Europa w ogniu. Piąta fala upałów sieje spustoszenie – rekordowe temperatury, pożary i miliardowe straty

• Hiszpania: Pożary strawiły już prawie 180 000 hektarów – około sześć razy więcej niż w tym samym okresie 2025 roku – zmuszając około 200 000 osób do opuszczenia domów .
• Francja: Podczas samej czerwcowej fali upałów odnotowano 1000 zgonów ponad normę . Na południowym wschodzie płonęły dziesiątki pożarów, a trzy reaktory jądrowe wyłączono, ponieważ woda w rzekach używana do chłodzenia była zbyt ciepła .
• Włochy: Pod koniec czerwca rekordowe upały spowodowały setki zgonów ponad normę, a na turystycznej wyspie Vis wybuchł duży pożar .
• Wielka Brytania: Kraj odnotował najsuchszy lipiec od prawie 200 lat, a z upałami powiązano ponad 2700 zgonów ponad normę w Anglii . Południowa Brytania znajduje się obecnie w strefie „bardzo ekstremalnego” ryzyka pożarowego .
• Słowacja: Znajduje się na liście EFFIS z prognozą „bardzo ekstremalnego” zagrożenia pożarowego na 9 sierpnia .

Ofiary śmiertelne: druzgocące żniwo

Koszty ludzkie tych kolejnych fal upałów są przerażające. Oficjalne dane EuroMOMO odnotowały ponad 10 000 zgonów ponad normę podczas samej fali upałów pod koniec czerwca, z czego ponad 9 000 dotyczyło osób w wieku 65 lat i starszych . Szersze szacunki są znacznie wyższe:

• Wikipedia podaje w przybliżeniu ~28 006 ofiar śmiertelnych w europejskich falach upałów w 2026 roku, z czego ponad 11 900 w samych Niemczech .
• Analiza Politico wykazała 14 000 zgonów ponad normę w zaledwie sześciu krajach podczas czerwcowej fali upałów .
• Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że ekstremalne upały zabiły w Europie w ciągu ostatnich czterech lat około 200 000 osób, nazywając te zgony „całkowicie możliwymi do uniknięcia” .

Nauka zajmująca się atrybucją jednoznacznie wskazuje na zmianę klimatu jako winowajcę. Konsorcjum World Weather Attribution wykazało, że globalne ocieplenie sprawiło, że gorące, suche i wietrzne warunki sprzyjające pożarom są w Hiszpanii co najmniej 20 razy bardziej prawdopodobne, a we Francji dwa razy bardziej prawdopodobne .

Konsekwencje ekonomiczne: ryzyko systemowe

Wpływ finansowy zmienia się z sezonowego problemu w systemowe ryzyko makroekonomiczne . Szereg badań i ostrzeżeń bankowych dokumentuje szkody sięgające wielu miliardów dolarów:

Szacowane straty PKB:

• Allianz Research oszacował straty PKB w całej Europie na -0,5 punktu procentowego z powodu ostatnich fal upałów, od -0,1 pp dla Niemiec do -1,4 pp dla Hiszpanii .
• Wspólny artykuł Uniwersytetu w Mannheim i EBC oszacował, że upały, susze i powodzie zmniejszyły produkcję gospodarczą Europy ubiegłego lata o 0,3%, a prognozowane łączne straty do 2029 roku wzrosną do 0,8% .
• Deutsche Bank ostrzegł, że same zakłócenia na Renie mogą obniżyć wzrost PKB Niemiec w 2026 roku o 0,2% .
• Wcześniej wyższy urzędnik EBC ostrzegał, że ekstremalne zjawiska pogodowe mogą spowodować 5% spadek PKB strefy euro w ciągu pięciu lat .

Długoterminowe skumulowane koszty:
W scenariuszu stresu, w którym najgorętsze lata powtarzają się, Allianz prognozuje skumulowane straty PKB na poziomie 5% do 7% dla największych gospodarek Europy do 2030 roku. Przekłada się to na:

• Francja: 240 miliardów dolarów
• Włochy: 147 miliardów dolarów
• Niemcy: 131 miliardów dolarów
• Hiszpania: 120 miliardów dolarów
• Razem: 638 miliardów dolarów

Energia na krawędzi

Ekstremalne upały doprowadziły europejską infrastrukturę energetyczną do punktu krytycznego:

• Elektrownia jądrowa Paks na Węgrzech była o „kilka milimetrów” od przymusowego wyłączenia z powodu niskiego poziomu wody w Dunaju .
• Trzy francuskie reaktory jądrowe wyłączono, ponieważ woda w rzece używana do chłodzenia była zbyt ciepła .
• Rumunia użyła materiałów wybuchowych, aby wysadzić skałę w Dunaju i zwiększyć przepływ wody do chłodzenia elektrowni jądrowej .
• Producenci samochodów Dacia i Ford tymczasowo wstrzymali produkcję w Rumunii z powodu kryzysu energetycznego związanego z suszą .
• Ren, kluczowa arteria dla niemieckiego przemysłu, osiągnął niepokojąco niski poziom, zagrażając żegludze .

Reakcja na pożary: kontynent w ogniu

Władze opisują to lato jako najbardziej katastrofalny sezon pożarów we współczesnej historii . Strażacy w całej Europie walczą z gigantycznymi pożarami:

• W Hiszpanii strażacy wspierani przez 30 samolotów walczyli z pożarem wielkości San Francisco, zmuszając do ewakuacji ponad 1000 osób .
• Setki tysięcy ludzi ewakuowano we Francji, Hiszpanii, Grecji i Turcji .
• W Grecji w wyniku gwałtownych pożarów zginęło pięć osób .

Nieustające upały i brak opadów zamieniły rozległe regiony w suchą jak proch podpałkę. Prognozy wskazują, że „bardzo ekstremalne” ryzyko pożarów utrzyma się co najmniej do 12 sierpnia, a ulga nie jest na razie przewidywana .