Helion potraja wycenę do 15,5 mld dolarów. Wyścig o zasilenie centrów danych AI Microsoftu fuzją jądrową do 2028 r.

Wewnątrz transakcji o wartości 465 mln dolarów i kto za nią stoi

Runda jest znacząca nie tylko ze względu na swój rozmiar, ale i skład. Poprowadziła ją prominentna firma venture capital Thrive Capital, a jej partner, Vince Hankes, dołączył do zarządu Helion . Lista inwestorów sięga daleko poza Thrive Capital i obejmuje zarówno nowych, jak i dotychczasowych udziałowców, co sygnalizuje głębokie zaufanie instytucjonalne.

Wśród nowych inwestorów znaleźli się Alta Park Capital, Anti Fund, BoxGroup, Lux Capital, Peak XV Partners oraz Bill Ford, prezes wykonawczy Ford Motor Company . Dołączają oni do grona dotychczasowych udziałowców, którzy zdecydowali się zwiększyć swoje zaangażowanie: Lightspeed Venture Partners, SoftBank Vision Fund 2, Mithril Capital, Capricorn Technology Impact Funds, Dustin Moskovitz (poprzez swoją fundację Good Ventures) oraz nienazwany fundusz uniwersytecki (university endowment) .

Poprzednia runda Helion o wartości 425 milionów dolarów, ogłoszona w styczniu 2025 roku, była również ściśle powiązana z umową komercyjną z Microsoftem . Ta konsekwentnie rosnąca trajektoria ostro kontrastuje z głęboką naukową niepewnością otaczającą podstawową technologię firmy.

Elektrownia Orion i umowa PPA z Microsoftem

Głównym celem wykorzystania nowego kapitału jest przyspieszenie wdrożenia elektrowni Orion – pierwszej komercyjnej elektrowni fuzyjnej Helion w Maladze w stanie Waszyngton . Budowa rozpoczęła się w lipcu 2025 roku, a zakład jest fizycznym ucieleśnieniem przełomowej umowy zakupu energii (Power Purchase Agreement, PPA) z Microsoftem.

Na mocy umowy Helion zobowiązał się do dostarczania co najmniej 50 megawatów (MW) czystej energii z fuzji do centrum danych Microsoftu w środkowym Waszyngtonie do 2028 roku, z karami dla startupu w przypadku niedotrzymania terminu . Ta umowa PPA nakłada na Helion ogromną presję komercyjną, aby nie tylko zademonstrować fuzję, ale uczynić z niej niezawodne, podłączone do sieci źródło energii w ciągu dwóch lat. Środki z serii G są wyraźnie przeznaczone na zwiększenie mocy produkcyjnych i wsparcie tej komercyjnej dostawy .

Niekonwencjonalna technologia Helion: pominięcie turbiny parowej

Tym, co odróżnia Helion od niemal wszystkich innych przedsięwzięć fuzyjnych, w tym ogromnego międzynarodowego projektu ITER i rywali takich jak Commonwealth Fusion Systems, jest podejście do generowania elektryczności. Firma wykorzystuje impulsowy, magneto-inercyjny system fuzyjny, który całkowicie omija tradycyjną turbinę parową.

W konwencjonalnej elektrowni – czy to węglowej, gazowej, jądrowej (fisja), czy w większości proponowanych reaktorów fuzyjnych – energia podgrzewa wodę do postaci pary, która następnie obraca turbinę, by wytworzyć elektryczność, tracąc znaczną część energii w procesie konwersji . Konstrukcja Helion jest fundamentalnie inna. Reaktor firmy wystrzeliwuje ku sobie dwa zwarte pierścienie plazmy z ogromną prędkością w polu magnetycznym . Kiedy pierścienie plazmy zderzają się i rozszerzają po fuzji, ich ruch zmienia strumień magnetyczny reaktora. Zgodnie z prawem indukcji Faradaya, ta zmiana indukuje prąd elektryczny w cewkach maszyny, który jest bezpośrednio wychwytywany jako elektryczność .

"Podobnie jak hamowanie rekuperacyjne w samochodzie elektrycznym, nasz system jest zbudowany tak, aby skutecznie odzyskiwać całą niewykorzystaną i nową energię elektromagnetyczną," czytamy na oficjalnej stronie FAQ firmy . Ten bezpośredni wychwyt energii ma gwarantować sprawność netto na poziomie ponad 95%, co stanowi wyraźny kontrast z około 33-40% sprawnością typową dla systemów opartych na parze . Prototyp siódmej generacji Helion, Polaris, jest zaprojektowany jako pierwsza maszyna, która zademonstruje produkcję netto energii elektrycznej z tego procesu. Niedawno osiągnął rekordowe temperatury plazmy przekraczające 150 milionów stopni Celsjusza – dziesięciokrotnie więcej niż temperatura jądra Słońca .

Widmo sceptycyzmu pośród fali finansowania fuzji

Pomimo technicznych kamieni milowych nad harmonogramem Helion wisi chmura naukowego sceptycyzmu. Część ekspertów od fuzji wyraża wątpliwość, czy podejście Helion jest wykonalne, częściowo dlatego, że firma rzadko publikuje w recenzowanych czasopismach naukowych, co utrudnia niezależną, rygorystyczną weryfikację jej twierdzeń . Żaden eksperymentalny reaktor, w tym ten Helion, nie wykazał jeszcze generowania netto energii elektrycznej na skalę wymaganą dla komercyjnej sieci .

Dyrektor generalny David Kirtley odpiera te zarzuty, twierdząc, że działająca komercyjna elektrownia będzie ostatecznym i jedynym niezbędnym dowodem . Dla porównania, konkurencyjny startup Commonwealth Fusion Systems (oparty na tokamaku) ogłosił niedawno pięć recenzowanych artykułów naukowych potwierdzających jego fizykę .

Zbiórka Helion nastąpiła w czasie bezprecedensowego wzrostu finansowania fuzji. Zaledwie kilka dni wcześniej niemiecki startup laserowej fuzji Focused Energy zamknął rekordową rundę serii A o wartości 240 milionów dolarów, a w tym samym tygodniu deweloper stellaratorów Thea Energy ogłosił rundę serii B w wysokości 100 milionów dolarów . Inne duże ruchy w samym 2026 roku obejmują 450 milionów dolarów serii A dla firmy Inertia Enterprises oraz obligację zamienną o wartości 87 milionów dolarów dla Type One Energy, startupu wspieranego przez Billa Gatesa, który dąży do pozyskania 250 milionów dolarów w serii B przy wycenie około 9 miliardów dolarów . ARPA-E, amerykańska agencja rządowa, dokonała również w kwietniu 2026 roku swojej największej w historii skoncentrowanej inwestycji w fuzję, przeznaczając na nią 135 milionów dolarów .

Dlaczego Big Tech i AI napędzają obecny moment fuzji

Wspólnym wątkiem łączącym prawie wszystkie nowe inwestycje w fuzję jest prognozowane zapotrzebowanie na energię ze strony branży AI. W miarę jak centra danych rozrastają się do kampusów o mocy gigawatowej, by trenować i uruchamiać zaawansowane modele AI, firmy technologiczne stają przed egzystencjalną potrzebą znalezienia źródeł zasilania, które są jednocześnie bezemisyjne i dostępne 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu, bez problemów z niestabilnością charakterystycznych dla energii wiatrowej i słonecznej . Fuzja obiecuje idealnie pasować do tego profilu: niemal nieograniczone, zawsze dostępne, zeroemisyjne źródło energii podstawowej.

Umowa Microsoftu z Helion jest najbardziej konkretnym przykładem tej synergii, a doniesienia wskazują, że OpenAI, współzałożone przez szefa i inwestora Helion, Sama Altmana, również rozważało umowę PPA z tą firmą . Runda finansowania Helion jest ostatecznie zakładem, że firma może pokonać ogromne przeszkody fizyczne i inżynieryjne, nie w latach 30. XXI wieku, jak większość jej konkurentów, ale w niecałe trzy lata. Wycena 15,5 miliarda dolarów zostanie zapamiętana albo jako prorocza prognoza, albo jako szczyt wygórowanych oczekiwań.