„Super-squeeze” na surowcach według HSBC: alarm o ryzyku, a nie dowód na superhossę

HSBC określa mianem „super-squeeze” sytuację, w której ceny energii, metali i surowców rolnych mogą rosnąć równocześnie, ponieważ podaż jest wyjątkowo trudna do zwiększenia, a kilka zakłóceń występuje naraz. To wiarygodny scenariusz wzrostowego ryzyka dla cen, ale nie dowód, że rozpoczęła się już długotrwała „superhossa” surowcowa.

Na czym polega teza HSBC

Według HSBC podaż surowców ograniczają geopolityka, zmiana klimatu i transformacja energetyczna. Bank wskazywał też na narzędzie oparte na uczeniu maszynowym, COCCLES, które statystycznie zidentyfikowało przejście ku fazie słabej hossy (weak bull) i podniosło prawdopodobieństwo silniejszego reżimu rynkowego. 816

Nowsze badanie HSBC odnotowało szeroki wzrost cen: indeks spot surowców Bloomberga zyskał w przywołanym raporcie 11% od początku roku. Drożały m.in. miedź, większość pozostałych metali, złoto, kakao i kawa. 13 Taka skala wzrostów jest zgodna z obrazem coraz bardziej napiętego rynku.

Nie oznacza jednak automatycznie potwierdzenia supercyklu. Model statystyczny może wykrywać podobieństwa do wcześniejszych wzorców, lecz nie przesądza, dlaczego ceny wzrosły ani czy ruch okaże się trwały. Za wzrostem mogą stać przejściowa premia za ryzyko geopolityczne, zmiany kursów walut, pozycjonowanie inwestorów albo nagłe przerwanie dostaw. O prawdziwej superhossie można byłoby mówić dopiero wtedy, gdy fizyczne napięcie podaży i silny popyt utrzymają się po wygaśnięciu bezpośredniego szoku.

Dlaczego zakłócenia w kilku wąskich gardłach są tak groźne

Presja staje się silniejsza, gdy jednocześnie zawodzą szlaki transportowe i dostawy kluczowych materiałów. Szczególnie istotna jest cieśnina Ormuz. Według analizy Congressional Research Service przechodzi przez nią około 27% światowego morskiego handlu ropą naftową i produktami ropopochodnymi oraz 20% światowego handlu skroplonym gazem ziemnym (LNG). Transportowane są tam również nawozy i inne produkty przemysłowe. 47

Skutki rozchodzą się po wielu połączonych rynkach:

• Ropa i LNG: ograniczenie tranzytu zmniejsza dostępną podaż i podnosi koszty paliwa oraz energii. Katar i Zjednoczone Emiraty Arabskie odpowiadają łącznie za niemal 20% światowego eksportu LNG, a większość tych dostaw przechodzi przez Ormuz. 57
• Fracht i materiały dla przemysłu: zakłócenia żeglugi zwiększają presję na trasy, ubezpieczenia i dostępność statków. Mogą ograniczać przepływy nawozów, siarki i innych materiałów przemysłowych, a nie tylko ropy. 4752
• Metale i produkcja: wyższe ceny oleju napędowego, energii elektrycznej i transportu podnoszą koszty górnictwa, hutnictwa oraz produkcji przemysłowej.
• Rolnictwo: paliwo i nawozy należą do podstawowych kosztów gospodarstw. Straty plonów wywołane pogodą stają się bardziej inflacyjne, gdy jednocześnie drożeją energia, nawozy i fracht.

Najważniejsza jest tu wzajemna zależność. Zakłócenie na jednym rynku podnosi koszt produkcji lub dostawy na innym, a tym samym ogranicza możliwość zastąpienia brakujących dostaw alternatywnym źródłem.

Zapasy łagodzą szok, ale nie tworzą nowej podaży

Główne ostrzeżenie HSBC brzmi: długotrwałe zakłócenia mogą wyczerpywać zapasy aż do osiągnięcia „punktów krytycznych”, po których wzrosty cen stają się gwałtowniejsze, a niedobory realne. 1

Zapasy handlowe zwykle dają rafineriom, energetyce, przemysłowi i konsumentom czas na dostosowanie. Gdy jednak ich poziom zbliża się do operacyjnego minimum, kupujący muszą konkurować o dostawy natychmiastowe niemal niezależnie od ceny. Nowej podaży nie da się zbudować z dnia na dzień, a krótkoterminowego popytu na niezbędne paliwa, energię czy surowce dla przemysłu często nie można szybko ograniczyć.

Zapasy strategiczne mogą złagodzić pierwszy cios, lecz nie zastąpią w pełni utraconej przepustowości transportowej, konkretnych gatunków ropy potrzebnych rafineriom ani długiego zakłócenia dostaw LNG i materiałów przemysłowych. W marcu 2026 r. Departament Energii USA ogłosił uwolnienie 172 mln baryłek ze Strategicznej Rezerwy Ropy Naftowej, co pokazuje, że rezerwy kryzysowe mogą zostać użyte. 33

W przypadku europejskich magazynów gazu potrzebne jest rozróżnienie dat i punktów odniesienia. Unijne ramy historycznie zakładały zapełnienie magazynów w 90% do 1 listopada, ale późniejsze przepisy wprowadziły większą elastyczność co do poziomu i terminu realizacji celu. 31 W kwietniu Komisja Europejska informowała, że poziom zapasów w UE był tylko nieznacznie niższy od średnich sprzed kryzysu, a 80% pod koniec lata mogłoby wystarczyć do zabezpieczenia dostaw na zimę. 32 Stwierdzenie, że magazyny są po prostu „poniżej celu”, wymaga więc zawsze wskazania daty, benchmarku i lokalizacji — samo w sobie nie jest dowodem na rychły niedobór.

Miedź wzmacnia argument strukturalny

Miedź jest ważna dla optymistycznego scenariusza, ponieważ elektryfikacja wymaga ogromnych ilości kabli, urządzeń sieciowych i infrastruktury elektroenergetycznej. Inwestycje w infrastrukturę dla sztucznej inteligencji, pojazdy elektryczne, odnawialne źródła energii oraz sieci przesyłowe mogą więc wspierać popyt nawet wtedy, gdy część tradycyjnego cyklu przemysłowego słabnie.

HSBC zwracał uwagę, że infrastruktura jest istotnym źródłem popytu na surowce. W scenariuszu Międzynarodowej Agencji Energetycznej przywołanym w badaniu banku zapotrzebowanie na miedź miałoby wzrosnąć ponad dwukrotnie. 17 Tymczasem nowe kopalnie wymagają długiego procesu uzyskiwania pozwoleń, finansowania, budowy infrastruktury, realizacji projektu i stopniowego zwiększania wydobycia. Podaż miedzi reaguje więc powoli na niespodziewany wzrost popytu lub zakłócenie produkcji.

Strukturalny popyt nie gwarantuje jednak nieustannych wzrostów cen. Wyższe ceny mogą zachęcać do rozbudowy kopalń, recyklingu, substytucji, oszczędniejszego wykorzystania metalu i ograniczenia popytu końcowego. Historia miedzi wzmacnia argument o asymetrycznym ryzyku wzrostu cen, ale nie usuwa zwykłej cykliczności rynku surowców.

Jak wyższe koszty w rolnictwie przechodzą na ceny żywności

Napięcie na rynkach surowcowych może dotrzeć do konsumentów przez żywność nawet bez spektakularnej klęski jednego rodzaju upraw. Rolnicy ponoszą wyższe koszty oleju napędowego, nawozów, środków chemicznych, transportu i finansowania kapitału obrotowego. Z kolei przetwórcy i handel detaliczny płacą więcej za energię, opakowania, chłodzenie i dystrybucję.

Skala przeniesienia tych kosztów zależy od rodzaju upraw, kursów walut, zapasów, subsydiów i krajowej konkurencji. Generalnie bardziej narażone są gospodarki importujące jednocześnie żywność i energię: rosną im rachunki importowe, a siła nabywcza gospodarstw domowych słabnie.

Co HSBC miał zmienić w prognozach

Według doniesień wtórnych HSBC podniósł prognozę wzrostu łącznych cen surowców w 2026 r. do 22% z 16%, a dla 2027 r. zmienił prognozę z 7-procentowego spadku na stabilizację. 25

Prawidłowe wyliczenie jest proste:

• 2026 r.: z 16% do 22% oznacza rewizję w górę o 6 punktów procentowych.
• 2027 r.: z -7% do 0% oznacza rewizję w górę o 7 punktów procentowych.

Nazywanie zmiany dla 2027 r. rewizją o 14 punktów procentowych oznaczałoby podwójne policzenie wcześniejszego spadku. Przed wykorzystaniem tych danych w decyzjach inwestycyjnych warto sprawdzić pełną tabelę prognoz HSBC: przekazy źródłowe nie precyzują dostatecznie, czy chodzi o średnie roczne, poziomy na koniec roku czy konkretny indeks.

Co trwałe napięcie oznaczałoby dla gospodarki i rynków

Jeżeli niedobory i wysokie koszty nakładów utrzymają się dłużej, bardziej prawdopodobnym skutkiem makroekonomicznym byłoby ryzyko stagflacji niż zdrowy, szeroki wzrost światowej gospodarki.

• Inflacja i stopy procentowe: energia oraz żywność szybko podnoszą inflację konsumencką, a następnie wpływają na koszty transportu i towarów. Banki centralne mogą ostrożniej obniżać stopy nawet przy spowalniającej gospodarce.
• Ropa: ryzyko wzrostu cen pozostaje znaczące, gdy przepływy przez Ormuz są ograniczone. W sierpniu IEA oceniła, że zakłócenia na Bliskim Wschodzie zepchnęły globalną podaż ropy wyraźnie poniżej popytu, i prognozowała spadek podaży w 2026 r. o 4,3 mln baryłek dziennie. 49
• Spółki: producenci ropy, gazu, metali, nawozów i firmy żeglugowe mogą korzystać z większej siły cenowej, choć nadal obciążają je ryzyka kosztowe, podatkowe i polityczne. Linie lotnicze, chemia, transport, przetwórstwo metali oraz inne branże energochłonne są bardziej narażone na spadek marż.
• Państwa: eksporterzy surowców mogą zyskać dzięki lepszym relacjom cen eksportu do importu i wyższym dochodom publicznym. Gospodarki zależne od importu odczują wyższe koszty zakupów zagranicznych, presję na walutę i potencjalne koszty subsydiów.

Co podważyłoby najmocniejszy scenariusz wzrostowy?

„Super-squeeze” nie jest pewnym scenariuszem bazowym. Przeciwwagą byłoby ponowne otwarcie zakłóconych tras, słabsza globalna koniunktura, ograniczenie popytu przez wysokie ceny, dodatkowa podaż, szybszy recykling albo umocnienie dolara amerykańskiego.

Rozróżnienie ma znaczenie: napięte rynki i silne ceny miedzi wspierają ostrzeżenie HSBC, że ryzyko wzrostu cen jest podwyższone. Same w sobie nie dowodzą jednak trwałej superhossy. Decydującym testem byłyby utrzymujące się fizyczne deficyty, kurczące się bufory zapasów i odporność cen szerokiego koszyka surowców po osłabieniu bezpośredniego szoku geopolitycznego.