Disney, „The New York Times” i Adobe tworzą ARIAM, by kształtować zasady gry dla całej gospodarki kreatywnej w dobie sztucznej inteligencji

Krajobraz sojuszy na rzecz praw twórców w erze AI właśnie zyskał swojego najbardziej ambitnego gracza. 15 czerwca 2026 roku Victoria Furniss, była dyrektor Netfliksa i Warner Bros., ogłosiła powstanie Alliance for Responsible Innovation in the Arts & Media (ARIAM). Ta pierwsza w swoim rodzaju globalna koalicja pod jednym sztandarem jednoczy gigantów rozrywki, wydawców, prasy, muzyki, gier wideo i badań naukowych .

Członkowie założyciele – The Walt Disney Company, The New York Times Company i Adobe – sygnalizują bezprecedensowe porozumienie między potentatami treści a platformami technologicznymi co do tego, jak AI powinna obchodzić się z pracą twórczą. Do pierwszych członków dołączyły m.in. BBC, Cambridge University Press & Assessment, Condé Nast i Wiley . To najszersza koalicja tego typu, a jej żądania są bardzo konkretne.

Jasno sprecyzowana misja, sednem odpowiedzialność

Misją ARIAM jest dążenie do "ram prawnych i politycznych opartych na projektowaniu odpowiedzialności (responsibility-by-design), które są wzmocnione sprawiedliwymi i solidnymi systemami odpowiedzialności" . Koalicja argumentuje, że obecne środowiska regulacyjne są fragmentaryczne i reaktywne, zmuszając firmy do wyboru między korzystaniem z narzędzi AI a ochroną własnej własności intelektualnej. ARIAM chce sprawić, by możliwe było jedno i drugie. To ważne przesłanie dla polskich i europejskich decydentów, którzy stają przed podobnym dylematem przy wdrażaniu AI Act.

Furniss podkreśla, że celem koalicji "nie jest spowalnianie AI, ale zapewnienie, by była ona w stanie wspierać szersze ekosystemy w dłuższej perspektywie" . Takie postawienie sprawy odróżnia ARIAM od grupy lobbystów anty-AI; koalicja przedstawia się raczej jako partner w odpowiedzialnym rozwoju technologii, a nie jako hamulcowy.

Zasady AARTTS: Czego koalicja faktycznie chce

ARIAM skodyfikowała swoje postulaty w formie Zasad AARTTS, sześciopunktowych ram opublikowanych na swojej stronie internetowej :

• Odpowiedzialność (Accountability): Jasne ramy odpowiedzialności prawnej, by twórcy AI nie mogli ukrywać się za techniczną złożonością, gdy ich systemy wyrządzają szkody.
• Autoryzacja (Authorization): Elastyczne środowisko licencjonowania, w którym właściciele praw mogą autoryzować – lub odmawiać – wykorzystania swoich treści i własności intelektualnej.
• Wynagrodzenie (Remuneration): Prawo do negocjowania i otrzymywania zapłaty, gdy dostawcy AI wykorzystują chronione treści.
• Przejrzystość (Transparency): Obowiązkowe ujawnianie przez systemy AI informacji o tym, w jaki sposób zbierają i wykorzystują dane, jakie jest przeznaczenie ich robotów sieciowych (crawlerów) oraz kiedy tworzone i rozpowszechniane są treści syntetyczne.
• Zaufanie (Trust): Zabezpieczenia na etapie danych wejściowych i wyjściowych, chroniące integralność marki i zapobiegające szkodom dla konsumentów – zwłaszcza dzieci i młodzieży – a także twórców i całego społeczeństwa.
• Bezpieczeństwo (Security): Odpowiednie techniczne i operacyjne zabezpieczenia zapobiegające nadużyciom, chroniące dane i chroniące użytkowników oraz odbiorców.

Zasady te stanowią szczegółowe stanowisko negocjacyjne, wymierzone bezpośrednio w procesy pobierania danych, trenowania modeli i generowania treści przez główne firmy AI. Po raz pierwszy koalicja obejmująca tak szeroki zakres branż kreatywnych stworzyła jednolity, publiczny dokument programowy dotyczący zarządzania AI.

Doświadczenie Furniss to system operacyjny ARIAM

Kariera Victorii Furniss podąża wyraźnym łukiem, który czyni ARIAM logicznym następnym krokiem. Do Netfliksa dołączyła w 2015 roku jako wiceprezeska ds. globalnej polityki publicznej, a wcześniej pełniła funkcję wiceprezeski ds. ochrony treści i własności intelektualnej w Warner Bros. . Podczas pracy w Netfliksie odegrała kluczową rolę w stworzeniu w 2017 roku Alliance for Creativity and Entertainment (ACE), globalnej koalicji antypirackiej, która obecnie zrzesza ponad 50 firm rozrywkowych i studiów filmowych . Model ACE – jednoczenie firm w celu walki z piractwem cyfrowym poprzez skoordynowane działania prawne – udowodnił, że podzielone branże kreatywne mogą działać zbiorowo i skutecznie.

ARIAM wykorzystuje ten sam schemat budowania koalicji, ale tym razem cel jest inny. Zamiast likwidować pirackie serwisy streamingowe, sojusz bierze na celownik prawną i techniczną architekturę, która reguluje sposób, w jaki firmy AI trenują swoje modele na dziełach chronionych prawem autorskim.

Pomiędzy odejściem z Netfliksa a uruchomieniem ARIAM, Furniss współzałożyła AiPhelion, firmę konsultingową działającą na styku prawa, technologii i własności intelektualnej w erze AI . Misją AiPhelion jest "budowanie zrozumienia i współpracy między twórcami AI a profesjonalistami z branży kreatywnej", a firma oferuje autorskie narzędzie technologiczne o nazwie Thelonious, które – jak opisuje Furniss – jest wykorzystywane zarówno w pracach konsultingowych AiPhelion, jak i w samej koalicji ARIAM . Tworzy to bezpośredni rurociąg operacyjny: AiPhelion dostarcza strategicznych porad i narzędzi, a ARIAM przekłada to na zbiorową siłę nacisku całej branży i wpływ na politykę.

Miejsce ARIAM w zatłoczonym krajobrazie sojuszy

ARIAM wkracza na pole, na którym działa już m.in. koalicja SPUR (Standards for Publisher Usage Rights), uruchomiona w lutym 2026 roku przez BBC, Financial Times, Guardian Media Group, Sky News i Telegraph Media Group . Obie organizacje są komplementarne, ale odrębne.

SPUR jest koalicją wydawców prasowych, skupioną konkretnie na ustanawianiu technicznych standardów telemetrii i sprawiedliwych warunków licencjonowania treści dziennikarskich wykorzystywanych do trenowania AI . Co istotne, SPUR nie negocjuje licencji w imieniu swoich członków; ustala techniczne i handlowe warunki, na jakich takie negocjacje powinny się odbywać. To trochę jak branżowa izba gospodarcza, która wspólnie opracowuje wzorce umów i standardy techniczne.

ARIAM ma znacznie szerszy zakres. Przecina branże rozrywki, wydawnictw akademickich, muzyki, gier i wiadomości – żadna wcześniejsza koalicja AI nie próbowała tak przekrojowego podejścia . Co kluczowe, działania rzecznicze ARIAM wykraczają poza kwestię wynagrodzeń, obejmując odpowiedzialność prawną, bezpieczeństwo dzieci, transparentność mediów syntetycznych i systemowe zabezpieczenia. Członkostwo BBC w obu koalicjach pokazuje, jak te dwa wysiłki zazębiają się, ale nie kolidują ze sobą.

ARIAM reprezentuje najbardziej ambitną jak dotąd próbę przemawiania przez gospodarkę kreatywną jednym głosem w sprawie AI. Koalicja łączy głębokie doświadczenie operacyjne z bitew antypirackich ostatniej dekady, szczegółowy zestaw realnych postulatów politycznych i liderkę, która już wcześniej budowała udane sojusze branżowe. To, czy deweloperzy AI poważnie podejdą do Zasad AARTTS, może zadecydować o tym, jak szybko i z jakiego kierunku nadejdą regulacje prawne.