Rentosertib w III fazie badań nad idiopatycznym włóknieniem płuc

Rentosertib — znany także jako ISM001-055 lub INS018_055 — wszedł do kluczowej III fazy badań klinicznych w idiopatycznym włóknieniu płuc (IPF). Według Insilico Medicine jest to pierwszy kandydat na lek, który dotarł do tego etapu po wykorzystaniu generatywnej sztucznej inteligencji zarówno do wskazania celu biologicznego, jak i zaprojektowania małej cząsteczki leku. To istotny kamień milowy dla odkrywania leków wspieranego przez AI, ale nie dowód skuteczności ani zapowiedź rejestracji leku. 32732

Pierwszy pacjent w badaniu GENESIS-IPF-3

We wrześniu 2026 r. Insilico poinformowało o włączeniu i podaniu leku pierwszemu pacjentowi w badaniu GENESIS-IPF-3 w Peking Union Medical College Hospital. Tego samego dnia pierwszego pacjenta zrekrutował także Shanghai Pulmonary Hospital. Badanie zarejestrowano pod numerami NCT07687459 i CTR20262475. 34

GENESIS-IPF-3 to prowadzone w Chinach prospektywne, wieloośrodkowe, randomizowane badanie z podwójnie ślepą próbą, kontrolowane placebo i z grupami równoległymi. Ma objąć 320 dorosłych osób z IPF w 47 ośrodkach, obserwowanych przez 52 tygodnie. Głównym punktem końcowym skuteczności będzie roczne tempo spadku natężonej pojemności życiowej płuc (FVC) — standardowego parametru czynności płuc stosowanego w badaniach nad IPF. 46

Taki projekt jest znacznie bardziej wymagającym sprawdzianem niż wczesne badanie: większa grupa, rok obserwacji oraz zaślepione porównanie z placebo mają pokazać, czy wcześniejszy sygnał kliniczny się utrzyma i czy profil bezpieczeństwa pozostanie akceptowalny w istotnym klinicznie okresie.

Jaki jest cel leku i gdzie w tym wszystkim jest AI?

Rentosertib jest doustnym inhibitorem małocząsteczkowym TNIK, czyli kinazy oddziałującej z TRAF2 i NCK. W publikacji z 2024 r. w Nature Biotechnology opisano, że generatywny system AI Insilico pomógł wskazać hamowanie TNIK jako potencjalną strategię przeciwzwłóknieniową oraz opracować INS018_055. Autorzy przedstawili selektywne działanie przeciwzwłóknieniowe związku w modelach włóknienia u myszy i szczurów, a także dane z I fazy dotyczące bezpieczeństwa i tolerancji. 27

Warto oddzielić metodę odkrycia od dowodu działania leku. AI może pomagać w wyborze celów biologicznych oraz projektowaniu i optymalizacji kandydatów, lecz o tym, czy powstanie z nich terapia, przesądzają eksperymenty laboratoryjne, toksykologia, produkcja i badania z udziałem ludzi. To wyniki III fazy — nie sposób zaprojektowania cząsteczki — pokażą, czy rentosertib ma wartość kliniczną dla osób z IPF.

Wynik fazy IIa: zachęcający, ale wciąż wstępny

W randomizowanym badaniu IIa pacjenci byli leczeni przez 12 tygodni. W grupie otrzymującej 60 mg raz dziennie średnia zmiana FVC względem wartości wyjściowej wyniosła +98,4 ml, podczas gdy w grupie placebo było to −20,3 ml. W ramieniu z dawką 60 mg raz dziennie uczestniczyło 18 osób, a w grupie placebo — 17. 2649

Te dane uznano za wystarczająco obiecujące, by rozpocząć program kluczowych badań. Trzeba je jednak interpretować ostrożnie:

• badanie trwało tylko 12 tygodni, a nie rok;
• liczebność każdej grupy była niewielka;
• różnica średniej FVC w tak krótkim okresie nie dowodzi trwałej skuteczności, wpływu na przeżycie ani przewagi nad innymi metodami leczenia IPF.

Publikacja dotycząca fazy IIa określała badanie jako randomizowaną, kontrolowaną placebo ocenę bezpieczeństwa i skuteczności. Główny punkt końcowy III fazy ma znacznie rygorystyczniej zweryfikować obserwację dotyczącą funkcji płuc. 2649

Kto prowadzi badanie?

Głównym badaczem GENESIS-IPF-3 jest prof. Zuojun Xu z Peking Union Medical College Hospital należącego do Chińskiej Akademii Nauk Medycznych. Insilico wskazało akademika Nanshana Zhonga oraz Changa Chena, prezesa Shanghai Pulmonary Hospital, jako współprowadzących głównych badaczy. 11

Prof. Xu opisywał TNIK jako cel wskazany przez AI, którego wcześniej nie łączono z włóknieniem, oraz podkreślał, że większe badanie III fazy ma zweryfikować wstępne obserwacje z fazy IIa. 50

Statusy regulacyjne i program wziewny

W lutym 2023 r. rentosertib otrzymał od amerykańskiej FDA status leku sierocego dla IPF, a w maju 2025 r. został włączony w Chinach do programu Breakthrough Therapy Designation. Statusy te mogą ułatwiać rozwój programu i kontakty z regulatorami, ale nie potwierdzają skuteczności ani nie gwarantują dopuszczenia do obrotu. 47

Insilico rozwija też wziewny roztwór rentosertibu. W 2026 r. chińskie Centrum Oceny Leków zatwierdziło wniosek o rozpoczęcie badania klinicznego tej postaci, otwierając drogę do odrębnego programu badań — niezależnego od doustnego badania III fazy. 41

Co warto śledzić dalej?

Rentosertib będzie ważnym testem tego, czy program zbudowany z pomocą generatywnej AI może zakończyć się sukcesem na późnym etapie rozwoju klinicznego. Najistotniejsze pytania są jednak tradycyjnie kliniczne: czy GENESIS-IPF-3 wykaże przekonujące spowolnienie rocznego spadku FVC w ciągu 52 tygodni oraz czy nastąpi to przy akceptowalnym bezpieczeństwie?

Nie można dziś wiarygodnie przesądzić terminu ewentualnej rejestracji. Potrzebne byłyby terminowa rekrutacja i obserwacja pacjentów, pozytywne wyniki badania kluczowego, wystarczająca baza danych o bezpieczeństwie, zgoda regulatorów oraz gotowość produkcyjna. Na obecnym etapie rentosertib pozostaje badanym lekiem w III fazie, a nie zatwierdzoną terapią. 34