Nielegalni kopacze doprowadzili archeologów do nieznanej willi cesarzy Antoninów pod Rzymem

W lutym 2026 roku włoscy karabinierzy, którzy przybyli na zgłoszenie o nielegalnych wykopaliskach na terenie publicznym pod Rzymem, natknęli się na aktywną operację rabusiów grobów, zwanych we Włoszech tombaroli. Używając koparki, przestępcy wykonali głębokie nacięcia w ziemi na terenie gospodarstwa rolnego Castel di Guido, około 19 km na zachód od starożytnych murów Rzymu . To, co odsłonili, a co archeolodzy następnie formalnie zbadali, to nieznana wcześniej cesarska willa podm miejska (villa suburbana), którą mogli odwiedzać trzej najpotężniejsi cesarze II wieku: Hadrian, Antoninus Pius i Marek Aureliusz.

Odsłonięta część willi zajmuje obecnie około 400 metrów kwadratowych. Eksperci uważają, że znaczne jej części wciąż pozostają zakopane . Do kluczowych znalezisk należą: misterne geometryczne i figuralne mozaiki w polichromii, malowidła ścienne w stylu cesarskim oraz naturalnej wielkości marmurowa statua, która najprawdopodobniej przedstawia bóstwo wiejskie Sylwana (trzymającego nóż do przycinania winorośli – falx), któremu towarzyszy pies . Znaleziono również pozostałości architektoniczne wielu pomieszczeń, korytarzy i prawdopodobnie kompleksu łaźni, co wskazuje na rezydencję o znacznym luksusie .

Stanowisko archeologiczne znajduje się na terenie starożytnej miejscowości Lorium, znanego miejsca wypoczynku cesarzy z II wieku, położonego wzdłuż Via Aurelia. Źródła historyczne i literackie podają, że cesarz Antoninus Pius (panujący w latach 138–161 n.e.) wychowywał się w Lorium, utrzymywał tam rodzinną posiadłość i ostatecznie zmarł w swojej willi w Lorium w 161 roku n.e. . Jego następca, Marek Aureliusz, również często bywał w tym regionie . Lokalizacja, rozmiar i bogato zdobione elementy w stylu antonińskim nowo odkrytej willi silnie sugerują, że była ona częścią cesarskiego kompleksu majątków lub należała do wysoko postawionej rodziny patrycjuszowskiej, blisko związanej z Hadrianem i Antoninusem Piusem . Archeolodzy uważają więc, że willa mogła być odwiedzana, a prawdopodobnie nawet gościła kilku cesarzy z dynastii Antoninów .

Odkrycie było wynikiem wspólnej operacji karabinierów oraz Soprintendenza Speciale di Roma (Specjalnego Nadzoru Archeologicznego Rzymu), który przeprowadził wykopaliska ratunkowe w celu udokumentowania i zabezpieczenia architektury . Włoski minister kultury Alessandro Giuli opisał tę interwencję jako wzór ochrony i badań, który przekształcił przestępczy czyn w znaczącą szansę naukową .

Zwiedzający będą mogli zobaczyć nowo odsłonięte pozostałości w sobotę, 20 czerwca 2026 roku. Soprintendenza Speciale di Roma organizuje wtedy bezpłatny dzień otwarty z przewodnikiem. Zwiedzanie rozpocznie się o godzinie 17:00, a druga tura o 18:15 . Każda wycieczka trwa około 1,5–2 godzin i obejmuje około 1-kilometrową trasę do wykopalisk, gdzie będzie można zobaczyć pozostałości willi i poddawane renowacji mozaiki . Szczegóły dotyczące rezerwacji są zarządzane przez Soprintendenza; zaleca się wcześniejsze sprawdzenie, czy wymagana jest wcześniejsza rezerwacja .