Patriot dla Ukrainy: dlaczego licencja na produkcję wciąż pozostaje poza zasięgiem

8 lipca: Trump zapowiada przełom

Podczas szczytu NATO w Ankarze 8 lipca 2026 roku Trump powiedział prezydentowi Ukrainy Wołodymyrowi Zełenskiemu, że Stany Zjednoczone udzielą Ukrainie licencji na produkcję pocisków Patriot. „Damy wam licencję na produkcję Patriotów. To całkiem niezłe, prawda? W ten sposób nie będziecie mogli narzekać, że nie dajemy wam ich wystarczająco dużo” — mówił amerykański prezydent . Dodał również, że USA „pokażą, jak to robić” .

W Kijowie odebrano te słowa jako przełom po latach starań o dostęp do wrażliwej technologii. Patriot pozostaje jedynym systemem znajdującym się w ukraińskim arsenale, który według dostępnych ocen może niezawodnie przechwytywać rosyjskie pociski balistyczne .

31 lipca: Waszyngton wycofuje się z obietnicy

31 lipca, podczas posiedzenia gabinetu w Camp David, Trump zmienił ton. Na pytanie o zgodę dla Ukrainy odpowiedział: „Nie uzgodniliśmy tego. Rozmawiamy o tym, ale trudno oddać taką technologię” . Podkreślił, że Stany Zjednoczone muszą bardzo ostrożnie podchodzić do pomysłu pozwolenia innemu państwu na budowę tych pocisków .

„The New York Times”, BBC, Reuters, ABC News i inne duże media uznały tę wypowiedź za wyraźne wycofanie się z wcześniejszej, przedstawionej publicznie obietnicy . Stało się to zaledwie kilka dni po spotkaniu Trumpa z Zełenskim w Białym Domu .

Whitaker prowadzi rozmowy kilkoma torami

Mimo zmiany stanowiska prezydenta USA rozmowy robocze nie zostały wstrzymane. Matthew Whitaker odwiedził w lipcu Kijów, gdzie spotkał się z Zełenskim i analizował możliwe modele współpracy . Biały Dom nie podjął jeszcze ostatecznej decyzji, a jego rzecznik Brian Hughes zaznaczył, że „niczego nie sfinalizowano” .

Wśród rozważanych opcji są:

• Produkcja części w Ukrainie i końcowy montaż w Niemczech. Ukraiński przemysł wytwarzałby wybrane komponenty, natomiast końcowy montaż i integracja odbywałyby się w zakładzie w Niemczech. Pozwoliłoby to utrzymać najbardziej wrażliwe elementy amerykańskiej technologii poza Ukrainą .
• Włączenie Ukrainy do istniejącego programu amerykańsko-europejskiego. Zamiast odrębnej licencji dla Ukrainy możliwe byłoby dołączenie jej przemysłu do już działającego programu wspólnej produkcji USA i europejskich partnerów .
• Tańszy wariant pocisku PAC-3. Rozmowy obejmują także możliwość produkcji tańszej wersji pocisku PAC-3, którą można byłoby wytwarzać szybciej i w większej liczbie niż pełny, najbardziej zaawansowany wariant pocisku Patriot .

Whitaker powiedział w wywiadzie dla Fox News 3 sierpnia, że „długoterminowe porozumienie produkcyjne nie zostanie zawarte przed tą zimą” . Zaznaczył jednocześnie, że obecnym priorytetem jest dostarczenie Ukrainie gotowych pocisków, a nie budowa nowych fabryk na jej terytorium .

Ambasador dodał, że pociski PAC-3 podlegają ścisłej kontroli eksportowej. Jak stwierdził, USA „nie pozwalają nikomu poza amerykańskimi producentami” ich wytwarzać . To właśnie ograniczenia technologiczne i eksportowe są główną przeszkodą dla szybkiego udzielenia licencji.

Kryzys, który nie może czekać na fabryki

Negocjacje toczą się w cieniu gwałtownie pogłębiającego się niedoboru pocisków przechwytujących.

• Zełenski powiedział 5 sierpnia, że w 2026 roku sojusznicy dostarczyli Ukrainie zaledwie jedną trzecią liczby pocisków obrony powietrznej przekazanych rok wcześniej .
• Podczas rosyjskiego ostrzału Kijowa 5 sierpnia Ukraina nie zdołała przechwycić ani jednego rosyjskiego pocisku, ponieważ wyczerpała zapasy pocisków Patriot . „Pociski przechwytujące balistyczne mogły uratować życie osób zabitych tego dnia” — napisał Zełenski .
• Popyt na pociski Patriot na Bliskim Wschodzie, w szczególności ze strony Izraela i innych partnerów, dodatkowo obciąża ograniczone moce produkcyjne i odciąga dostawy od Ukrainy .
• Pod koniec lipca Zełenski ostrzegał publicznie, że Ukraina ma już niemal wszystkie pociski za sobą, i zwrócił się do Trumpa o nadzwyczajny „pakiet zimowy” .

Problem polega więc na tym, że nawet natychmiastowa zgoda na licencję nie rozwiązałaby kryzysu z dnia na dzień. Uruchomienie produkcji wymagałoby czasu, infrastruktury, dostaw komponentów i odpowiednich procedur bezpieczeństwa. Według wcześniejszych ocen rozpoczęcie wytwarzania mogłoby zająć co najmniej rok .

Co Ukraina robi w międzyczasie?

Kijów szuka rozwiązań, które pozwoliłyby zdobyć pociski szybciej niż poprzez budowę własnych zdolności produkcyjnych.

• Wieloletnie kontrakty zakupowe. Ukraina zabiega o umowy bezpośrednio z amerykańskimi producentami, w tym Raytheonem i Lockheed Martin, aby zarezerwować przyszłe moce produkcyjne . 23 lipca Zełenski poinformował, że Raytheon wyraził zainteresowanie wspólną produkcją pocisków przechwytujących .
• Zamiana dostaw z innymi państwami. Kijów rozważa przejęcie systemów Patriot pierwotnie przeznaczonych dla innych krajów. Państwa te otrzymywałyby później kolejne egzemplarze z amerykańskiej produkcji, a Ukraina zyskałaby dostęp do uzbrojenia szybciej .
• Zakupy przez mechanizmy sojusznicze. Podczas rozmów z Whitakerem omawiano także zwiększenie dostaw pocisków za pośrednictwem programu PURL, w ramach którego sojusznicy finansują zakup amerykańskiego uzbrojenia dla Ukrainy .

Wniosek: polityczna obietnica nie przełożyła się jeszcze na produkcję

Status sprawy można podsumować następująco:

Największa luka pozostaje bez zmian: Ukraina potrzebuje pocisków teraz, podczas gdy ewentualna wspólna produkcja może przynieść efekty dopiero pod koniec 2026 roku lub później . Do tego czasu Kijów będzie musiał polegać na awaryjnych dostawach, rezerwowaniu miejsc w amerykańskich fabrykach i zamianach uzbrojenia. Żadne z tych rozwiązań nie nadąża obecnie za skalą rosyjskich ataków rakietowych.