Kryzys w Cieśninie Ormuz: regionalny konflikt zagraża światowemu handlowi i bezpieczeństwu żywnościowemu

Ponieważ cieśnina obsługuje znaczne wolumeny ropy, gazu i nawozów, przedłużający się kryzys grozi wywołaniem szerszych wstrząsów gospodarczych i wzrostem inflacji w globalnych łańcuchach dostaw.

ZEA naciskają na ONZ w sprawie egzekwowania Rezolucji 2817

Na arenie dyplomatycznej Zjednoczone Emiraty Arabskie naciskają na Radę Bezpieczeństwa ONZ, aby wyegzekwowała Resolucję 2817, przyjętą w marcu 2026 roku.

Rezolucja ta potępiła irańskie ataki rakietowe i drony na państwa Zatoki Perskiej oraz zażądała od Iranu zaprzestania ataków na ludność cywilną i infrastrukturę cywilną, przy jednoczesnym poszanowaniu wolności żeglugi na regionalnych drogach wodnych.

Przedstawiciele ZEA argumentują, że rezolucja nie jest skutecznie egzekwowana, a ataki i zakłócenia w żegludze trwają nadal. Wezwali Radę Bezpieczeństwa do podjęcia zdecydowanych działań w celu ochrony międzynarodowej żeglugi i infrastruktury cywilnej.

Dla rządów państw Zatoki Perskiej wiarygodność systemu ONZ stała się teraz częścią problemu: twierdzą, że uchwalanie rezolucji bez ich egzekwowania osłabia prawo międzynarodowe i pozostawia żeglugę bez ochrony.

Atak dronów w pobliżu elektrowni jądrowej Barakah

Obawy o bezpieczeństwo nasiliły się w połowie maja, gdy pojawiły się doniesienia o ataku drona w pobliżu elektrowni jądrowej Barakah w Zjednoczonych Emiratach Arabskich.

Sekretarz Generalny ONZ António Guterres oświadczył, że jest „głęboko zaniepokojony” doniesieniami, iż atak dronów z 17 maja spowodował zapalenie się generatora elektrycznego na terenie obiektu. Ostrzegł, że ataki w pobliżu instalacji jądrowych są niedopuszczalne i stanowią naruszenie prawa międzynarodowego.

Chociaż incydent nie doprowadził do zagrożenia nuklearnego, uwypuklił ryzyko, że konflikt regionalny może zagrozić krytycznej infrastrukturze cywilnej.

Setki statków i tysiące marynarzy uwięzionych

Zakłócenia w żegludze są jednym z najbardziej bezpośrednich skutków kryzysu.

Tysiące marynarzy zostało uwięzionych na pokładach statków, które nie mogą bezpiecznie opuścić Zatoki Perskiej. Międzynarodowa Organizacja Morska (IMO) ostrzegła przed „bezprecedensową” sytuacją humanitarną, która dotyka około 20 000 marynarzy uwięzionych na morzu, ponieważ Cieśnina Ormuz pozostaje w dużej mierze niedostępna.

Szacunki przywoływane przez źródła wojskowe i morskie mówią o około 1550 statkach z 87 krajów, które utknęły wewnątrz Zatoki podczas kryzysu, co podkreśla skalę zakłóceń w globalnym handlu.

Ubezpieczyciele, armatorzy i firmy żeglugowe wciąż niechętnie wysyłają jednostki przez cieśninę, dopóki trwają ataki i napięcia militarne.

Zakłócenia w dostawach nawozów i ryzyko dla bezpieczeństwa żywnościowego

Poza rynkami energii kryzys uderza w globalne rolnictwo.

W normalnych warunkach około jedna trzecia światowego handlu nawozami przechodzi przez Cieśninę Ormuz. Ponieważ dostawy są zablokowane lub opóźnione, urzędnicy ONZ ostrzegają, że rolnicy mogą mieć trudności z pozyskaniem nawozów na czas przed sezonem siewnym.

Przedstawiciele organizacji humanitarnych ostrzegają, że przedłużające się zakłócenia mogą narazić dziesiątki milionów ludzi na ryzyko głodu, szczególnie w regionach już podatnych na brak bezpieczeństwa żywnościowego, takich jak części Afryki i Azji.

Agencje ds. żywności ostrzegły również, że niedobory nawozów mogą w nadchodzących miesiącach przełożyć się na niższe zbiory i wyższe światowe ceny żywności, jeśli szlaki dostaw pozostaną zablokowane.

Dyplomacja ONZ sparaliżowana przez geopolityczne podziały

Pomimo nadzwyczajnych posiedzeń i negocjacji, dyplomatyczny tor w ONZ w dużej mierze utknął w martwym punkcie.

Projekt rezolucji mającej na celu poprawę bezpieczeństwa i ochronę żeglugi w Cieśninie Ormuz uzyskał większość głosów w Radzie Bezpieczeństwa, ale upadł po tym, jak Chiny i Rosja skorzystały z prawa weta.

Zwolennicy tego środka argumentowali, że pomoże on odstraszyć ataki na żeglugę i przywrócić ruch morski. Rosja i Chiny odpowiedziały, że propozycja nie uwzględnia w odpowiedni sposób szerszych przyczyn konfliktu i grozi eskalacją napięć.

To weto pozostawiło Radę Bezpieczeństwa podzieloną i ograniczyło jej zdolność do koordynacji wspólnej odpowiedzi.

Kryzys o globalnych konsekwencjach

Konfrontacja w Cieśninie Ormuz obejmuje obecnie kilka połączonych ze sobą zagrożeń:

• eskalacja militarna w regionie,
• zagrożenie dla infrastruktury cywilnej i jądrowej,
• paraliż jednego z najważniejszych światowych korytarzy żeglugowych,
• niedobory nawozów, które mogą odbić się na rynkach żywności.

Dopóki ruch morski nie zostanie wznowiony, a dyplomacja nie przełamie obecnego impasu, kryzys będzie nadal wpływać na globalny handel, rynki energii i bezpieczeństwo żywnościowe daleko poza region Zatoki Perskiej.

Na razie sytuacja pozostaje napiętą mieszanką konfrontacji militarnej, obaw humanitarnych i geopolitycznej rywalizacji – rozgrywającą się na jednym z najbardziej strategicznych szlaków wodnych świata.