Branża motoryzacyjna naciska na trwały zakaz chińskich aut połączonych z siecią w USA

Amerykańska branża motoryzacyjna chce, aby Kongres zamienił obecne ograniczenia wobec chińskich aut połączonych z siecią w trwałe prawo. Stawką nie jest wyłącznie miejsce montażu samochodu: współczesne pojazdy korzystają z oprogramowania, łączności bezprzewodowej, systemów danych i podzespołów elektronicznych, które w ocenie władz USA mogą rodzić ryzyko dla bezpieczeństwa, a zarazem otwierać drogę na amerykański rynek. 129

Czego domagają się producenci

Alliance for Automotive Innovation, organizacja reprezentująca m.in. General Motors, Forda, Toyotę, Volkswagena, Hyundaia, Hondę i Stellantis, zaapelowała do liderów Kongresu o stały zakaz sprzedaży, importu i produkcji w USA chińskich pojazdów połączonych z siecią. Postuluje też ograniczenia dla powiązanego chińskiego oprogramowania i sprzętu. 19

Branża chce, aby ustawa została przyjęta przed zakończeniem obecnej kadencji Kongresu. Jej celem jest wpisanie zasad do prawa federalnego, zamiast pozostawienia ich wyłącznie w formie przepisów administracji wykonawczej, które kolejna administracja mogłaby zmienić. 122

Dlaczego sprawa jest uznawana za pilną

Producenci przedstawiają ją jako kwestię jednocześnie konkurencji przemysłowej i bezpieczeństwa narodowego. W liście do Kongresu organizacja wskazała, że chińscy producenci wprowadzają na rynki świata subsydiowane pojazdy wyposażone w systemy łączności, oprogramowanie i sprzęt. Ostrzegła, że skala tej ekspansji może w przyszłości stworzyć przyczółek na rynku USA — poprzez samochody albo technologie — choć według niej dotąd nie nastąpiło to bezpośrednio w Stanach Zjednoczonych. 1

Obawy dotyczą przede wszystkim technologii pojazdów połączonych z siecią, czyli rozwiązań obejmujących gromadzenie danych, łączność i elektronikę samochodu. Obowiązujące reguły USA, przyjęte w styczniu 2025 r., zakazują używania określonego chińskiego oprogramowania do systemów łączności w autach modelowych z 2027 r., a określonego sprzętu — począwszy od rocznika modelowego 2030. 29

Ustawa miałaby więc dwa cele: utrwalić obecny kierunek regulacyjny oraz wprowadzić wyraźniejszy, długotrwały zakaz dotyczący pojazdów i technologii powiązanych z Chinami oraz innymi państwami uznawanymi przez USA za zagranicznych przeciwników. 2227

Projekt w Senacie: szerszy zakaz ustawowy

Senacka Komisja ds. Handlu zatwierdziła ponadpartyjny projekt Connected Vehicle Security Act, zgłoszony przez senatorów Berniego Moreno i Elissę Slotkin. Przewiduje on zakaz importu, produkcji, sprzedaży i odsprzedaży pojazdów połączonych z siecią, oprogramowania i sprzętu powiązanych z Chinami lub innymi zagranicznymi przeciwnikami USA — w tym z określonymi spółkami joint venture i podmiotami znajdującymi się pod ich kontrolą. 227

Projekt ma zapobiec trafianiu na amerykańskie drogi zarówno samochodów chińskich producentów, jak i technologii dla pojazdów połączonych z siecią opracowanych w Chinach. Przedstawiciele branży naciskali zwłaszcza, aby ustawodawcy uniemożliwili Departamentowi Handlu udzielanie zezwoleń chińskim producentom takim jak BYD, Chery i SAIC Motor. 6

Powiązane projekty ustaw stosują szerokie kryterium. Zakaz mógłby objąć pojazd połączony z siecią, jeśli pochodzi on z kraju objętego regulacją lub został tam zaprojektowany. Dotyczyłby również producenta będącego spółką joint venture, spółką zależną lub innym podmiotem, w którym chińskie podmioty mają ponad 15% udziałów, praw głosu, reprezentacji w zarządzie albo innych oznak kontroli. 2628

Próg 15% i problem Mercedesa

Właśnie ten próg pokazuje, że skutki przepisów mogą wykraczać poza marki chińskie. Przewodniczący senackiej komisji Ted Cruz ostrzegł, że reguła obejmująca producentów z ponad 15-procentowym chińskim udziałem mogłaby dotyczyć Mercedes-Benz. Chińscy inwestorzy posiadają łącznie niemal 20% tej niemieckiej firmy. 213

To pozostaje jedną z kluczowych nierozstrzygniętych kwestii. Ustawa przeszła etap prac w komisji, ale dostępne informacje nie potwierdzają jej ostatecznego uchwalenia ani definitywnego rozwiązania sprawy progu własnościowego. Jeżeli przepisy wejdą w życie, ich zakres może zostać zawężony, zmieniony albo uzupełniony o wyjątki i mechanizmy zwolnień. 223

Polestar pokazuje zasięg obecnych ograniczeń

Przypadek Polestara ilustruje, dlaczego znaczenie mają struktura właścicielska i powiązania technologiczne. Szwedzki producent aut elektrycznych, którego większościowym właścicielem jest chiński Geely Holding, poinformował, że został wyparty z rynku USA po tym, jak Departament Handlu nie udzielił zgody na sprzedaż jego samochodów na zasadach przewidzianych w regulacji dotyczącej pojazdów połączonych z siecią. Ograniczenie obowiązuje od rocznika modelowego 2027. 1720

Jak podał Reuters, samochody Polestara nie są już produkowane w Chinach, lecz zawierają chińskie oprogramowanie i podzespoły, a sama spółka jest większościowo kontrolowana przez Geely. Przykład pokazuje, że polityka wymierzona w technologie powiązane z Chinami może dotknąć markę, która nie jest sprzedawana jako chińska. 21

Odpowiedź Pekinu

Chiny sprzeciwiają się amerykańskim ograniczeniom dotyczącym technologii dla pojazdów połączonych z siecią. Ministerstwo Handlu ChRL oświadczyło, że proponowany zakaz nie ma podstaw faktycznych, narusza zasady gospodarki rynkowej i uczciwej konkurencji oraz stanowi przejaw protekcjonizmu. Pekin wezwał USA do wycofania restrykcji. 34

Spór dobrze oddaje wagę debaty w Kongresie. Zwolennicy zakazu twierdzą, że jest on potrzebny ze względu na ryzyka związane z bezpieczeństwem technologii połączonych pojazdów i subsydiowaną ekspansję przemysłową Chin. Pekin odrzuca takie uzasadnienie. Ostateczny kształt polityki USA będzie zależał od tego, czy Kongres uchwali ustawę i jak rozstrzygnie przepisy mogące objąć producentów ze znaczącym chińskim kapitałem, lecz bez chińskiej marki konsumenckiej. 1234