Co wiadomo o wybuchu w szkole Sham-e-Hedayat w Kabulu?

Eksplozja w prywatnej szkole Sham-e-Hedayat w zachodnim Kabulu raniła dziesiątki osób, głównie dzieci, gdy uczniowie opuszczali budynek 17 sierpnia 2026 roku. Najbardziej konkretne późniejsze dane powiązane z ONZ mówią o co najmniej 42 rannych dzieciach w wieku od 9 do 14 lat. W pierwszych doniesieniach afgańskich mediów pojawiała się liczba nawet 52 poszkodowanych.

Władze i afgańska Dyrekcja Koordynacji Działań Przeciwminowych ustaliły, że eksplodował granat. Nadal nie wiadomo jednak, kto był za niego odpowiedzialny, jaki miał motyw i czy szkoła została celowo wybrana jako cel.

Jak doszło do wybuchu?

Do eksplozji doszło około godz. 16.30 czasu lokalnego na dziedzińcu szkoły Sham-e-Hedayat w Mahdia Township, w 13. dzielnicy Kabulu, na obszarze Daszt-e-Barchi. Według źródła medycznego cytowanego przez lokalne media uczniowie zostali już zwolnieni z zajęć, gdy granat miał zostać rzucony z wąskiej uliczki znajdującej się naprzeciwko szkoły.

To opis relacji źródła, a nie ostatecznie potwierdzona rekonstrukcja ataku. Oględziny miejsca przeprowadzone przez afgańską Dyrekcję Koordynacji Działań Przeciwminowych miały potwierdzić, że doszło do wybuchu granatu, co było zgodne z wcześniejszymi informacjami przypisywanymi policji w Kabulu.

Ilu było rannych?

Pierwsze informacje o liczbie poszkodowanych były rozbieżne:

• Lokalne media podawały do 52 rannych, z których większość miały stanowić dzieci.
• Późniejszy komunikat ONZ wskazywał na co najmniej 42 ranne dzieci w wieku od 9 do 14 lat.
• Rzecznik policji w Kabulu Khalid Zadran początkowo mówił jedynie, że rannych zostało „pewna liczba dzieci” i że trwa dochodzenie.

Różnice mogą wynikać ze zmieniających się szacunków w pierwszych godzinach, odmiennych sposobów liczenia poszkodowanych albo informacji pochodzących z różnych szpitali i od świadków. Liczba podana przez ONZ jest najdokładniejszą późniejszą oceną dotyczącą wieku rannych, ale nie musi rozstrzygać całkowitej liczby wszystkich poszkodowanych.

Kto został wskazany jako możliwy sprawca?

W przeanalizowanych doniesieniach żadne ugrupowanie nie przyznało się do odpowiedzialności.

Rzecznik talibów Zabihullah Mujahid powiedział, że za wybuchem mogło stać Państwo Islamskie albo grupy z nim powiązane. Zaznaczył, że prowadzone jest śledztwo, a siły bezpieczeństwa talibów próbują ustalić tożsamość sprawców i ich zatrzymać. Była to hipoteza, a nie potwierdzone przypisanie odpowiedzialności.

Mohammad Mohaqeq, przywódca Islamskiej Partii Jedności Narodu Afganistanu, potępił wybuch i zażądał niezależnego dochodzenia. W relacjach z jego wypowiedzi pojawił się również zarzut, że odpowiedzialność za bezpieczeństwo ponoszą talibowie jako faktyczne władze kontrolujące kraj. To polityczne oskarżenie, a nie ustalenie wynikające z niezależnego śledztwa.

Dlaczego ważna jest dzielnica Daszt-e-Barchi?

Daszt-e-Barchi to zamieszkany w większości przez Hazarów i szyitów obszar zachodniego Kabulu. W przeszłości dochodziło tam do wielokrotnych ataków wymierzonych w mniejszości religijne i etniczne. Human Rights Watch dokumentowała ataki przypisywane Prowincji Chorasan Państwa Islamskiego — ISKP, afgańskiej odnodze Państwa Islamskiego — na szkoły, meczety i miejsca pracy Hazarów oraz innych mniejszości religijnych.

Wśród wcześniejszych zdarzeń wymienia się zamach w pobliżu szkoły dla dziewcząt Sayed ul-Shuhada w 2021 roku oraz eksplozję w liceum Abdul Rahim Shahid w 2022 roku. Historia tych ataków tłumaczy, dlaczego udział ISKP jest jedną z rozważanych hipotez, ale sama w sobie nie dowodzi, że organizacja odpowiada również za wybuch w Sham-e-Hedayat.

ONZ domaga się niezależnego śledztwa

Richard Bennett, specjalny sprawozdawca ONZ ds. praw człowieka w Afganistanie, potępił „odrażający atak”, w którym ucierpiały dzieci. Ocenił, że pełne i niezależne śledztwo jest konieczne, aby doprowadzić sprawców przed wymiar sprawiedliwości.

Misja Wsparcia ONZ w Afganistanie (UNAMA) również wezwała do zbadania okoliczności eksplozji. Apele te wskazują na najważniejszą lukę w dostępnych dowodach: wiadomo, że wybuchł granat, ale nie ma publicznie zweryfikowanych ustaleń dotyczących osoby, która go rzuciła, zamiaru zaatakowania szkoły ani tego, czy za zdarzeniem stało konkretne ugrupowanie.

Wybuch krótko po rocznicy powrotu talibów do władzy

Do eksplozji doszło 17 sierpnia, dwa dni po piątej rocznicy zajęcia Kabulu przez talibów 15 sierpnia 2021 roku. W kilku miastach poza Afganistanem odbywały się protesty upamiętniające tę rocznicę, którym towarzyszyła krytyka polityki talibów w zakresie praw człowieka.

Zbieżność dat stanowi istotny kontekst polityczny, ale nie jest dowodem na to, że rocznica, protesty lub którykolwiek z powiązanych z nimi aktorów spowodowali albo zorganizowali atak na szkołę.

Co wciąż pozostaje niewyjaśnione?

Dostępne informacje pozwalają stwierdzić, że na terenie szkoły eksplodował granat, a rannych zostało co najmniej 42 dzieci. Nie ustalono natomiast:

• kto rzucił granat;
• czy został on rzucony z uliczki naprzeciwko szkoły, jak twierdziło źródło medyczne;
• czy celem byli uczniowie, szkoła albo społeczność hazarsko-szyicka;
• czy w zdarzenie był zaangażowany ISKP lub inna organizacja;
• czy śledztwo prowadzone przez talibów przyniesie ustalenia możliwe do niezależnego zweryfikowania.

Najostrożniejszy wniosek na tym etapie brzmi więc: w szkole doszło do potwierdzonego wybuchu granatu, w którym poważnie ucierpiały dzieci, ale sprawca i motyw pozostają nieznane.