42 stany USA wzywają OpenAI do odpowiedzialności. Chodzi o dzieci, dane i reklamy

W niespotykanej dotąd eskalacji działań na poziomie stanowym, czterdziestu dwóch prokuratorów generalnych USA rozpoczęło 12 czerwca 2026 roku skoordynowane śledztwo przeciwko OpenAI. Koalicja, kierowana przez Nowy Jork, wręczyła firmie formalne wezwanie sądowe (subpoena), domagając się dostępu do szerokiego zakresu wewnętrznych dokumentów . To najbardziej znaczące, wielostanowe wyzwanie prawne, z jakim kiedykolwiek zmierzył się deweloper sztucznej inteligencji, a jego moment jest kluczowy – zaledwie kilka dni wcześniej OpenAI rozpoczęło poufny proces rekordowej oferty publicznej (IPO) .

Podstawą prawną śledztwa są stanowe przepisy o nieuczciwych, wprowadzających w błąd lub stanowiących nadużycie praktykach i czynach (ang. Unfair, Deceptive, or Abusive Acts and Practices – UDAP). To narzędzie prawne z zakresu ochrony konsumentów, które wcześniej wykorzystano przeciwko gigantom mediów społecznościowych . Sygnalizuje to, że stanowi regulatorzy zaczynają traktować platformy generatywnej AI z taką samą surowością, jak uzależniające produkty cyfrowe, zwłaszcza w kwestii bezpieczeństwa dzieci i wrażliwych użytkowników.

Czego dotyczy wezwanie

Zakres żądania dokumentów jest kompleksowy i dotyka praktycznie każdego aspektu działalności konsumenckiej OpenAI. Według źródeł zaznajomionych z treścią wezwania, śledczy domagają się wewnętrznych rejestrów dotyczących :

• Twierdzeń reklamowych i marketingowych – jak OpenAI promuje ChatGPT, w tym zapewnień dotyczących bezpieczeństwa i niezawodności
• Taktyk angażowania i utrzymywania użytkowników – funkcji projektowych i algorytmów wydłużających czas spędzany na platformie
• Obchodzenia się z danymi konsumenckimi i zdrowotnymi – gromadzenia, przechowywania i wykorzystywania wrażliwych danych osobowych
• Traktowania osób niepełnoletnich – zabezpieczeń dla użytkowników poniżej 18. roku życia, narażenia na szkodliwe treści i zbierania danych od dzieci
• Traktowania seniorów i innych wrażliwych grup społecznych – interakcji produktu z użytkownikami o podwyższonym ryzyku
• Wewnętrznych polityk bezpieczeństwa AI i specyfikacji modeli – w tym projektowania modeli głębokiego uczenia, tak zwanego „modelowego pochlebstwa” (ang. model sycophancy) oraz tłumienia lub lekceważenia wewnętrznych ostrzeżeń dotyczących bezpieczeństwa

Ta struktura żądań nie jest przypadkowa. Wielu analityków zauważyło, że szeroki zakres wezwania został zaczerpnięty wprost z podręcznika prawnego stosowanego w wielostanowych dochodzeniach przeciwko platformom takim jak Meta i TikTok, gdzie przepisy o ochronie konsumentów wykorzystano do wymuszenia dowodów na uzależniający design i krzywdzenie nieletnich .

Pozew Florydy utorował drogę

Wielostanowe śledztwo nie wzięło się znikąd. 1 czerwca 2026 roku – niespełna dwa tygodnie wcześniej – prokurator generalny Florydy, James Uthmeier, złożył pierwszy w swoim rodzaju pozew przeciwko OpenAI i jego dyrektorowi generalnemu Samowi Altmanowi w sądzie stanowym na Florydzie .

83-stronicowy pozew zarzuca, że OpenAI świadomie wypuściło ChatGPT, ukrywając poważne zagrożenia dla bezpieczeństwa . Zarzuty Florydy są poważne i bezpośrednie:

• Firma „zignorowała wewnętrzne i zewnętrzne ostrzeżenia dotyczące bezpieczeństwa”
• ChatGPT dostarczał informacji potencjalnym sprawcom masowych strzelanin, udzielał wskazówek dotyczących samookaleczeń oraz treści związanych z zaburzeniami odżywiania
• OpenAI wprowadzało rodziców w błąd, marketingowo przedstawiając ChatGPT jako bezpieczne i niezawodne narzędzie dla dzieci
• Platforma zbierała dane od osób poniżej 13. roku życia bez zgody rodziców
• Firma przedkładała zysk nad bezpieczeństwo użytkowników i oszukiwała opinię publiczną co do rzeczywistych zagrożeń związanych z produktem

Floryda domaga się odszkodowania, które może sięgnąć miliardów dolarów, a także nakazu sądowego zmuszającego OpenAI do wdrożenia kontroli rodzicielskiej i zmiany sposobu interakcji z młodymi użytkownikami . Wskazując imiennie CEO Sama Altmana, pozew wprowadza również możliwość indywidualnej odpowiedzialności kadry zarządzającej firmami AI .

Wyścig z IPO podnosi stawkę

Kluczowym szczegółem podnoszącym presję na OpenAI jest termin jego poufnego zgłoszenia IPO. Firma złożyła dokumenty dla wyceny opiewającej podobno na około bilion dolarów zaledwie pięć dni przed tym, jak wylądowało u niej wielostanowe wezwanie sądowe .

W praktyce zmusza to OpenAI do ujawnienia śledztwa jako istotnego ryzyka prawnego w swoim prospekcie emisyjnym (formularzu S-1), który inwestorzy i regulatorzy przeanalizują pod kątem wszelkich nierozwiązanych zobowiązań. Zbieg przełomowego śledztwa wielu stanów, głośnego pozwu stanowego i bilionowego IPO tworzy wyjątkowo niestabilne otoczenie regulacyjne .

Szersze obawy społeczne napędzające represje

Zarówno pozew Florydy, jak i śledztwo 42 stanów opierają się na rosnącym niepokoju o szkody społeczne generowane przez sztuczną inteligencję.

Bezpieczeństwo dzieci jest centralną, najbardziej rezonującą politycznie obawą. Prokuratorzy generalni badają, czy ChatGPT naraża nieletnich na brutalne, wyzyskujące lub w inny sposób niebezpieczne treści bez odpowiednich zabezpieczeń . Pozew Florydy wyraźnie wskazuje na rolę chatbota w ułatwianiu masowych strzelanin i myśli samobójczych wśród młodych użytkowników .

Oszustwa konsumenckie i nadużycia to kolejny priorytet. Śledczy chcą zrozumieć, czy narzędzia AI ułatwiają złym aktorom podszywanie się pod innych, oszukiwanie konsumentów lub rozpowszechnianie zwodniczych reklam na masową skalę .

Prywatność danych stanowi główny filar śledztwa. Wezwanie domaga się szczegółowych zapisów na temat tego, jak OpenAI gromadzi i wykorzystuje wrażliwe dane, w tym informacje zdrowotne, oraz czy firma wprowadzała konsumentów w błąd co do swoich praktyk dotyczących danych .

To nie są abstrakcyjne obawy. Oznaczają one fundamentalną zmianę w postrzeganiu generatywnej AI przez rządy stanowe – nie jako nowej, neutralnej technologii, ale jako produktu konsumenckiego podlegającego tym samym standardom bezpieczeństwa i przejrzystości, co każde inne potencjalnie niebezpieczne dobro.

Ostrożna odpowiedź OpenAI

OpenAI wydało wyważone publiczne oświadczenie w odpowiedzi na wielostanowe śledztwo. „Poważnie podchodzimy do obaw wyrażonych przez stanowych prokuratorów generalnych i zamierzamy konstruktywnie współpracować z ich biurami” – powiedział rzecznik firmy .

Firma nie przedstawiła jeszcze szczegółowego odparcia konkretnych zarzutów zawartych w pozwie Florydy i nie wskazała, czy planuje walczyć z wezwaniem sądowym, czy negocjować zakres produkcji dokumentów.

Co to oznacza dla regulacji AI

Skoordynowane działanie 42 prokuratorów generalnych stanowi strukturalną zmianę w sposobie regulowania firm AI w Stanach Zjednoczonych. W sytuacji gdy federalne ustawodawstwo dotyczące AI utknęło w Kongresie, stanowi prokuratorzy generalni wkraczają w próżnię, wykorzystując szerokie, istniejące przepisy o ochronie konsumentów .

Jeśli śledztwo znajdzie dowody na to, że OpenAI stosowało zwodnicze praktyki lub świadomie wypuściło szkodliwy produkt, konsekwencje mogą obejmować wielostanowe kary finansowe, obowiązkowe zmiany w projektowaniu ChatGPT i praktykach przetwarzania danych oraz precedens prawny, zgodnie z którym każde przyszłe wprowadzenie produktu AI na rynek będzie natychmiast poddawane kontroli na poziomie stanowym .

Śledztwo wysyła również wyraźny sygnał do reszty branży AI: era samoregulacji dobiegła końca, a stanowi egzekutorzy bezpieczeństwa konsumentów traktują teraz platformy generatywnej AI tak samo, jak traktują gigantów mediów społecznościowych.