Podwodne stanowisko w pobliżu wyspy Kekova, u wybrzeży Antalyi na południu Turcji, może kryć jeden z najstarszych znanych wraków statków. Wiek ceramicznego ładunku oszacowano na około 4,4–4,7 tys. lat. Oznaczałoby to, że pochodzi z wczesnej epoki brązu — okresu, gdy w Egipcie wznoszono Wielką Piramidę. Drewniana konstrukcja statku nie przetrwała, więc wiek określono na podstawie ceramiki, a nie bezpośredniego datowania samego kadłuba.
4
29
30
Co znaleziono u wybrzeży Kekovy?
Podczas podwodnych wykopalisk wydobyto ponad 30 ceramicznych naczyń transportowych, czyli amfor, a także trzy kamienne kotwice. Według doniesień pozostałości leżą około 30 metrów pod powierzchnią morza, niedaleko wyspy Kekova.
8
9
30 Znaleziska wskazują na bardzo wczesny morski transport ładunków, choć z samego statku zachowało się niewiele.
4
29
Amfory opisano jako naczynia z dwoma uchwytami, wypukłym pasem pośrodku i płaskim dnem. Ich forma przypomina ceramikę z Egiptu i Bliskiego Wschodu datowaną na zbliżony okres.
9
30
Skąd wiadomo, ile lat ma wrak?
Proponowane datowanie opiera się na porównaniu kształtu i stylu amfor z ceramiką znaną z innych stanowisk archeologicznych. Jeden z badaczy zaangażowanych w prace podaje wstępny przedział około 2700–2400 roku p.n.e.; w innych doniesieniach znaleziska określa się jako mające 4,4–4,7 tys. lat.
9
29
30
Ponieważ drewniany kadłub się nie zachował, nie można było przeprowadzić datowania radiowęglowego na elementach statku. Porównanie ceramiki pozwala zatem oszacować jego wiek, ale nie wskazuje dokładnej daty zatonięcia.
29
30 Szacunek umieszcza wrak w szeroko rozumianej wczesnej epoce brązu, mniej więcej w czasach budowy Wielkiej Piramidy.
4
30
Niektóre opracowania podają, że przyjęte datowanie czyniłoby wrak z Kekovy starszym od greckiego wraku w pobliżu wyspy Dokos, liczącego około 4,2 tys. lat. Takie porównanie zależy jednak od datowania obu stanowisk, a chronologia znaleziska z Kekovy pozostaje wstępna.
1
13
29
Co ładunek może nam powiedzieć — a czego nie
Amfory świadczą o przewożeniu drogą morską towarów przechowywanych w naczyniach. Jako możliwą zawartość wskazywano oliwę z oliwek i wino, ale dostępne doniesienia nie potwierdzają, co znajdowało się w każdym z nich.
2
6 W części naczyń miały pozostać ślady lub błyszczący osad, które mogą dostarczyć materiału do dalszych badań.
6
14
Jedno z naczyń, z dwoma otworami i dziewięcioma znakami, stało się podstawą dodatkowej hipotezy. Minister kultury i turystyki Mehmet Nuri Ersoy zasugerował, że mogło służyć do wyrobu sera lub masła. To interpretacja nietypowego przedmiotu, a nie potwierdzony opis codziennego życia na statku.
5
12
Wśród znalezisk są również trzy kamienne kotwice. Stanowią część archeologicznego obrazu stanowiska, ale doniesienia przywołane w tym artykule nie rozstrzygają, czy każda z nich należała do tego samego statku ani w jaki sposób była używana.
9
30
Dlaczego określenie „najstarszy wrak świata” wymaga ostrożności?
Odkrycie jest ważne, bo ceramika może wskazywać na wrak z wyjątkowo wczesnego okresu żeglugi. Tytuł „najstarszego” zależy jednak od tego, jak identyfikuje się i datuje wraki. W przypadku Kekovy kadłub zniknął, a proponowany wiek ustalono przez porównanie naczyń z innymi znaleziskami.
29
30
Najostrożniej można więc powiedzieć, że Kekova może kryć jeden z najstarszych znanych wraków statków morskich. Doniesienia opisują szacowany wiek, kontekst wczesnej epoki brązu i ceramiczny ładunek. Nie ustalają natomiast dokładnej daty zatonięcia ani tego, że znalezisko bezspornie bije światowy rekord.