Plan rozszerzenia UE dotyczący opodatkowania emisji CO2 z lotów długodystansowych: Opcje, koszty i opór branży lotniczej

Ta decyzja nie zapada w próżni. Lipcowy wniosek jest częścią szerszej reformy mającej na celu dostosowanie całego systemu ETS do prawnie wiążącego celu klimatycznego UE na 2040 rok, zakładającego 90% redukcję emisji netto w porównaniu z poziomami z 1990 roku . Ogólny limit emisji na rynku uprawnień do emisji dwutlenku węgla już teraz gwałtownie spada, a sektor lotniczy całkowicie utracił bezpłatne uprawnienia, co od 2026 roku w pełni wystawia przewoźników na koszty emisji CO₂ na objętych trasach .

Rachunek kosztów: rekordowe emisje, wysokie ceny CO₂

Stawka w tej decyzji jest spotęgowana przez obecne warunki rynkowe.

• Rekordowe emisje: Emisje europejskiego lotnictwa osiągnęły rekordowy poziom 195 milionów ton CO₂ w 2025 roku. Co kluczowe, 68% tych emisji z lotów wylatujących nie jest wyceniane w ramach obecnych ograniczeń do lotów wewnątrz EOG .
• Wysokie ceny CO₂: Ceny uprawnień do emisji EUA (European Union Allowances) wahały się między 70 a 100 euro za tonę w latach 2025-2026. To sprawia, że finansowe skutki jakiegokolwiek rozszerzenia są znaczące. Szczegółowa analiza przeprowadzona przez CE Delft dla organizacji Transport & Environment szacuje, że do 2030 roku bilet z Amsterdamu do Hongkongu może zdrożeć o dodatkowe 40 euro, a lot do Stambułu o 19 euro .

Rewolta branży: „Dalsze karanie europejskich pasażerów”

Zamiary Komisji spotkały się ze skoordynowaną i silną kontrofensywą ze strony branży lotniczej, skoncentrowaną na argumentach dotyczących konkurencyjności, handlu i integralności globalnych ram CORSIA.

Wspólny list prezesów linii lotniczych

8 czerwca 2026 roku prezesi największych europejskich linii lotniczych – w tym Air France-KLM, IAG (właściciel British Airways), Lufthansy i Ryanaira – wysłali wspólny list do przewodniczącej Komisji Ursuli von der Leyen. Ich przesłanie, do którego dotarł Reuters, było bezpośrednie: „Rozszerzenie unijnych opłat za emisję CO₂ na loty poza EOG będzie dalej karać europejskich pasażerów i przedsiębiorstwa, zwiększając koszty podróży lotniczych” .

Prezesi przedstawili trzy kluczowe ostrzeżenia :

1. Wyższe ceny biletów: Bezpośredni i nieunikniony wpływ na koszty konsumentów na trasach długodystansowych.
2. Niekorzyść konkurencyjna: Przewoźnicy spoza Europy na tych samych trasach nie ponosiliby takich samych kosztów emisji CO₂, co dałoby im decydującą przewagę handlową.
3. Odwet handlowy: Posunięcie to grozi powtórką międzynarodowego sporu z 2012 roku, kiedy to kraje spoza UE, w tym Chiny, USA i państwa Zatoki Perskiej, zdecydowanie sprzeciwiły się pierwszej próbie objęcia lotnictwa systemem ETS, a niektóre groziły sankcjami handlowymi.

W liście argumentuje się również, że jednostronne rozszerzenie EU ETS bezpośrednio podważa globalny system CORSIA, który ma wejść w obowiązkową fazę w 2027 roku. Branża obawia się fragmentacji rynku, w której przewoźnicy będą musieli przestrzegać dwóch nakładających się i sprzecznych systemów .

Nacisk IATA na globalne rozwiązanie

Międzynarodowe Zrzeszenie Przewoźników Powietrznych (IATA) jest najbardziej głośnym instytucjonalnym przeciwnikiem. W oświadczeniu z marca 2026 roku wezwało UE do „zapewnienia pełnego wdrożenia CORSIA dla wszystkich lotów międzynarodowych, w tym lotów w obrębie EOG”, aby zapobiec „szkodliwej fragmentacji regulacyjnej” . IATA oskarżyła UE o próbę „przejęcia CORSII” i ostrzegła, że rozszerzenie ETS „zdestabilizuje międzynarodowy konsensus” w sprawie redukcji emisji w lotnictwie . Jej lobbing od 2025 roku koncentruje się na zastąpieniu ETS dla lotów wewnątrz EOG przez CORSIA, co według analityków znacząco osłabiłoby redukcje emisji .

Szerszy sojusz lotniczy

Szerszy sojusz europejskich organów lotniczych, w tym Airlines for Europe (A4E) i Airports Council International (ACI) Europe, opublikował list otwarty 5 czerwca 2026 roku, ostrzegając, że rozszerzenie ETS może wywołać „agresywną wojnę handlową i sparaliżować kontynentalne linie lotnicze” . Sojusz zwrócił uwagę, że obecne odstępstwo CORSIA wygasa z końcem 2026 roku, a jego automatyczne przedłużenie bez nowego wniosku i tak poszerzyłoby zakres ETS .

Pęknięcia w konsensusie państw członkowskich

Dynamika polityczna w Radzie UE jest złożona. Chociaż nie ma ostatecznej listy publicznej, podobno koalicja dziewięciu państw członkowskich sprzeciwiła się rozszerzeniu podczas negocjacji przygotowawczych. Historyczne zapisy z dyskusji nad pakietem „Fit for 55” pokazują, że Irlandia zgłaszała obawy dotyczące pomocniczości, a czeski Senat formalnie zażądał oceny ryzyka wzrostu kosztów . Wyraźne są również obawy o łączność dla regionów peryferyjnych i najbardziej oddalonych.

Z drugiej strony, blok państw ambitnych klimatycznie, kierowany podobno przez Francję i Holandię, naciska w przeciwnym kierunku, popierając rozszerzenie ETS na wszystkie loty wylatujące .

Co dalej?

Harmonogram jest napięty, a ścieżka legislacyjna jasna:

• Lipiec 2026: Komisja Europejska publikuje ocenę skutków i wniosek legislacyjny jako część szerszego pakietu klimatycznego .
• 31 grudnia 2026: Wygasa obecne prawne odstępstwo chroniące loty poza EOG przed ETS .
• 1 stycznia 2027: Globalnie rozpoczyna się obowiązkowa faza CORSIA, wraz z rozpoczęciem pełnej sprzedaży aukcyjnej uprawnień dla lotnictwa w ramach istniejącego ETS .

Wniosek Komisji to dopiero początek. Po jego przedłożeniu będzie on podlegał intensywnym negocjacjom i potencjalnym poprawkom zarówno ze strony Rady (reprezentującej państwa członkowskie), jak i Parlamentu Europejskiego do końca 2026 roku i w 2027 roku. Wynik tych negocjacji przesądzi o tym, czy koszt emisji CO₂ z lotów z Europy pozostanie sprawą regionalną, czy stanie się globalną.