Sawit EcoTherm – ratunek dla centrów danych czy nowe zagrożenie dla środowiska?

Malezyjski sektor centrów danych przeżywa gwałtowny rozwój, ale jego cieniem kładzie się narastający kryzys wodny. Pojedyncze centrum o mocy 100 MW może zużywać około 2 miliony litrów wody dziennie na chłodzenie . Ponieważ w kraju działa lub jest planowanych ponad 100 takich obiektów, regulatorzy zaczynają bić na alarm – stan Johor wstrzymał już zatwierdzanie nowych, nisko wydajnych centrów danych, by ograniczyć popyt .

W tę lukę technologiczną wkracza Sawit EcoTherm: płyn chłodzący do zanurzeniowego chłodzenia serwerów, opracowany przez Malezyjską Radę ds. Oleju Palmowego (MPOB). Obiecuje chłodzić serwery bez zużywania ani jednej kropli wody. Ale choć nagłówki brzmią obiecująco, technologia wciąż czeka na komercjalizację, a eksperci ds. środowiska ostrzegają, że jej masowe wdrożenie może przynieść nowe, poważne zagrożenia dla malezyjskich lasów i torfowisk.

Czym jest Sawit EcoTherm?

Sawit EcoTherm to dielektryczna, nieprzewodząca prądu ciecz opracowana z frakcji oleju palmowego przez Dział Zaawansowanej Technologii Oleochemicznej MPOB . Przeznaczona jest do chłodzenia zanurzeniowego w układzie jednofazowym: serwery są zanurzane bezpośrednio w płynie, który w zamkniętym obiegu pochłania ciepło. Brak wież chłodniczych, brak wentylatorów i – co kluczowe – zerowe zużycie wody .

Płyn charakteryzuje się wysoką wytrzymałością dielektryczną, wysoką temperaturą zapłonu, nie zawiera PFAS i składa się w 95% z surowców bio-odnawialnych . Starsza specjalistka badawcza MPOB, dr Noor Khairin Mohd, powiedziała agencji Bernama, że technologia oferuje „bezwodne chłodzenie”, które może także zmniejszyć zużycie energii o szacunkowe 30–50% .

Ile wody zużywają malezyjskie centra danych?

Szacunki są różne, ale wszystkie wskazują ten sam kierunek: ogromny i rosnący popyt.

• MPOB podaje, że malezyjskie centra danych mogą potrzebować 876 milionów litrów wody dziennie – tyle, ile dzienne zapotrzebowanie blisko 4 milionów ludzi .
• Tylko w trzech stanach – Selangor, Johor i Negeri Sembilan – prognozuje się zapotrzebowanie na 445 milionów litrów dziennie w latach 2025–2030 .
• Sam Johor może do 2035 roku potrzebować 614 mln litrów dziennie .
• Na początku 2026 roku rzeczywiste zużycie było znacznie niższe – około 28,68 mln litrów dziennie – ale zatwierdzona wydajność sięgała już 55,83 mln litrów dziennie , co pokazuje przepaść między planami a rzeczywistością.

Te liczby wywołały już reakcję regulatorów. Pod koniec 2025 roku stan Johor ogłosił wstrzymanie zatwierdzania centrów danych kategorii Tier 1 i Tier 2, które mogą zużywać do 50 milionów litrów wody dziennie każde . W sierpniu 2025 roku wprowadzono specjalną taryfę za wodę dla centrów danych w wysokości 5,33 RM/m³ .

Na jakim etapie jest rozwój Sawit EcoTherm?

Sawit EcoTherm został opracowany i przetestowany w środowisku koncepcyjnym lub operacyjnym, ale nie jest jeszcze dostępny komercyjnie . Dr Noor Khairin poinformowała, że MPOB „finalizuje” płyn, a trwają rozmowy licencyjne z krajowym producentem . Nie ogłoszono publicznie harmonogramu pełnej produkcji komercyjnej ani przyjęcia przez operatorów.

Zagrożenia środowiskowe związane z ekspansją plantacji palm

Choć Sawit EcoTherm oferuje techniczne rozwiązanie problemu niedoboru wody, eksperci ds. środowiska ostrzegają, że jego masowe wdrożenie może przenieść problem z wody na ziemię .

Wylesianie i utrata bioróżnorodności – Jeśli popyt na płyn chłodzący przewyższy podaż z istniejących plantacji, nowe plantacje mogą wkroczyć na tereny lasów tropikalnych i torfowisk. Na Kalimantanie w ostatnich dwóch dekadach utracono ponad 5,4 miliona hektarów pokrywy leśnej, a ekspansja palm olejowych została zidentyfikowana jako główna przyczyna . Dochodzenie Mongabay z 2026 roku wykazało, że firma palmowa wycięła ponad 3000 hektarów lasu w rezerwacie biosfery UNESCO w indonezyjskiej części Borneo, zagrażając siedliskom orangutanów .

Presja na użytkowanie gruntów – Rozszerzanie plantacji na potrzeby chłodziwa konkurowałoby z ziemią już wykorzystywaną do produkcji żywności, kosmetyków i biopaliw, co dodatkowo obciążyłoby zasoby ziemi i wody . Powierzchnia plantacji palm w Indonezji osiągnęła już 16,8 miliona hektarów .

Odpowiedzialność łańcucha dostaw – Korzyści środowiskowe Sawit EcoTherm zależą całkowicie od tego, czy surowiec może być certyfikowany jako pochodzący ze zrównoważonych źródeł i możliwy do wyśledzenia. Bez silnej certyfikacji rozwiązanie może po prostu przenieść obciążenie środowiskowe ze zużycia wody na wylesianie i emisję dwutlenku węgla .

Konkluzja

Sawit EcoTherm to obiecująca innowacja techniczna w obliczu prawdziwego kryzysu wodnego. Jednak jego ekologiczna wiarygodność zależy od ścisłego zrównoważonego pozyskiwania surowca – warunku, który – jak twierdzą eksperci – jest daleki od gwarancji na dużą skalę. W miarę jak boom na centra danych w Malezji przyspiesza, pytanie nie brzmi, czy olej palmowy może chłodzić serwery, ale czy lekarstwo nie okaże się gorsze od choroby.