Bitcoin po najgorszym tygodniu od upadku FTX: derywaty na krawędzi

Rynek kasowy Bitcoina zanotował najgorszy tydzień od załamania FTX w listopadzie 2022 roku, tracąc od 19,5% do 20% i osiągając 5 czerwca 2026 roku minimum śróddzienne w pobliżu 59 100 USD [40, 45]. Wyprzedaż ta wymazała dziesiątki miliardów wartości rynkowej, ale to rynek derywatów wysyła obecnie najbardziej niepokojące sygnały – ekstremalna koncentracja krótkich pozycji zderza się tam z kruchym optymizmem inwestorów grających na wzrosty.

Niniejsza analiza szczegółowo omawia dane o likwidacjach, anomalie stóp finansowania, akcję cenową oraz szanse wyceniane na rynkach predykcyjnych, które definiują obecny stan krajobrazu derywatów Bitcoina.

Krach cenowy: jak głębokie były straty?

Bitcoin spadł 5 czerwca poniżej psychologicznej granicy 60 000 USD po raz pierwszy od października 2024 roku, osiągając raportowane minima śróddzienne w przedziale od 59 101 do 59 771 USD, po czym doszło do odbicia w okolice 61 000–62 000 USD [33, 34, 35, 37]. Tygodniowy spadek wyniósł od 17% do 20%, co czyni go największą siedmiodniową stratą procentową Bitcoina od chaosu związanego z implozją FTX [40, 41].

Wyprzedaż ta była skutkiem kilku zbieżnych czynników: lepszego od oczekiwań raportu z amerykańskiego rynku pracy, który zmienił prognozy odnośnie stóp procentowych, słabnącego popytu instytucjonalnego, przepływu kapitału do akcji spółek AI i złota oraz niespodziewanej sprzedaży 32 BTC przez Strategy (dawniej MicroStrategy), jednego z największych korporacyjnych posiadaczy Bitcoina [34, 37, 38, 44]. Julio Moreno, szef działu badań w CryptoQuant, zauważył, że popyt na rynku skurczył się w ciągu 30 dni o około 501 000 BTC, co stanowi cykliczne minimum .

Krach ten wywołał masową falę likwidacji. Dane CoinGlass odnotowały likwidacje o łącznej wartości około 1,75 miliarda USD w ciągu 24 godzin, które dotknęły ponad 351 000 traderów .

Ściana krótkich pozycji na 27 mld USD: nierównowaga likwidacji

Najszerzej komentowanym aspektem obecnego rynku derywatów jest raportowana ściana potencjalnych likwidacji krótkich pozycji o wartości 27 miliardów USD, znajdująca się powyżej bieżącej ceny spot . To skupisko – nazywane "ścianą krótkich pozycji" (ang. short wall) – reprezentuje lewarowanych traderów obstawiających dalsze spadki, których pozycje zostałyby przymusowo zamknięte, gdyby Bitcoin istotnie wzrósł.

Dla kontrastu, najnowsze 24-godzinne dane o zrealizowanych wymuszonych zamknięciach wskazują przewagę pozycji długich. Osobna fala likwidacji w okolicach 5–7 czerwca przyniosła zamknięcie pozycji o wartości około 1,4 do 1,6 miliarda USD, przy czym transakcje długie stanowiły od 80% do 90% tych przymusowych zamknięć [3, 5, 7]. Phemex oszacował wartość zlikwidowanych pozycji długich na około 1,21 miliarda USD wobec 310 milionów USD w krótkich pozycjach, w trakcie kaskady wywołanej dobrymi danymi z rynku pracy w USA .

Choć jedno ze źródeł podaje stosunek potencjalnych likwidacji krótkich pozycji powyżej ceny do długich poniżej na poziomie 19:1, tę konkretną liczbę należy traktować raczej jako orientacyjną niż precyzyjnie zweryfikowaną . Szerszy punkt widzenia pozostaje niezmienny: księga derywatów jest niezwykle "ciężka" od góry z powodu krótkich pozycji, co stwarza warunki albo do dynamicznego wyciśnięcia rynku w górę (short squeeze), albo do przedłużającego się, powolnego zjazdu.

Ujemne stopy finansowania: rekordowa seria 67 dni

Stopy finansowania kontraktów wieczystych (perpetual futures) na Bitcoina są w całym 2026 roku przeważnie ujemne, a 30-dniowa średnia utrzymywała się poniżej zera przez 67 kolejnych dni na początku maja [18, 27, 28] – to najdłuższa taka seria od dekady, według K33 Research. Pobiła ona poprzedni rekord 62 dni z rzędu ustanowiony w okresie od marca do maja 2020 roku .

W praktyce ujemna stopa finansowania oznacza, że posiadacze krótkich pozycji (grający na spadek) płacą okresową opłatę posiadaczom pozycji długich (grającym na wzrost). Podczas 67-dniowej serii, zannualizowany koszt utrzymywania krótkich pozycji sięgnął około 12% [29, 30]. Oznacza to poważną erozję kapitału dla niedźwiedzich traderów, zwłaszcza gdy cena nie spada wyraźnie.

Majowy raport K33 odnotował, że otwarte pozycje w kontraktach perpetual utrzymywały się stabilnie w przedziale od 260 000 do 270 000 BTC, z 7-dniową średnią stopą finansowania na poziomie -2.2%, a 30-dniowa średnia była wówczas ujemna przez 18 kolejnych dni handlowych . Do 6 czerwca dane Glassnode pokazały średnią stopę finansowania dla głównych giełd bliską 0%, przy czym poszczególne platformy wykazywały nieznacznie ujemne stawki (np. Binance -0.001%, Bybit -0.004%) .

Vetle Lunde, szef działu badań w K33, wskazał ten sygnał jako potencjalną strefę wejścia o wysokim przekonaniu dla kupujących, zauważając, że historyczne stopy zwrotu w okresach ujemnego finansowania regularnie przewyższały strategie losowego wejścia na rynek [21, 28]. Jednak część analityków przypisuje utrzymującą się ujemną stopę finansowania instytucjonalnemu hedgingowi, a nie wyłącznie kierunkowym zakładom na spadek, co komplikuje odbiór tego sygnału [20, 29].

Rynki predykcyjne skłaniają się ku pesymizmowi

Traderzy na rynkach predykcyjnych intensywnie wyceniają znaczne ryzyko dalszych spadków. Czerwcowy kontrakt na Polymarket wskazuje na 62% prawdopodobieństwo, że Bitcoin osiągnie w tym miesiącu poziom 60 000 USD lub niżej, przy wolumenie obrotu przekraczającym 6,2 miliona USD [50, 53, 56]. Inny rynek Polymarket, śledzący cele cenowe na 2026 rok, daje 81% szans na spadek Bitcoina poniżej 55 000 USD [51, 57, 61].

Na Kalshi kontrakt "60 tysięcy przed 100 tysiącami" implikuje 83% prawdopodobieństwo, że Bitcoin najpierw dotknie poziomu 60 000 USD przed końcem 2026 roku, zanim powróci do 100 000 USD [53, 56]. Te kursy odzwierciedlają rynek, który postrzega dalsze spadki jako bardziej prawdopodobne niż gwałtowne odbicie, nawet jeśli mapa likwidacji sugeruje, iż short squeeze mógłby być gwałtowny, gdyby do niego doszło.

Obosieczny układ: ryzyko wyciśnięcia kontra likwidacja długich pozycji

Obecna struktura rynku jest prawdziwie dwustronna:

• Scenariusz short squeeze: Jeśli Bitcoin zdoła odbić do strefy likwidacji krótkich pozycji wartej 27 miliardów USD, przymusowe zamykanie tych pozycji mogłoby gwałtownie wzmocnić ruch w górę . Ujemne stopy finansowania oznaczają, że gracze obstawiający spadki od miesięcy tracą środki na opłatach, co potencjalnie osłabiło ich przekonanie.

• Kontynuacja likwidacji długich pozycji: Niepowodzenie w utrzymaniu się powyżej 60 000 USD mogłoby wywołać kolejną falę kaskadowych likwidacji długich pozycji. Ostatnie takie zdarzenie unicestwiło już 1,21 miliarda USD w długich pozycjach w pojedynczej kaskadzie , a popyt na rynku spot pozostaje w pobliżu cyklicznych minimów .

Szersza debata – czy niedźwiedzie "przesadziły", a byki "wpadają w pułapkę" – pozostaje nierozstrzygnięta. Dane z rynku derywatów są autentycznie sprzeczne: ekstremalne nagromadzenie krótkich pozycji wskazuje na ryzyko dynamicznego wyciśnięcia, podczas gdy rekordowo niskie stopy finansowania i słabość popytu instytucjonalnego sugerują, że trend wciąż jest kontrolowany przez niedźwiedzie [17, 20, 39].

Odpowiedź prawdopodobnie zależy od warunków makroekonomicznych. Jeśli apetyt na ryzyko powróci, ściana krótkich pozycji stanie się paliwem do wzrostów. Jeśli jednak instytucjonalna sprzedaż i odpływy z ETF-ów będą się utrzymywać, droga na niższe poziomy pozostanie otwarta.