Ukraina buduje AI na polu walki. Szef centrum obrony ostrzega przed "wojną systemów operacyjnych"

Ukraina odchodzi od używania sztucznej inteligencji wyłącznie do pojedynczych zadań na polu walki. Kijów kładzie podwaliny pod jeden, spójny system operacyjny oparty na AI – który ma koordynować wszystko, od pojedynczych uderzeń dronów po strategiczne decyzje dowódcze. Danylo Cwok, szef centrum AI (A1 Defence AI Centre) w ukraińskim resorcie obrony, nazwał to nadchodzącą „wojną systemów operacyjnych” z Rosją, która w ciągu trzech do pięciu lat całkowicie zmieni sposób prowadzenia konfliktu .

Jeden organizm zamiast zbioru narzędzi

Sednem pomysłu jest połączenie rozproszonych dziś narzędzi AI w jeden, koordynowany mechanizm. Cwok mówi wprost o stworzeniu „jednego żywego organizmu, który działa w skoordynowany sposób” . Dziś AI pomaga w osobnych zadaniach: naprowadza drony na cel, analizuje dane o rosyjskich atakach rakietowych i wspiera planowanie operacji bojowych. W dłuższej perspektywie wszystkie te funkcje – a także ogromny strumień danych napływający z linii frontu o długości 1200 kilometrów – mają trafić na jedną platformę. To ona będzie rekomendowała decyzje na każdym szczeblu: od pojedynczego żołnierza po Sztab Generalny. Nie chodzi zatem o kolejny inteligentny czujnik czy system celowniczy, ale o całościowy system operacyjny do prowadzenia wojny.

AI już jest na froncie

Wykorzystanie sztucznej inteligencji przez Ukrainę jest już szerokie. Według Cwoka AI jest obecnie wbudowana w:

• sterowanie dronami – AI pomaga naprowadzać bezzałogowce na cele, ale większość z nich wciąż jest pilotowana ręcznie ,
• planowanie operacji bojowych – narzędzia sztucznej inteligencji wspierają systemy dowodzenia, pozwalając planistom szybciej oceniać warianty działań ,
• analizę uderzeń rakietowych – AI przetwarza dane o rosyjskich atakach, by identyfikować wzorce i słabe punkty przeciwnika ,
• przyspieszanie tzw. łańcucha śmierci – celem jest maksymalne skrócenie czasu od wykrycia celu do jego zniszczenia. To właśnie szybkość analityczna AI ma dać przewagę, której nie zapewnią same zespoły ludzi ,
• rekrutację – resort obrony tworzy nawet system HR oparty na sztucznej inteligencji, który ma usprawnić decyzje kadrowe .

Wspólnym mianownikiem jest tempo. Cwok podkreśla, że zadaniem centrum jest radykalne przyspieszenie analizy danych z całego frontu, tak aby dowódcy dostawali gotowe rekomendacje znacznie szybciej niż dotychczas .

Brave1 Dataroom: uczenie AI na prawdziwej wojnie

Kluczowym elementem tej układanki jest Brave1 Dataroom – bezpieczne środowisko uruchomione w styczniu 2026 roku we współpracy z amerykańską firmą Palantir Technologies. To tutaj deweloperzy mogą trenować i testować modele sztucznej inteligencji, wykorzystując prawdziwe, wyselekcjonowane dane z pola bitwy .

Początkowo projekt koncentruje się na rozwijaniu autonomicznych systemów wykrywających i zwalczających zagrożenia powietrzne, takie jak irańskie drony Shahed. Wewnątrz Dataroomu deweloperzy mają dostęp do zbiorów danych wizualnych i termicznych zebranych bezpośrednio na froncie – materiału niemożliwego do odtworzenia w warunkach laboratoryjnych. Minister obrony Mychajło Fiodorow stwierdził wprost, że inicjatywa ta tworzy fundament technologiczny dla rozwiązań AI, które mają bezpośrednie przełożenie na realia walki .

Partnerstwo z Palantirem to również wyraźny sygnał, że Ukraina chce zindustrializować swoje wysiłki w zakresie obronnej AI. Do maja 2026 roku Fiodorow i prezydent Wołodymyr Zełenski odbyli już spotkania z prezesem Palantira, Alexem Karpem, by rozszerzyć współpracę. Sam Palantir określa Dataroom jako platformę, na której dane z pierwszej linii frontu trenują „kolejną generację bojowej AI” . Dostęp do platformy wymaga jednak przejścia procedur bezpieczeństwa, co gwarantuje, że wrażliwe dane pozostają w kontrolowanym ekosystemie .

Rosja też się ściga

Cwok jasno daje do zrozumienia, że Moskwa nie stoi w miejscu. Wysoki rangą ukraiński dowódca obrony powietrznej wyraził zaniepokojenie, że Rosja coraz częściej używa AI do planowania ataków dronów i rakiet na miasta. Taki rozwój wydarzeń mógłby drastycznie skrócić czas potrzebny na przygotowanie pojedynczego uderzenia .

W tym kontekście Cwok precyzyjnie definiuje istotę wyścigu: „System, który posiada więcej danych i lepiej je rozumie, który proponuje rozwiązania – ten system zdobędzie przewagę nad drugim. Pytanie brzmi, jak szybko my zbudujemy nasze rozwiązania i jak praktycznie je zastosujemy” . To nie tylko wyścig zbrojeń, to przede wszystkim wyścig danych.

Dylemat człowieka w pętli

Być może najbardziej niepokojący fragment ostrzeżenia Cwoka dotyczy roli człowieka. Ukraina trzyma się dziś ścisłej zasady, że to człowiek podejmuje ostateczną decyzję o ataku (tzw. human-in-the-loop) . Szef centrum AI ostrzega jednak, że ten paradygmat może nie przetrwać:

„Systemy AI mogą w końcu wyprzedzić ludzi, których obecność będzie wtedy spowalniać decyzje. Wtedy pojawia się pytanie: jak mamy nadążyć za decyzjami, które proponują systemy autonomiczne?”

To paradoks, który leży u podstaw ukraińskiego podejścia do AI. Przyspieszenie daje wyraźną przewagę taktyczną, ale wyłączenie lub ograniczenie ludzkiego osądu rodzi fundamentalne pytania o odpowiedzialność, kontrolę i ryzyko katastrofalnych błędów. Wypowiedź Cwoka jest raczej przyznaniem, że taka niewygodna przyszłość może być nieunikniona – jeśli wizja „wojny systemów operacyjnych” rzeczywiście się zmaterializuje.