Cieśnina Ormuz na krawędzi: rozejm USA-Iran wygasa, ataki na statki paraliżują żeglugę

Oskarżenia latają z obu stron. ZEA bezpośrednio obwiniają Iran za najnowsze ataki rakietowe . Iran oświadcza, że cieśnina pozostanie zamknięta dla nieupoważnionych jednostek, zabraniając tranzytu statkom amerykańskim i izraelskim, i nalega, aby Waszyngton zaakceptował jego warunki, zanim żegluga będzie mogła zostać wznowiona . USA z kolei twierdzą, że mają „całkowitą kontrolę” nad drogą wodną – twierdzenie to Iran stanowczo odrzuca .

Żegluga praktycznie zamarła

W piątek, 14 sierpnia, tranzyt przez Cieśninę Ormuz „praktycznie zamarł” po najnowszych atakach i nowych groźbach USA . W lipcu przez cieśninę przepłynęły zaledwie 25 statki w ciągu jednego dnia (spadek z 49 dnia poprzedniego), według firmy analitycznej Kpler – to spadek o 50% . Droga wodna normalnie transportuje około jednej piątej światowych dziennych dostaw ropy i LNG .

Negocjacje w martwym punkcie i rozszerzone żądania Iranu

8 sierpnia Najwyższa Rada Bezpieczeństwa Narodowego Iranu ogłosiła szereg warunków ponownego otwarcia cieśniny. Jej sekretarz, Mohammad Bagher Zolghadr, oświadczył, że USA muszą:

• Trwale zakończyć wojnę z Iranem i jego sojusznikami
• Znieść blokadę morską USA
• Wycofać wszystkie sankcje
• Wycofać wojska z okolic kraju
• „Poprawić swoje postępowanie” i nigdy więcej nie zagrażać Iranowi

Irański minister spraw zagranicznych, Abbas Araqchi, oświadczył 9 sierpnia, że nie toczą się żadne bezpośrednie negocjacje między Teheranem a Waszyngtonem, a pośrednicy wciąż starają się znaleźć sposób na wznowienie rozmów . Obie strony przedstawiają coraz bardziej wygórowane żądania, zamiast zbliżać się do porozumienia . Wcześniejsze memorandum ustaleń z czerwca, które wstrzymało działania wojenne, faktycznie upadło .

Presja gospodarcza i militarna USA

13 sierpnia USA oświadczyły, że mogą utrzymywać blokadę morską Iranu „w nieskończoność” i zapowiedziały zwiększenie presji gospodarczej w miarę zbliżania się terminu wygaśnięcia rozejmu . 14 sierpnia USA ostrzegły, że nasilą presję gospodarczą po dwóch najnowszych atakach na statki . Wcześniejsze rundy nacisków obejmowały: cofnięcie licencji na sprzedaż irańskiej ropy (7 lipca) ; przeprowadzenie setek ataków na cele irańskie w odwecie za ataki na statki ; oraz żądanie przez Trumpa odszkodowania od Iranu za śmierć związaną z konfliktem .

Ceny ropy i benzyny

Ropa Brent zamknęła się na poziomie 88,52 USD za baryłkę 14 sierpnia, co oznacza wzrost o 1,45 USD (1,67%) w ciągu dnia, podczas gdy WTI wyniosła 85,38 USD za baryłkę . Międzynarodowa Agencja Energetyczna obniżyła prognozę popytu na ropę na 2026 rok o 1,6 miliona baryłek dziennie, powołując się na zakłócenia w Ormuzie . Ceny benzyny w USA rosną, ponieważ ograniczone dostawy ropy przez Ormuz wywierają presję na krajowe rafinerie; Trump ostrzegł kierowców, aby przygotowali się na wyższe koszty . Ropa na krótko przekroczyła 90 USD za baryłkę w połowie lipca, gdy ruch prawie ustał .

Oceny ekspertów

Źródła dyplomatyczne opisują rozmowy jako nie prowadzące do porozumienia, a nawet memorandum ustaleń na tym etapie, a sprzeczne żądania Iranu oddalają perspektywę zawarcia umowy . Analitycy zauważają, że Iran skutecznie przedstawił wszystkie swoje kluczowe żądania jako warunki wstępne (wycofanie amerykańskiego zagrożenia, ulgi finansowe i irańskie zarządzanie cieśniną), odkładając dyskusję na temat swojego programu nuklearnego na później – co jest nie do przyjęcia dla administracji Trumpa . Ryzyko przedłużającego się impasu jest wysokie. Wobec braku bezpośrednich rozmów USA-Iran, kanał mediacyjny Omanu wydaje się niewystarczający do pokonania różnic, a obie strony zaostrzają swoje stanowiska .