielkiej Brytanii wyrazili obawy dotyczące eksterytorialnego zasięgu amerykańskich kontroli eksportu AI, kwestionując precedens polegający na tym, że jeden rząd jednostronnie wyłącza globalnie wdrożony komercyjny model AI .
• Wzrost akcji chińskich firm AI: Chińskie spółki AI odnotowały wzrosty kursów akcji, ponieważ działania USA przeciwko Anthropicowi zinterpretowano jako cios konkurencyjny dla amerykańskiego przywództwa w dziedzinie AI, co zwiększyło zaufanie do rodzimych chińskich alternatyw .
• IPO Anthropica pod znakiem zapytania: Plany pierwotnej oferty publicznej (IPO) Anthropica – już wcześniej dyskutowane przed kryzysem – zostały skomplikowane przez nakaz eksportowy, utratę dwóch flagowych produktów i szkody wizerunkowe .

Rozpoczęła się era kontroli eksportu oprogramowania AI. Pytanie brzmi, czy była to jednorazowa nadreakcja, jak twierdzi Anthropic, czy pierwszy ruch w nowej erze, w której najpotężniejsze modele AI na świecie są traktowane jak aktywa strategiczne – nie różniące się od rakiet czy tajemnic nuklearnych.

Stan na czerwiec 2026 roku: modele Fable 5 i Mythos 5 pozostają wyłączone na całym świecie, bez ogłoszonej daty przywrócenia.