Europa przed najtrudniejszą zimą gazową od 15 lat

Według prognoz Europa może rozpocząć sezon grzewczy 2026/27 przy zapełnieniu magazynów na poziomie zaledwie 76 proc. Byłby to najniższy poziom na początku zimy od co najmniej 15 lat, czyli od 2011 r.

Komisja Europejska ocenia jednak, że nie ma obecnie bezpośredniego zagrożenia dla bezpieczeństwa dostaw. Grupa Koordynacyjna ds. Gazu wskazuje, że osiągnięcie 80 proc. zapełnienia powinno wystarczyć do zabezpieczenia dostaw na zimę . Problem polega na tym, że przy obecnym tempie uzupełniania zapasów dojście do tego poziomu może być trudne.

Wood Mackenzie: to nie tylko chwilowy szok

W analizie opublikowanej 27 lipca 2026 r. firma konsultingowa Wood Mackenzie ostrzegła, że europejskie magazyny mogą zakończyć sezon zatłaczania zapełnione w mniej niż 70 proc.

Analitycy wskazują na nakładanie się trzech czynników:

• Niskie zapasy i zakłócenia w cieśninie Ormuz podniosły ceny spotowe o ponad 50 proc. względem czerwcowych minimów .
• Odbudowujący się popyt na LNG w Azji przyciąga elastyczne ładunki, które w innych warunkach mogłyby trafić do Europy .
• Małe zapasy mogą utrzymywać wysokie ceny przez cały sezon zimowy 2026/27 .

Wood Mackenzie opisuje sytuację jako strukturalny deficyt, a nie wyłącznie przejściowe zaburzenie. Jeszcze przed kryzysem wokół Ormuzu europejski rynek był zasadniczo niedostatecznie zaopatrzony po utracie dużej części rosyjskich dostaw gazociągowych .

To ważne rozróżnienie. Jeśli problem byłby tylko krótkotrwałym szokiem, rynek mógłby względnie szybko wrócić do równowagi. Strukturalny deficyt oznacza natomiast, że Europa przez dłuższy czas będzie musiała rywalizować o kosztowne dostawy spotowe lub szybciej ograniczać popyt.

Blokada Ormuz uderza w globalny rynek LNG

Cieśnina Ormuz pozostaje praktycznie zamknięta od 28 lutego 2026 r., po wybuchu wojny z udziałem Iranu . To jeden z kluczowych szlaków transportowych dla skroplonego gazu ziemnego, czyli LNG.

Skutki dla rynku są znaczące:

• Zwykle przez cieśninę przepływa około 20 proc. światowych dostaw LNG, a ten strumień został niemal zatrzymany .
• Irańskie ataki wyłączyły około 17 proc. katarskich mocy eksportowych LNG w zakładzie Ras Laffan .
• Indeks cen gazu ziemnego Banku Światowego wzrósł w marcu 2026 r. o 24 proc. miesiąc do miesiąca .
• Kontrakty futures dla TTF — europejskiego punktu odniesienia dla cen gazu — sięgnęły pod koniec kwietnia 14,80 dol. za MMBtu .
• Shell ocenia, że światowy handel LNG pozostanie w 2026 r. bez zmian, ponieważ od marca około jedna piąta miesięcznych dostaw jest wyłączona z rynku .
• Ceny gwałtownie wzrosły, ale pozostały poniżej szczytów z kryzysu energetycznego w 2022 r. .
• Mimo zakłóceń globalna podaż LNG w czerwcu 2026 r. zwiększyła się o 2 proc. rok do roku, między innymi dzięki większej produkcji w USA i innych krajach spoza Bliskiego Wschodu .

To ostatnie dane pokazują, że rynek częściowo amortyzuje szok. Nowe dostawy z Ameryki Północnej i lepsza praca istniejących instalacji ograniczają skalę problemu, ale nie zastępują w pełni dostaw z regionu Zatoki Perskiej.

Europa konkuruje o ładunki z Azją

Blokada Ormuz zmieniła globalny rynek LNG w rywalizację o elastyczne ładunki, czyli dostawy, które można przekierować do tego odbiorcy, który zaoferuje najwyższą cenę.

Popyt w Azji odbudowuje się, a premia cenowa nad Europą wyraźnie wzrosła. W efekcie część dostępnych ładunków spotowych płynie do azjatyckich importerów zamiast do Europy .

Szczególnie trudne położenie mają odbiorcy z Azji Południowej, mocno uzależnieni od katarskiego LNG. Zastąpienie utraconych wolumenów jest bardzo trudne, a ceny spotowe w regionie przekroczyły 20 dol. za MMBtu .

Dla Europy oznacza to podwójne ryzyko: magazyny są napełniane z opóźnieniem, a dostępne ładunki mogą być odciągane przez rynek azjatycki. Wood Mackenzie ocenia, że połączenie niskich europejskich zapasów z odbudową azjatyckiego popytu utrzyma światowy rynek LNG w bardzo napiętej sytuacji przez zimę .

Kiedy rynek może wrócić do równowagi?

W dłuższej perspektywie sytuację może poprawić fala nowych projektów LNG, przede wszystkim w Stanach Zjednoczonych. Według bazowego scenariusza Wood Mackenzie wzrost podaży w drugiej połowie dekady może sprawić, że europejskie ceny gazu w obrocie giełdowym niemal się podwoją w dół — do 2030 r. mają spaść prawie o połowę, do średnio 24 euro za MWh, czyli około 8 dol. za MMBtu .

Shell zakłada, że wzrost światowego handlu LNG powróci w 2027 r., jeśli zakłócenia związane z Ormuzem zostaną rozwiązane .

Nie jest to jednak scenariusz bezwarunkowy. Pełne zrównoważenie rynku zależy od ponownego otwarcia cieśniny i odbudowy dostaw z Bliskiego Wschodu. Jeśli kryzys utrzyma się do końca 2026 r., Wood Mackenzie ostrzega przed płytką globalną recesją w drugiej połowie roku .

Najtrwalsze rozwiązanie: mniej gazu w ogrzewaniu

Nowe terminale LNG mogą zwiększyć bezpieczeństwo dostaw, ale nie usuwają podstawowego problemu: Europa pozostaje zależna od importowanego paliwa. Długoterminową odpowiedzią ma być elektryfikacja ogrzewania, poprawa efektywności budynków i rozwój odnawialnych źródeł energii.

• Międzynarodowa Agencja Energetyczna przewiduje, że pompy ciepła obniżą zapotrzebowanie Europy na gaz do ogrzewania budynków o co najmniej 21 mld m³ w 2030 r. .
• Wspólne Centrum Badawcze Komisji Europejskiej szacuje, że zastąpienie 30 mln kotłów na paliwa kopalne — około 35 proc. całkowitej liczby — zmniejszyłoby zużycie gazu i ropy w tych budynkach o 36 proc. .
• Według European Climate Foundation ambitny program instalacji 60 mln pomp ciepła do 2030 r. mógłby obniżyć unijne zapotrzebowanie na gaz w budynkach o 40 proc. względem 2022 r. i zmniejszyć koszty importu o 60 mld euro .
• Już działające technologie czystego ogrzewania — pompy ciepła, ciepłownictwo sieciowe i kolektory słoneczne — zastępują obecnie import około 42,5 mld m³ gazu rocznie. Do 2030 r. potencjał ten może wzrosnąć do 74,6 mld m³ .
• Tempo wdrażania pozostaje jednak zbyt niskie. Europejskie Stowarzyszenie Pomp Ciepła ostrzega, że cel 60 mln urządzeń jest zagrożony, a obecne tempo instalacji musiałoby się potroić, aby Europa pozostała na właściwej ścieżce .

Co to oznacza przed zimą 2026/27?

Europa ma dziś więcej możliwości reagowania niż podczas kryzysu z 2022 r., ale jej bufor bezpieczeństwa jest wyjątkowo mały. Niskie zapasy, zakłócenia dostaw przez Ormuz i konkurencja z Azją zwiększają prawdopodobieństwo utrzymywania się wysokich cen oraz gwałtownych skoków notowań.

W krótkim terminie kluczowe będą: tempo uzupełniania magazynów, pogoda w sezonie grzewczym i losy blokady cieśniny. W średnim terminie ulgę może przynieść nowa fala dostaw LNG, głównie z USA. W długiej perspektywie największą ochroną przed kolejnymi kryzysami będzie ograniczenie zużycia gazu — przede wszystkim dzięki pompom ciepła, efektywniejszym budynkom i odnawialnej energii.